Kolejne zmiany w prawie podatkowym powodują, że także sektor MŚP interesuje się ubezpieczeniami skarbowymi. W 2026 r. potencjalne błędy wywołane zmianami w JPK, KSeF, amortyzacji środków trwałych, odliczaniu pojazdów i CIT mogą skutkować grzywnami do 96 120 zł za każdy w przypadku wykroczeń skarbowych i nawet do ponad 46 mln zł w przypadku przestępstw skarbowych. Polisy skarbowe chronią osoby wykonujące czynności księgowe oraz ich menedżerów i zarząd przed finansowymi skutkami błędów – pokrywają m.in. grzywny i koszty postępowań prawnych.
Ubezpieczenia skarbowe od dłuższego czasu zyskują na popularności wśród przedsiębiorców i księgowych. Zainteresowanie tym rozwiązaniem rośnie głównie dlatego, że każdego roku wprowadzane są nowe przepisy podatkowe, zwiększające ryzyko błędów w rozliczeniach z Urzędem Skarbowym. Jednocześnie organy podatkowe otrzymują coraz więcej narzędzi i danych do kontroli spółek. Rok 2026 nie będzie pod tym względem wyjątkiem. Już od stycznia weszło w życie kilka istotnych zmian, które mogą spowodować, że księgowi oraz działy finansowe spółek mogą popełnić błędy przy realizowanych czynnościach zawodowych.
– Zmiany w polskim systemie podatkowym to proces ciągły, który towarzyszy nam od lat. Jednak w ostatnich latach przybrał on na intensywności, szczególnie od czasu wprowadzenia w 2022 r. Polskiego Ładu. Efektem była pierwsza fala zainteresowania zakupem ochrony ubezpieczeniowej dotyczącej czynności księgowych i możliwych błędów z tym związanych. W korporacjach oraz dużych firmach ubezpieczenie skarbowe to już standard od lat, ale od kilkunastu miesięcy sukcesywnie rośnie także zainteresowanie sektora MŚP tym produktem. Jeszcze jakiś czas temu, kiedy rozmawialiśmy z przedstawicielami małych i średnich firm o ubezpieczeniach i przedstawialiśmy produkt ubezpieczenia skarbowego, nie byli do końca przekonani do potrzeby zawierania polisy skarbowej. Jednak kolejne zmiany w systemie podatkowym, które zmieniają obowiązujące przepisy, wprowadzają nowe obowiązki, a także dają dostęp organom podatkowym do nowych narzędzi analitycznych oraz rozszerzonych zbiorów danych, co umożliwia bardziej efektywne przeprowadzanie kontroli podatkowych, sprawiają, że temat ubezpieczenia skarbowego staje się jednym z głównych punktów dyskusji – zauważa Krzysztof Kulawik, broker ubezpieczeniowy, Manager ds. Obsługi Klientów Strategicznych w EIB S.A.
Które zmiany podatkowe w 2026 r. szczególnie zwiększają ryzyko błędu?
W tym roku wchodzi w życie szereg zmian w systemie podatkowym oraz nowych obowiązków. Z punktu widzenia ochrony dla osób wykonujących czynności księgowe w spółkach, którą zapewnia ubezpieczenie skarbowe, najistotniejsze zmiany dotyczą JPK (w tym JPK VAT), wdrożenia KSeF, amortyzacji środków trwałych, w CIT oraz zasady odliczania pojazdów. Błędy popełnione w tych obszarach są m.in. objęte zakresem polis skarbowych. Co to oznacza w praktyce?
– Jeżeli osoba wykonująca w spółce czynności księgowe lub osoba, która sprawuje nad tym obszarem nadzór, czy zarząd popełni błąd ,albo nie dopełni swoich obowiązków w wyniku czego zostanie nałożona grzywna na gruncie Kodeksu Karno-skarbowego, to koszt takiego mandatu będzie pokryty w ramach ubezpieczenia skarbowego. Przykładem takiej kary wynikającej ze zmiany przepisów może być mandat za nieterminowe przekazanie JPK przez podmiot, który podlega obowiązkowi raportowania od 1 stycznia 2026 r. Podobnie w przypadku zmian dotyczących amortyzacji, jeżeli zostanie ona zawyżona, ponieważ ktoś będzie bazował na starych przepisach, to może zostać nałożony mandat na gruncie KKS. Oba te przypadki są objęte ochroną w ramach polisy skarbowej – dodaje Krzysztof Kulawik z EIB SA.
| Zmiany podatkowe, w przypadku których zadziała polisa skarbowa | ||
| Przepisy | Przykładowe, potencjalne błędy | Sankcja |
| Poszerzenie podmiotów podlegających obowiązkowi JPK – art. 61a KKS | Nieprzesłanie lub nieterminowe przesłanie dokumentów, a także przesłanie nierzetelnych dokumentów. | Kara grzywny do 240 stawek dziennych*. |
| Obowiązkowy KSeF – art. 62 § 1. | Niewystawienie faktury w systemie lub wystawienie jej w sposób wadliwy. | Kara grzywny do 180 stawek dziennych*. |
| Amortyzacja środków trwałych – art. 61a KKS | Zawyżenie kosztów uzyskania przychodu ze względu na zastosowanie odpisu w niewłaściwej wysokości. | Kara grzywny do 240 stawek dziennych*. |
| *Stawka dzienna w 2026 r. wynosi od 160,20 zł do 64 080,00 zł i jest ustalana przez sąd w oparciu o warunki osobiste, rodzinne i możliwości zarobkowe ukaranej osoby. | ||
Jak działa ubezpieczenie skarbowe?
Ubezpieczenia skarbowe chronią przede wszystkim osoby fizyczne odpowiedzialne za wykonywanie czynności księgowych, w tym osoby sprawujące nadzór i zarząd nad tym obszarem. Zabezpieczają przed finansowymi konsekwencjami błędów popełnionych w pracy. Ochrona obejmuje także osoby zatrudnione na kontraktach menedżerskich lub umowach cywilnoprawnych.
Ubezpieczenie zapewnia wsparcie w dwóch kluczowych sytuacjach. Pierwsza dotyczy odpowiedzialności cywilnej pracownika wobec pracodawcy – gdy błąd takiego pracownika spowoduje szkodę w spółce. W takim przypadku ubezpieczyciel zapewnia koszty obrony prawnej pracownika w sporze z pracodawcą, czy pokrycie kwoty roszczenia, na którą mogą się składać, np. odsetki od zaległego podatku, które musi ponieść spółka w wyniku błędu pracownika. Drugi obszar to wsparcie w postępowaniach karnoskarbowych. Polisa pokrywa koszty obrony, opłaty sądowe, wydatki na opinie prawne i stawiennictwo, które mogą łącznie sięgać kilkudziesięciu tysięcy złotych.
Co ważne, uwzględnia refundację nałożonych kar i grzywien, przede wszystkim na podstawie Kodeksu Karno-skarbowego. Po ich zapłaceniu ubezpieczony przekazuje ubezpieczycielowi niezbędne dokumenty, w tym decyzję o karze i potwierdzenie jej zapłaty. Na tej podstawie otrzymuje zwrot poniesionych kosztów.
– Polisa skarbowa to jedyne na rynku ubezpieczenie, pokrywające kary i grzywny na gruncie prawa podatkowego oraz skutki finansowe wyroków w sprawach karnoskarbowych. Warto też zwrócić uwagę, że istotną cechą tego ubezpieczenia jest brak wyłączenia winy umyślnej w zakresie postępowań karnoskarbowych. Wynika to z faktu, że większość spraw podatkowych kończy się stwierdzeniem właśnie takiej winy. Gdyby polisa wyłączała winę umyślną, wówczas traciłaby sens. Ochrona dla winy umyślnej dotyczy jednak tylko postępowań karnoskarbowych. W kwestii odpowiedzialności cywilnej wobec pracodawcy wina umyślna pozostaje standardowo wyłączona. Moje doświadczenie pokazuje, że w praktyce roszczenia pracodawcy występują znacznie rzadziej niż postępowania karnoskarbowe wobec osób ubezpieczonych. To potwierdza, że głównym zagrożeniem dla księgowych są właśnie mandaty i koszty związane z postępowaniem karnoskarbowym – mówi Krzysztof Kulawik z EIB SA.
Polisę można zawrzeć w dwóch wariantach. Forma bezimienna, która dominuje na polskim rynku, obejmuje grupę wszystkich pracowników wykonujących czynności księgowe i kadrowe – wykupuje ją pracodawca dla całego zespołu. Forma imienna z kolei pozwala na indywidualne ubezpieczenie konkretnej osoby, wskazanej z imienia i nazwiska.
Jak widać, dynamiczne zmiany w polskim systemie podatkowym sprawiają, że ryzyko błędów w rozliczeniach rośnie z każdym rokiem. A także potencjalne konsekwencje finansowe dla osób odpowiedzialnych za księgowość i zarządzanie. Czy w 2026 r. ubezpieczenia skarbowe przestaną być niszowym rozwiązaniem? Wiele na to wskazuje. Wchodzą do standardu ochrony zarówno w dużych firmach, jak i w sektorze MŚP.
Wojciech Boczoń