Usługi finansowe są najbardziej zaawansowaną operacyjnie branżą w Polsce pod względem wykorzystania sztucznej inteligencji. Prawie wszystkie organizacje działające w tym segmencie rynku, bo aż 90 proc., wdrożyły rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji lub są w trakcie ich implementacji. To efekt realizacji strategii obejmującej wybrane funkcje biznesowe. Sektor finansowy wyróżnia się na tle innych branż, ponieważ 64 proc. firm stosuje takie podejście. AI dawno przestała być w bankowości i ubezpieczeniach obszarem eksperymentów, a stała się elementem codziennego funkcjonowania organizacji. Wynika to też ze specyfiki sektora, którego doświadczenie w cyfrowej transformacji liczone jest już w dekadach — pokazuje badanie EY „Jak polskie firmy wdrażają AI”.
Większość ankietowanych przez EY firm (63 proc.) korzysta nie tylko z generatywnej AI, ale także z dużych modeli językowych i uczenia maszynowego. Najważniejszym powodem tego typu wdrożeń było lepsze dotarcie do klientów – wskazało tak 66 proc. respondentów. Z kolei automatyzacja procesów wewnętrznych była motywacją dla niemal połowy (49 proc.) badanych organizacji. W analizie sektora finansowego warto rozróżnić organizacje, które wdrożyły lub wdrażają AI (90 proc.), od tych, które zakończyły pierwsze implementacje (52 proc.).
Sektor finansowy w Polsce jest przykładem dojrzałego i odpowiedzialnego podejścia do AI, które łączy innowacyjność z koniecznością spełniania wysokich standardów regulacyjnych oraz uwzględniając w pełni kwestie bezpieczeństwa. Jest to kluczowe dla budowania zaufania i stabilności całego systemu finansowego – mówi Magda Warpas, Lider w Zespole Doradztwa Strategicznego i Transakcyjnego dla klientów z sektora usług finansowych, EY-Parthenon.
Ponad połowa firm działających w sektorze finansowym — 60 proc. — posiada formalną strategię wdrażania sztucznej inteligencji, a kolejne 32 proc. jest w trakcie jej opracowywania. W większości przypadków implementacja rozwiązań AI dotyczy wybranych funkcji biznesowych, takich jak obsługa klienta czy automatyzacja procesów. Jednocześnie 42 proc. firm realizuje strategię obejmującą całą organizację, co świadczy o rosnącym znaczeniu AI jako elementu kluczowego dla działalności polskich przedsiębiorstw.
Dużym wyzwaniem dla polskich firm pozostaje jakość posiadanych przez nie danych. Podobnie jak w sektorze energetycznym, aż 42 proc. przedsiębiorstw finansowych ma trudności z ich identyfikacją. Tylko 8 proc. respondentów badania dysponuje odpowiednio ustrukturyzowanymi i nieustrukturyzowanymi danymi, natomiast 26 proc. posiada wyłącznie dane ustrukturyzowane. Co dziesiąta ankietowana firma przyznała, że jakość danych jest niewystarczająca do efektywnego wykorzystania ich we współpracy z AI.
Najwięcej firm (54 proc.) zdecydowało się na automatyzację działu finansów. To najwyższy odsetek wśród badanych sektorów, czyli: handlu detalicznego, usług, przemysłu i energetyki. Kolejnymi zautomatyzowanymi obszarami były obsługa klienta (48 proc.) oraz sprzedaż (46 proc.).
Prawie jedna trzecia firm (30 proc.) zamierza w ciągu 18 miesięcy opracować własne narzędzia AI, 46 proc. planuje korzystać z rozwiązań zewnętrznych, a 39 proc. chce połączyć oba podejścia. Aż 82 proc. przewiduje nowe wdrożenia, choć 58 proc. zamierza jedynie nieznacznie zwiększyć na nie budżet. Znaczący wzrost nakładów planuje 24 proc., natomiast 12 proc. respondentów deklaruje utrzymanie ich na dotychczasowym poziomie. Pozostałe odpowiedzi obejmowały m.in. brak decyzji, inne podejście lub brak odpowiedzi.
W sektorze finansowym obserwujemy coraz więcej wdrożeń produkcyjnych, które przynoszą realne korzyści, choć dotyczą z reguły wybranych procesów biznesowych. Radykalna zmiana modelu działania dużych instytucji jest bardzo trudna, przede wszystkim, ze względu na skalę organizacji, złożoność systemów i konieczność spełnienia wymogów regulacyjnych. Transformacja w tej branży ma obecnie charakter raczej ewolucyjny niż rewolucyjny, choć wiele firm rozpoczęło lub planuje rozpoczęcie dużych programów transformacyjnych – mówi Marcin Sadek, Partner EY, Lider Doradztwa dla Sektora Ubezpieczeniowego.
Finanse to jeden z najbardziej regulowanych sektorów gospodarki, dlatego nie dziwi, że aż 43 proc. firm z tej branży wskazało przepisy prawa jako główną przeszkodę we wdrażaniu sztucznej inteligencji. Żaden inny sektor, nawet energetyka, nie podkreślił tego tak wyraźnie. Rygorystyczne przepisy dotyczące m.in. ochrony danych czy przeciwdziałania praniu pieniędzy sprawiają, że wdrożenie AI wymaga dużej ostrożności i dostosowania się do wymogów prawa. To powoduje, że innowacje w tym sektorze muszą być nie tylko skuteczne, ale też zgodne z przepisami. Z badania EY jednoznacznie wynika, że jest to duże wyzwanie dla polskich firm.
Mimo deklarowanych korzyści, 44 proc. firm oceniło, że efekty AI były mniejsze niż oczekiwano, a 13 proc. respondentów przyznało, że nie zdecydowałoby się na wdrożenie tego typu rozwiązań, gdyby znali rzeczywisty ich efekt. Sektor podzielił się niemal równo: 46 proc. monitorowało efekty systemowo, 48 proc. punktowo, a tylko 4 proc. osiągnęło wyniki przewyższające oczekiwania. Najczęściej wymieniane korzyści to poprawa jakości usług (60 proc.), obniżenie kosztów (50 proc.) oraz wprowadzenie nowych usług (40 proc.).
Cyberbezpieczeństwo kluczowym wyzwaniem
Bezpieczeństwo cybernetyczne odgrywa kluczową rolę w budowaniu zaufania do systemu finansowego oraz utrzymaniu jego integralności. Sektor jest szczególnie narażony na ataki ze strony cyberprzestępców. Od zorganizowanych grup hakerskich, aż po aktywistów internetowych. Mimo tego, zaskakująco niewiele ankietowanych firm, bo tylko 39 proc., wskazało cyberbezpieczeństwo jako największą obawę przy wdrażaniu sztucznej inteligencji. Co więcej, ponad połowa badanych (52 proc.) dokładnie analizowała kwestie bezpieczeństwa w kontekście AI, a kolejne 46 proc. zrobiło to częściowo. To pokazuje, że choć świadomość zagrożeń rośnie, to wciąż istnieje przestrzeń na bardziej systematyczne podejście do ochrony przed cyberatakami w procesie wdrażania nowych technologii. Pozostałe odpowiedzi to m.in. brak analizy lub odpowiedzi.
Sektor usług finansowych od lat pracuje na dużych zbiorach danych i systematycznie rozwija zaawansowane kompetencje analityczne. Dlatego wdrożenia sztucznej inteligencji mają dziś przede wszystkim wymiar operacyjny – wzmacniają i usprawniają istniejące procesy biznesowe, znacznie rzadziej prowadząc do fundamentalnej zmiany modelu funkcjonowania organizacji. Rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji wymagają nie tylko zastosowania nowoczesnych technologii, ale także solidnych ram zarządzania ryzykiem oraz specjalistycznych kompetencji w obszarze bezpieczeństwa cybernetycznego – mówi Magda Warpas.
Najwięcej firm, bo 35 proc., wprowadziło procedury, takie jak szkolenia dla pracowników. 31 proc. firm korzysta zarówno z procedur, jak i narzędzi technicznych, a 27 proc. zdecydowało się na zastosowanie wyłącznie narzędzi. W ramach ograniczania ryzyka, 56 proc. firm przyjęło zasady korzystania ze sztucznej inteligencji, które dotyczą zarówno systemów wewnętrznych, jak i tych dostępnych publicznie. Natomiast 21 proc. firm stosuje zasady tylko dla powszechnie dostępnych systemów AI. Pozostała część respondentów wskazała inne rozwiązania lub brak działań. Pozostałe odpowiedzi dotyczyły m.in. zasad dla innych kategorii systemów lub braku formalnych zasad.
Budowa i utrzymanie skutecznych systemów bezpieczeństwa jest kosztowne i wymaga inwestycji w technologie oraz wykwalifikowanych specjalistów. Część zabezpieczeń oznacza kompromisy między wygodą, szybkością działania a kontrolą ryzyka. Dlatego sektor finansowy powinien wdrażać AI odpowiedzialnie — bo z jednej strony zwiększa powierzchnię ataku, a z drugiej może wspierać skuteczniejszą detekcję zagrożeń – mówi Jakub Teska, Partner EY, Lider Zespołu Cloud Security.
