Dlaczego Polacy boją się e-faktur?

O e-fakturach słyszało aż 88% Polaków. Mimo to ponad połowa polskiego społeczeństwa nie chce otrzymywać dokumentów w formie elektronicznej. Wśród nich jedną czwartą stanowią osoby, które już z e-faktur korzystają. Dlaczego Polacy wciąż podchodzą do elektronicznych dokumentów z dużą nieufnością?

Jak wynika z badań¹ przeprowadzonych przez TNS OBOP na zlecenie Koalicji „Wybieram
e-faktury” zdecydowana większość Polaków deklaruje znajomość e-faktur. Częściej z tą formą płatności mają do czynienia mieszkańcy większych miast i osoby lepiej wykształcone. O e-fakturach nie słyszało jedynie 5% osób z wykształceniem wyższym oraz 5% osób w średnim wieku i młodszych (35-44 lata).

Mimo że pojęcie e-faktur jest znane aż 88% Polaków, większość z nich nadal otrzymuje informacje o płatnościach za pośrednictwem dokumentów papierowych (85%). Wśród osób po 65 roku życia odsetek ten wynosi aż 91%. Najbardziej niepokojący wydaje się jednak fakt, że aż 59% polskiego społeczeństwa w ogóle nie chce otrzymywać faktur elektronicznych. Co ciekawe, wśród nich aż jedną czwartą stanowią osoby, które już stosują tę formę płatności.

Jakie są zatem powody braku zaufania Polaków do e-faktur? Badania pokazują,
że dominującą przyczyną (aż 59% wszystkich badanych ) jest potrzeba posiadania wszystkich dokumentów na papierze. Co ciekawe, nie ma tu znaczenia wykształcenie ani wiek respondentów. Blokadą zniechęcającą do e-faktur jest także niekorzystanie
z Internetu. Powód ten podaje 31% respondentów, zwłaszcza osób starszych i słabiej wykształconych. Polacy obawiają się także, że mogliby przegapić termin płatności elektronicznego dokumentu (23% badanych). Strach przed niedotrzymaniem terminu wpłat powszechny jest szczególnie wśród osób młodszych (33%) i w średnim wieku (28% respondentów między 45 a 54 r.ż.). W tej grupie wiekowej często podawanym powodem niechęci do e-faktur jest również obawa o bezpieczeństwo danych (średnio 18% respondentów).

Dr Agata Gąsiorowska, psycholog ekonomiczny ze Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej we Wrocławiu uważa, że problem z akceptacją e-faktur podobny jest do problemów
z przyjmowaniem innych nowych technologii. „Kluczowy tutaj jest niski poziom wiedzy Polaków, zarówno tej bezpośrednio związanej z fakturami elektronicznymi, jak i ogólnie niski poziom wiedzy ekonomicznej i tej związanej z funkcjonowaniem w świecie wirtualnym.

Brak wiedzy rodzi poczucie niepewności a czasem wręcz nieuzasadniony lęk, co skutkuje oporem społecznym w akceptowaniu nowych, korzystnych rozwiązań” – dodaje.

Jak wynika z badań, wiedza Polaków dotycząca różnic między fakturą papierową
a elektroniczną jest znikoma. Mimo że respondenci znają pojęcie e-faktury, nie
są świadomi regulacji prawnych z nią związanych (28%). Dodatkowo, co piąty (17 %) nie ma pewności, czy e-dokument będzie uznawany przez Urząd Skarbowy.

Tymczasem faktury elektroniczne są równorzędne pod względem prawnym fakturom papierowym. Od 1 stycznia 2013 r. nie ma również obowiązku wyrażenia przez odbiorcę formalnej zgody na przesyłanie faktur w formie elektronicznej. Wystarczy zgoda ustna lub domniemana, czyli opłacenie pierwszej faktury elektronicznej przez klienta.

Jak komentuje Przemysław Pruszyński, ekspert z dep. prawnego Konfederacji Lewiatan – „Podstawowym warunkiem żeby Polska dogoniła inne państwa europejskie pod względem stopnia rozwoju e-fakturowania są pewne i precyzyjne przepisy prawne.

Od początku 2013 r. przepisy regulujące wystawienie i przesyłanie e-faktur zostały znacząco zliberalizowane, co na pewno wpłynie na wzrost ich atrakcyjności. Warto brać również przykład z rozwiązań, które stosują państwa znajdujące się w czołówce Europy pod względem rozwoju społeczeństwa cyfrowego. Wiele z nich wprowadziło obowiązek e-fakturowania dla instytucji sektora publicznego. Dzięki temu popularyzują e-faktury
i oszczędzają rocznie setki milionów euro”.

By zwiększać wiedzę konsumentów na temat e-faktur Koalicja „Wybieram e-faktury”,
w skład której wchodzą obecnie: Konfederacja Lewiatan, Krajowa Izba Rozliczeniowa S.A., Orange Polska, UPC Polska, ING oraz Sage, zainicjowała kampanię edukacyjno-informacyjną. Jej celem jest edukacja społeczeństwa na temat sposobów udostępniania i płatności e-faktur oraz obalanie mitów związanych z wykorzystaniem faktur elektronicznych. Koalicji zależy również na zwiększeniu świadomości konsumentów
w obszarze regulacji prawnych określających status e-faktur w Polsce. Kampania ma ponadto zwrócić uwagę Polaków na ekologiczne skutki wystawiania faktur papierowych. W ramach kampanii powstało wydarzenie na Facebooku skupiające zwolenników przejścia na e-faktury https://pl-pl.facebook.com/events/231137393724277/?ref=22.

Więcej szczegółów dotyczących kampanii znajduje się na stronie www.wybieramefaktury.pl

1 TNS OBOP, „Opinie o fakturach elektronicznych i korzystanie z nich”, badanie zrealizowane metodą CATI, na ogólnopolskiej, losowej próbie Polaków w wieku 25+, 18-22 kwietnia 2013 r.

Lewiatan