Model, w którym najpierw zdobywamy wykształcenie, następnie przez kilkadziesiąt lat pracujemy, a na koniec przechodzimy na emeryturę, coraz słabiej opisuje współczesne życie – wynika z raportu UniCredit „The Future of Personal Finance”. Bank wskazuje cztery zmiany kształtujące finanse osobiste w erze długowieczności.
UniCredit opublikował raport „The Future of Personal Finance” przygotowany we współpracy z brytyjskim National Innovation Centre for Ageing. Bank identyfikuje w nim cztery główne zmiany, które będą kształtować finanse osobiste: bardziej zmienne ścieżki życia, rosnącą współodpowiedzialność finansową w rodzinach, rozwój finansów opartych na przewidywaniu przyszłych potrzeb oraz gospodarkę, w której dochody i formy pracy stają się coraz bardziej zmienne.
Ludzie wracają do edukacji w późniejszym wieku, kilkukrotnie zmieniają zawód, podejmują pracę projektową lub łączą różne formy zatrudnienia. Zaciera się granica między pracą a emeryturą – aktywność zawodowa, opieka nad bliskimi, nauka i korzystanie ze zgromadzonego kapitału mogą coraz częściej występować równolegle.
Według danych World Economic Forum przywołanych w raporcie ok. 40 proc. ludzi na świecie deklaruje niestabilność finansową po nieplanowanych przerwach w karierze, związanych m.in. z chorobą, przerwą zawodową czy wcześniejszym niż planowano zakończeniem pracy.
„Także w Polsce ten trend zmienia sposób myślenia o finansowym bezpieczeństwie. Nie wystarczy już wyłącznie zabezpieczenie na czas przejścia na emeryturę. Potrzebne jest aktywne budowanie poduszki finansowej, która – jeśli będzie to konieczne – umożliwi przetrwanie okresu niższych dochodów, sfinansowanie zmiany kwalifikacji czy czasowe ograniczenie aktywności zawodowej bez rezygnowania z długoterminowych planów” – mówi Joanna Miśkiewicz, head of product w UniCredit w Polsce.
45 proc. mieszkańców Unii Europejskiej angażuje się w nieodpłatną opiekę, a jedna na dziesięć osób łączy kilka ról opiekuńczych. W danych Międzynarodowej Organizacji Pracy przywołanych w raporcie 45 proc. kobiet pozostających nieaktywnych zawodowo wskazuje obowiązki opiekuńcze jako główną tego przyczynę, wobec 5 proc. mężczyzn.
Zmienia się także sposób przekazywania majątku między pokoleniami. Raport przywołuje prognozę UBS, według której w ciągu najbliższych 20–25 lat między pokoleniami na świecie może zostać przekazane ok. 83 bln dol. Coraz częściej część tego kapitału trafia do młodszych pokoleń jeszcze za życia rodziców lub dziadków – np. jako wsparcie przy zakupie mieszkania, finansowaniu edukacji czy rozpoczęciu działalności.
59 proc. pracowników uczestniczących w globalnym badaniu Randstad przywołanym w raporcie deklarowało, że wolałoby większą kontrolę nad godzinami pracy niż wyższe wynagrodzenie. W Stanach Zjednoczonych 72 proc. badanych pracujących korzystało w 2025 r. z co najmniej jednego dodatkowego źródła dochodu.
UniCredit wskazuje, że przyszłe rozwiązania finansowe będą musiały lepiej uwzględniać zmienne dochody, przerwy w zatrudnieniu i kilka równoległych źródeł przychodów. Dotyczy to zarówno oszczędzania i inwestowania, jak i oceny zdolności kredytowej, ubezpieczeń czy świadczeń związanych z zatrudnieniem.
„Przyszłość finansów osobistych nie sprowadza się do pomagania ludziom w zgromadzeniu jak największego majątku. Chodzi o umożliwienie im przechodzenia przez coraz dłuższe, bardziej złożone i mniej przewidywalne życie z poczuciem bezpieczeństwa i możliwością wyboru” – mówi Miśkiewicz.
Raport stanowi część serii opracowań przygotowanych we współpracy z UK National Innovation Centre for Ageing na potrzeby UniCredit Longevity Economic Forum oraz Longevity Knowledge Hub.