Czy Grecja opuści strefę euro?

Od kilku tygodni Grecja znów znajduje się pod ostrzałem rynków finansowych. Rosnące ryzyko bankructwa tego śródziemnomorskiego kraju sprawiło, że rentowność greckich obligacji 2-letnich sięgnęła zaporowego poziomu 25%. Czyli że inwestorzy są gotowi zapłacić tylko 60 eurocentów za każde euro greckiego długu. Znaczy to tyle, że zdaniem rynku wierzyciele Aten mogą liczyć na zwrot co najwyżej 60% pożyczonych pieniędzy.

Tymczasem grecki rząd konsekwentnie zaprzecza, jakoby zamierzał rozpocząć negocjacje z wierzycielami, choć zielone światło dla takiej operacji dali już przedstawiciele władz Francji i Niemiec. To właśnie banki z tych krajów są największymi (obok EBC) posiadaczami greckich obligacji. Analitycy agencji Standard & Poor’s szacują, że w przypadku restrukturyzacji greckiego długu wierzyciele otrzymają tylko 30-50% zainwestowanego kapitału.

Greckie zapewnienia o wypłacalności i odmowa ogłoszenia formalnego bankructwa (czyli restrukturyzacji długu) stały się całkowicie niewiarygodne po publikacji najnowszych danych o stanie finansów publicznych. Według Eurostatu na koniec 2010 roku dług publiczny Grecji wyniósł 328,6 miliardów euro, co stanowi 142% PKB. Tylko w zeszłym roku deficyt budżetowy Aten sięgnął 10,5% PKB, choć grecki rząd zobowiązał się do osiągnięcia relacji nie wyższej niż 7,4%.

Po publikacji tych danych stało się jasne, że Grecja nie zrealizuje obietnic złożonych rok temu Unii Europejskiej i Międzynarodowemu Funduszowi Walutowemu. Na rynkach finansowych znikły ostatnie wątpliwości co do wypłacalności Hellady. Wiadomo już, że długi Aten są niespłacalne. Greckie władze mają przed sobą dwa rozwiązania: rozpocząć rozmowy z wierzycielami na temat obniżenia zadłużenia lub jednostronnie ogłosić bankructwo. W tym drugim przypadku rozsądne byłoby wystąpienie ze strefy euro, co oczywiście dramatycznie pogłębiłoby recesję na Półwyspie Peloponeskim, ale zarazem przywróciłoby konkurencyjność gospodarki i umożliwiło odbudowę eksportu.

Już nawet europejscy politycy zdają sobie sprawę, że jedno z tych dwóch rozwiązań jest nieuniknione, a dalsza gra na czas staje się coraz trudniejsza. Mimo to na piątkowym, nadzwyczajnym szczycie zdecydowano się na tą ostatnią opcję. Oficjalna deklaracja mówi o zgodzie Eurogrupy na „przegląd” warunków pożyczki dla Grecji (chodzi o 110 mld euro). Nieoficjalnie mówi się, że podatnicy ze strefy euro pożyczą Grekom dodatkowe 30 mld euro i przedłużą okres spłaty o kolejne dwa lata.

Tyle że odwlekanie nieuchronnego w żaden sposób nie pomoże rozwiązać kryzysu strefy euro. Politycy jak ognia unikają rzeczywistych rozwiązań i boją się przyznać, że wspólna europejska waluta nie jest dla takich krajów jak Grecja. Oznaczałoby to fiasko wielkiego politycznego projektu, jakim jest Unia Ekonomiczno-Walutowa. Wyjście jednego lub kilku krajów ze strefy euro byłoby początkiem końca wspólnotowego pieniądza i rozpoczęciem procesu powrotu do walut narodowych lub podziału Eurolandu na dwie lub trzy strefy walutowe. Czas pokaże, jak długo racje stricte polityczne będą w stanie opierać się realiom ekonomicznym.