Przewalutowanie kredytu, w myśl przyjętych przez Sejm przepisów, w określonych przypadkach może doprowadzić do obniżenia salda zadłużenia znacznie poniżej salda analogicznego kredytu złotowego. W skrajnych przypadkach może oznaczać także całkowitą spłatę zobowiązania. Zasady rozliczania różnic w saldach zadłużenia oraz wysokości zapłaconych rat kapitałowo-odsetkowych powodują, że dla kredytów zaciągniętych na okres do 10-15 lat przewalutowanie może doprowadzić do ich całkowitej spłaty.
Ustawa przyjęta przez Sejm przewiduje, że przewalutowanie kredytu frankowego nastąpi po kursie z dnia poprzedzającego złożenie wniosku o przewalutowanie. Jednocześnie bank będzie miał obowiązek obliczenia, jakie byłoby saldo zadłużenia z tytułu kredytu, gdyby w tym samym czasie kredytobiorca zaciągnął kredyt złotowy. Warto przeanalizować to na dwóch przypadkach, tj. kredytów zaciągniętych w tym samym czasie, ale na różne okresy spłaty.
Założenia:
– kwota kredytu – 300 tysięcy złotych,
– marża kredytu w CHF – 1,5 p.p.,
– okres kredytowania – Kredyt na 1 – 25 lat; Kredyt nr 2 – 10 lat,
– uruchomienie kredytów – jednorazowo w lipcu 2008 roku,
– spłata kredytów w ratach równych,
– podczas przeliczeń uwzględniony średni kurs NBP pomniejszony o 3% (w dniu uruchomienia kredytu) lub powiększony o 3% (w dniu spłaty rat),
– kurs przewalutowania – 3,8235 – kurs kupna NBP z dnia 19.08.2015.
Po ponad 7 latach spłaty kredytu aktualne zadłużenie kredytów frankowych wynosi dla kredytu nr 1 – 457 449 i dla kredytu nr 2 – 195 566. Gdyby w tym samym czasie kredytobiorca wybrał kredyt złotowy, to dzisiaj zadłużenie wynosiłoby odpowiednio 252 052 i 110 245 złotych. Zgodnie z przepisami ustawy umorzeniu podlegałoby 90% kwoty stanowiącej różnicę sald między kredytami w CHF i PLN, a kredytobiorca musiałby spłacić pozostałe 10%.
| Kredyt nr 1 – 25 lat | Kredyt nr 2 – 10 lat | |
| Aktualne zadłużenie przed przewalutowaniem | 457 449 | 195 566 |
| Saldo zadłużenia po przewalutowaniu | 252 052 | 110 245 |
| Różnica w saldach | 205 397 | 85 321 |
| Kwota podlegająca umorzeniu | 184 857 | 76 799 |
| Kwota do spłaty przez kredytobiorcę | 20 540 | 8 532 |
Źródło: obliczenia własne Notus Doradcy Finansowi
Zatem po przewalutowaniu kredytobiorca ma do spłaty w pierwszym przypadku łącznie 272 592, z czego 252 052 kredytu zabezpieczonego hipotecznie oraz 20 540 kredytu niezabezpieczonego hipotecznie. W drugim przypadku jest to analogicznie 110 245 oraz 8 532, co łącznie daje kwotę 118 777.
W tym miejscu warto zwrócić uwagę na zastrzeżenie w ustawie w Art. 5 Ust. 4, co należy zrobić w przypadku, gdy różnica w saldach kredytu w CHF i PLN jest ujemna. Wówczas kwota ta nie podlega umorzeniu i całości stanowi zobowiązanie kredytobiorcy. Przy obecnych kursach CHF/PLN sytuacja taka jest praktycznie niemożliwa, ale ustawodawca na wszelki wypadek takie zastrzeżenie zawarł.
Rozliczenie różnic w ratach kapitałowo-odsetkowych
Warunkiem przewalutowania kredytu i umorzenia zdecydowanej większości różnicy w saldach jest konieczność rozliczenia także różnic w zapłaconych ratach kapitałowo-odsetkowych kredytów złotowego i frankowego. Zgodnie z Art.5 Ust. 1 Pkt. 3 od sumy rat, jakie zapłaciłby kredytobiorca wybierając kredyt w rodzimej walucie, należy odjąć sumę rat, jakie zostały zapłacone przy kredycie w CHF. W większości przypadków w dotychczasowym okresie spłaty kredytobiorcy walutowi w sumie zapłacili mniej, niż kredytobiorcy złotowi. Oznacza to, że kwota wyliczona zgodnie z Art. 5 Ust. 1 pkt. 3) będzie dodatnia, jednak nie zawsze. Kwota ta będzie ujemna dla osób, które zadłużyły się w połowie 2008 roku, a więc w czasie, gdy kurs franka zbliżał się do 2 złotych. Więcej niż kredytobiorcy złotowi zapłaciły też osoby, które zadłużyły się przy wyższych kursach, ale wybrały relatywnie krótki okres spłaty. Nawet, jeśli kredyt został uruchomiony w 2006 roku, ale np. tylko na 10 lat, to kredyt ten został niemal już w całości spłacony, ale niemal przez cały okres spłaty kurs walutowy było dużo wyższy od kursu uruchomienia.
| Kredyt nr 1 – 25 lat | Kredyt nr 2 – 10 lat | |
| Kwota zapłaconych rat kredytu w CHF (w zł) | 179 384 | 398 618 |
| Kwota zapłaconych rat kredytu w PLN | 155 943 | 277 354 |
| Różnica między kredytem w PLN i CHF | -23 441 | -121 264 |
Źródło: obliczenia własne Notus Doradcy Finansowi
Ustawa nie przewiduje jednak, co należy zrobić w sytuacji, gdy różnica w wysokości zapłaconych rat przy kredycie złotowym i walutowym jest ujemna. Wspomniany wcześniej Art.5 Ust. 4 mówi tylko o przypadku, gdy ujemną wartość przyjmie różnica sald, a nie różnica zapłaconych rat.
Jakie zobowiązanie ma kredytobiorca?
Po przewalutowaniu kredytu kolejnym etapem jest ustalenie kwoty zobowiązania kredytobiorcy. Zgodnie z Art. 5 Ust. 1 jest to suma kwot: salda kredytu w PLN, różnicy sald między kredytami CHF i PLN z uwzględnieniem umorzenia 90% oraz kwota stanowiąca różnicę pomiędzy zapłaconymi ratami kapitałowo-odsetkowymi kredytu w PLN i CHF.
| Kredyt nr 1 – 25 lat | Kredyt nr 2 – 10 lat | |
| Saldo kredytu w PLN (Art. 5 Ust. 1 pkt 1)) | 252 052 | 110 245 |
| Różnica sald kredyt CHF i PLN z uwzględnieniem umorzenia 90% (Art. 5 Ust. 1 pkt 2)) | 20 540 | 8 532 |
| Różnica rat kapitałowo-odsetkowych (Art. 5 Ust. 1 pkt 3)) | -23 441 | -121 264 |
| Razem | 249 151 | -2487 |
Źródło: obliczenia własne Notus Doradcy Finansowi
Ciekawy wynik otrzymujemy w przypadku kredytu zaciągniętego na 10 lat. Różnica w wysokości zapłaconych rat kredytów w PLN i CHF jest na tyle duża, że przekracza saldo nowego kredytu w PLN. W tym przypadku raczej nie należy oczekiwać, że bank po takim przewalutowaniu i rozliczeniu różnic sald i zapłaconych rat będzie kredytobiorcy jeszcze niespełna 2,5 tys. złotych oddawał. Art. 5 ustawy mówi, że w ten sposób zostaje wyznaczone zobowiązanie kredytobiorcy. W tej sytuacji kredytobiorca ma wierzytelność względem banku, więc nie można jej nazwać zobowiązaniem. Można jednak oczekiwać, że w takiej sytuacji zobowiązanie kredytobiorcy będzie wynosić 0 złotych i kredyt zostanie całkowicie spłacony. W innej sytuacji saldo zadłużenia zostanie obniżone, tak jak w przykładowym kredycie na 25 lat. Art. 5 ustawy wyraźnie mówi, że nowe zobowiązanie kredytobiorcy to suma wymienionych kwot, a jednocześnie ustawa zastrzega co należy zrobić z „minusem”, ale tylko tym, który pojawi się przy rozliczeniu sald kredytów walutowego i złotego.
Michał Krajkowski
Główny Analityk
Notus Doradcy Finansowi
Powyższe opracowanie jest wyrazem osobistych opinii i poglądów autora i nie powinno być traktowane, jako rekomendacja do podejmowania jakichkolwiek decyzji związanych z opisywaną tematyką. W szczególności nie stanowi analizy inwestycyjnej, ani analizy finansowej, ani rekomendacji w rozumieniu przepisów Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 r. w sprawie informacji stanowiących rekomendacje dotyczące instrumentów finansowych, ich emitentów lub wystawców (Dz.U.2005, poz. 206 nr 1715) oraz Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U.2005, Nr 183, poz. 1538 z późn. zm.).
Dom Kredytowy NOTUS S.A. ani jego pracownicy nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje inwestycyjne podjęte na podstawie niniejszego opracowania, ani za szkody poniesione w wyniku decyzji inwestycyjnych podjętych na podstawie niniejszego opracowania.
