Ponad połowa badanych rolników (53 proc.) uważa, że częstsze zjawiska pogodowe pogorszyły sytuację ich gospodarstw w ostatnich trzech latach. W kolejnych trzech latach wzrostu ryzyka klimatycznego spodziewa się 57 proc. respondentów. Jednocześnie 65 proc. badanych dostrzega luki w swojej ochronie ubezpieczeniowej lub nie wie, czy jest ona wystarczająca – wynika z „Barometru Odporności Polskich Gospodarstw Rolnych 2026 SGGW i Warty”.
Anomalie pogodowe należą do największych obaw o przyszłość gospodarstwa. Wskazało je 51 proc. badanych, a wzrost kosztów produkcji wymieniło 48 proc. W porównaniu z sytuacją sprzed trzech lat obawy o przyszłość gospodarstwa wzrosły u 56 proc. respondentów, w tym wyraźnie u 22 proc. U połowy badanych nasiliło się poczucie, że trudno przewidzieć i zaplanować kolejny sezon. Z kolei 58 proc. ocenia, że wzrost kosztów prowadzenia gospodarstwa pogorszył jego sytuację.
W ostatnich dwóch latach 56 proc. badanych poniosło bezpośrednie straty z powodu pogody. W województwach warmińsko-mazurskim, mazowieckim i dolnośląskim odsetek ten sięgał niemal dwóch trzecich. W województwach łódzkim i mazowieckim ponad 60 proc. respondentów uznało, że częstsze zjawiska pogodowe pogorszyły sytuację ich gospodarstw w ciągu ostatnich trzech lat.
Co najmniej jednego zjawiska pogodowego, które wyrządziło szkodę w gospodarstwie, doświadczyło w ciągu trzech lat 79 proc. ankietowanych. Rolnicy wymieniali m.in. przymrozki wiosenne (41 proc.), grad (22 proc.) i deszcz nawalny (19 proc.). Wśród osób, które poniosły straty, 68 proc. wskazało utratę lub obniżenie plonów. Spośród rolników ze stratami w plonach 30 proc. oszacowało je na ponad 15 proc. rocznego przychodu gospodarstwa, a 10 proc. na ponad 30 proc. przychodu.
Zdaniem dr. hab. Sylwestra Kozaka, profesora SGGW z Katedry Ekonomii i Polityki Gospodarczej, ryzyko pogodowe powinno być stałym elementem kalkulacji finansowej gospodarstwa, podobnie jak koszty produkcji. Jak wskazuje, odszkodowania pomagają ograniczyć straty i przyspieszają odbudowę potencjału gospodarstwa po szkodzie. Wzrostu ryzyka klimatycznego najbardziej obawiają się rolnicy, którzy sami ponieśli straty.
Z dotowanego ubezpieczenia upraw korzysta 22 proc. badanych, a wśród rolników, którzy ponieśli straty w plonach, odsetek ten wynosi 30 proc. Luki w ochronie dostrzega 42 proc. respondentów, a 23 proc. nie jest pewnych, czy zakres ubezpieczenia jest wystarczający. Jedną z barier jest brak wiedzy o tym, co i w jaki sposób ubezpieczyć. Według przywołanych w komunikacie danych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w 2025 r. z dotowanych ubezpieczeń upraw i zwierząt korzystało 16 proc. rolników.
– Strata plonów to nie tylko brak przychodu, ale też konieczność poniesienia kosztów, by zabezpieczyć kolejne zbiory. Dlatego straty pogodowe warto traktować jak stały element planowania sezonu – mówi Agnieszka Fajfer-Radwan, ekspertka ubezpieczeń upraw w Warcie. Jak dodaje, jesienne planowanie siewów i kolejnego sezonu jest okazją do sprawdzenia z agentem, jakie szkody obejmuje polisa i gdzie są luki w ochronie.
Warta przywołuje przypadek gospodarstwa z powiatu leszczyńskiego, w którym 30 czerwca grad i silny wiatr w ciągu kilku minut zniszczyły uprawę kukurydzy. Szkoda była całkowita, a ubezpieczyciel wypłacił rolnikowi ponad 34 tys. zł odszkodowania za straty na powierzchni ok. 6 ha.
Badanie „Barometr Odporności Polskich Gospodarstw Rolnych 2026 SGGW i Warty” przeprowadziła w październiku 2026 r. agencja Fieldstat na zlecenie Warty, we współpracy ze Szkołą Główną Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Wzięło w nim udział 800 właścicieli i pracowników gospodarstw rolnych, którzy podejmują lub współpodejmują decyzje dotyczące ich ubezpieczenia.