Oznacza to, że według kursu z dnia 14 października 2008 członkowie SKOK mają gwarancję zwrotu 100% swoich depozytów do wysokości około 177 000 złotych.
Depozyty złożone w Spółdzielczych Kasach Oszczędnościowo – Kredytowych są chronione przez Program Ochrony Depozytów Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo – Kredytowych prowadzony jest przez Krajową Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo – Kredytową (KSKOK), i Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo – Kredytowych (TUW SKOK).
KSKOK pełni funkcje nadzorcze i stabilizujące w oparciu o Fundusz Stabilizacyjny tworzony ze składek płaconych przez wszystkie kasy. Zgromadzone w ten sposób środki mogą być wykorzystywane do udzielania pomocy kasom które mają problemy z płynnością i zapobiegania w ten sposób potencjalnym upadłościom. TUW SKOK od 1998 roku ubezpiecza wszystkie oszczędności zgromadzone w SKOK-ach.
Dotychczas obowiązujący system gwarantował członkom SKOK zwrot swoich oszczędności w całości do wysokości równowartości 22.500 euro (aktualnie około 88.500 złotych).
SKOK tak w Polsce, jak również w 92 krajach nie są bankami. Świadczą usługi na zasadach niezarobkowych wyłącznie na rzecz osób fizycznych, będących ich jedynymi właścicielami. Kasy nie są także w żaden sposób powiązane kapitałowo z instytucjami, które dotknął obecny kryzys. SKOK w żaden sposób nie uczestniczyły w transakcjach, które były przyczyną światowego kryzysu finansowego, co jest wynikiem konsekwentnej, wieloletniej polityki koncentrowania się na swojej działalności i unikania ryzykownych inwestycji. SKOK nigdy nie inwestowały w instrumenty finansowe, które spowodowały tak istotne straty w wielu bankach i nie finansowały swojej działalności zewnętrznymi środkami, dzięki temu nie dotyczą ich zagrożenia kapitałowe i płynnościowe tak dotkliwe dla części banków.
Grzegorz Buczkowski, prezes Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych SKOK:
– Kasy mają własny, odrębny od banków system gwarancji dla depozytów, który podlega państwowej kontroli i jest uznawany przez struktury Unii Europejskiej. Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych SKOK jest członkiem European Forum of Deposit Insurance (EFDI). TUW SKOK od 1998 roku ubezpiecza wszystkie oszczędności zgromadzone w SKOK-ach. Wszystkie Kasy mają obowiązek ubezpieczenia oszczędności każdego członka SKOK. Według stanu na koniec 2007 roku Fundusz Stabilizacyjny KSKOK ma wartość 321.239.914 złotych, co stanowi 4,79 % depozytów zgromadzonych w systemie SKOK równych 6.705.001.000 złotych. Jego odpowiednik dla banków – Fundusz Pomocowy i Fundusz Restrukturyzacji Banków Spółdzielczych w Bankowym Funduszu Gwarancyjnym – ma wartość 3.234.143.980 złotych, co stanowi 1,51% depozytów osób fizycznych zgromadzonych w systemie bankowym równych 214.000.000.000 złotych. Oznacza to, że środki zgromadzone na stabilizację w systemie SKOK są proporcjonalnie ponad 3 razy wyższe niż takie same środki w systemie bankowym. Środki TUW SKOK gwarantujące bezpieczeństwo depozytów wynoszą 179.569.126 złotych, co stanowi 2,67 % depozytów zgromadzonych w systemie SKOK; odpowiednie środki Bankowego Funduszu Gwarancyjnego wynoszą 2.356.609.635 złotych, co stanowi 1,1% depozytów osób fizycznych zgromadzonych w systemie bankowym. A to z kolei oznacza to, że środki zgromadzone na gwarantowanie depozytów w systemie SKOK są proporcjonalnie ponad 2 razy wyższe niż takie same środki w systemie bankowym. Przy czym zarówno banki, jak SKOK-i są zobowiązane do dokonania dopłat na poczet gwarancji depozytów, jeżeli środki już zgromadzone w BFG lub TUW SKOK okażą się niewystarczające. Banki zobowiązuje do tego ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, SKOK-i – umowa związku wzajemności członkowskiej programu ochrony depozytów TUW SKOK. System naszych gwarancji sprawdził się doskonale. Przez 16 lat istnienia w Polsce SKOK-u żadna z naszych Kas nie zbankrutowała. Nikt nie stracił złotówki.
Grzegorz Bierecki, prezes Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej:
– Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe nie są bankami. Ich funkcjonowanie regulowane jest odrębną ustawą, nie prawem bankowym lecz ustawą o s.k.o.k. z grudnia 1995 r. Kasy nie inwestują wolnych środków w jakiekolwiek ryzykowne instrumenty finansowe. Normy ustawowe oraz ostrożnościowe nie dają po temu żadnych możliwości. Kasy nie są powiązane kapitałowo z zagranicznymi bankami ani innymi instytucjami kredytowymi. Są wyłączną własnością swoich członków – osób fizycznych. Należy przypomnieć, że kasy nie tylko nie mogą ryzykownie inwestować, ale także same nie mogą stać się własnością żadnego zewnętrznego inwestora, a więc upadłości banków zachodnioeuropejskich czy amerykańskich nas nie dotyczą.
SKOK-i mają bardzo dobrą płynność dzięki swojej specyfice i realizowanemu od lat modelowi ekonomicznemu. Żadna kasa nie stanęła wobec jakichkolwiek problemów w tym obszarze. Kasy tworzą rezerwy płynne w równowartości nie niższej niż 10% funduszu oszczędnościowo-pożyczkowego (w praktyce jest to 10% depozytów) ulokowane tak, aby środki te były łatwo zamienne na gotówkę. Część tych środków lokowana jest wspólnie, w Kasie Krajowej, jako swego rodzaju fundusz wzajemnościowy. Dzięki temu, kasa, która byłaby zagrożona utratą płynności, ma dostęp do środków znacznie większych, niż jej własna rezerwa.
Kasy lokują także w Kasie Krajowej w formie lokat, swoje fundusze własne, czyli kapitał. W odróżnieniu od banków, kasy nie mogą udzielać kredytów i pożyczek ze swojego kapitału, a zatem środki te, które służą pokrywaniu strat bilansowych, są lokowane w Kasie Krajowej. Stanowią one dodatkowe źródło funduszy na potrzeby wzajemnego kredytowania. Kasy mogą zaciągać w Kasie Krajowej kredyty na cele inwestycyjne, czy też zwiększenie akcji kredytowej lub uzupełnienie płynności. Jednak poziom tych kredytów nie przekracza zazwyczaj kilku procent sumy bilansowej SKOK. Na bardzo dobrą płynność Kas ma także wpływ zróżnicowana struktura depozytów i kredytów. Kasy opierają swoją działalność na dużej liczbie niewielkich depozytów. Przeciętna wartość oszczędności przypadających na jednego członka oscyluje obecnie wokół 4 tysięcy złotych oraz podobnej strukturze kredytów, które wynoszą około 3,5 tysiąca złotych. Pożyczki i kredyty konsumpcyjne stanowią ponad 83% portfela, udzielone na cele mieszkaniowe to ok. 14% portfela, pozostałe to kredyty na działalność gospodarczą. Jak zatem widać, ryzyko związane z rodzajem kredytowania nie jest duże. Pożyczki udzielone na okresy powyżej 10 lat to około 6 procent portfela. Zatem nie ma tu znaczącej koncentracji ryzyka.
Należy także zauważyć, że Kasy udzielają pożyczek i kredytów wyłącznie osobom fizycznym. Nie kredytują na przykład firm deweloperskich ani też nie nabywają udziałów czy akcji w spółkach. Nie dotyczy ich ani ryzyko związane z branżą budowlaną, ani też ryzyko utraty wartości jakichkolwiek akcji czy udziałów.
Jak ocenia Główny Urząd Statystyczny, publikując wyniki finansowe spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych za pierwsze półrocze 2008 roku, ryzyko finansowe SKOK najskuteczniej zmniejsza konsekwentnie realizowana od wielu lat strategia wzmocnienia potencjału kapitałowego kas, nie tylko w drodze konsolidacji ich zasobów finansowych, ale także dzięki napływowi nowych członków i utrzymywaniu stopy emisji nowych pożyczek poniżej stopy przyrostu nowych i odnawianych depozytów.
Wojciech Boczoń
