W czwartek 24 kwietnia Narodowy Bank Polski wprowadzi do obiegu monety kolekcjonerskie upamiętniające Jana Karskiego, legendarnego kuriera i emisariusza Polskiego Państwa Podziemnego. Na kolekcjonerów czekają: złota moneta o nominale 200 zł i srebrna dziesięciozłotówka oraz 2 zł ze stopu Nordic Gold.
Rewersy monet o nominałach 200 zł i 2 zł przedstawiają wizerunek Jana Karskiego, natomiast monety 10 zł – klucz, w którym przewoził on mikrofilmy ze swoimi raportami. Nakład wybitej w złocie monety 200-złotowej nie przekroczy 2,5 tys. egzemplarzy, srebrnej – 30 tys., a dwuzłotówki – 700 tys. Monety kolekcjonerskie oraz rewers monety 2 zł zaprojektował Sebastian Mikołajczak. Autorką awersu okolicznościowej dwuzłotówki jest Ewa Tyc-Karpińska.
Monety będzie można zakupić od 24 kwietnia w oddziałach okręgowych NBP, w sklepie internetowym Kolekcjoner, a także u dystrybutorów. Ceny monet: 200-złotowej – 2400 zł, 10-złotowej – 97 zł. Monety dwuzłotowe można zamieniać w oddziałach okręgowych NBP po cenie nominalnej. Więcej informacji o monetach „100. rocznica urodzin Jana Karskiego” w folderze numizmatycznym NBP.
W dniach 25-27 kwietnia (piątek-niedziela) w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi (ul. Wojska Polskiego 83) uruchomiony zostanie punkt kasowy, w którym będzie można wymienić obiegowe dwuzłotówki na okolicznościowe 2 zł z wizerunkiem Jana Karskiego. Zamiana monet będzie odbywała się w godzinach 12.00-19.00.
***
Legendarny kurier i emisariusz Polskiego Państwa Podziemnego urodził się w 1914 r. w Łodzi jako Jan Kozielewski, jednak do historii przeszedł jako Jan Karski. Był to jeden z kilku jego wojennych pseudonimów. Potrzebował ich w działalności konspiracyjnej, którą podjął już pod koniec 1939 r. Znajomość języków obcych, sprawność fizyczna i kwalifikacje sprawiły, że szybko powierzono mu rolę kuriera i emisariusza.
Jesienią 1942 r. Jan Karski wszedł nielegalnie do warszawskiego getta oraz do obozu przejściowego w Izbicy. Mikrofilmy z raportami o sytuacji Żydów przewoził w specjalnie wydrążonym kluczu (jego replikę przechowywał w swoim archiwum przekazanym do Instytutu Hoovera w USA). Kiedy po przeszło dwóch miesiącach udało mu się przedostać do Anglii, swoją wstrząsającą relację dokumentującą systematyczną i zaplanowaną zagładę narodu żydowskiego przekazał przełożonym, a następnie amerykańskim i brytyjskim elitom. Spotkał się z prezydentem Stanów Zjednoczonych. Bez rezultatów.
Po wojnie Jan Karski pozostał na emigracji w USA i wycofał się z życia publicznego. Studiował nauki polityczne i obronił doktorat na Uniwersytecie Georgetown w Waszyngtonie, gdzie potem wykładał. Po tym gdy jego niezwykłą historię przypomniał wielogodzinny film Shoah Claudea Lanzmanna, Karski powrócił do tematu Zagłady i opowiadał na wykładach o swej wojennej misji.
Po latach doczekał się uznania – został uhonorowany m.in. tytułem „Sprawiedliwego wśród Narodów Świata” oraz Orderem Orła Białego. Jan Karski zmarł w 2000 r. w Waszyngtonie. Pośmiertnie został odznaczony Prezydenckim Medalem Wolności, najwyższym odznaczeniem cywilnym USA.
***
Kolejna emisja monet kolekcjonerskich NBP już 25 maja. Do obiegu zostanie wprowadzona inaugurująca serię „Odkryj Polskę – 25 lat wolności” moneta o nominale 5 zł. Będzie to pierwsza moneta okolicznościowa o tym nominale i w standardzie obiegowym.
