Zalegając z opłatami za rachunek telefoniczny czy telewizję kablową, spodziewamy się, że o pieniądze upomni się firma, z którą podpisaliśmy umowę na te usługi. Tymczasem zdarza się, że jesteśmy zaskoczeni, bo pismo z wezwaniem do zapłaty wysłał nam inny przedsiębiorca. Może nim być tzw. fundusz sekurytyzacyjny bądź firma windykacyjna.
Warto poznać, w jaki sposób te podmioty nabywają praw do kontaktowania się z nami w sprawie spłaty zobowiązań finansowych. Warto mieć również wiedzę na temat tego, że takie działanie, które co do zasady jest zgodne z prawem, jest także zgodne ze standardami etycznymi obowiązującymi w tej branży.
Stała współpraca lub jednorazowy zakup wierzytelności
Firmy windykacyjne współpracują z wierzycielami pierwotnymi, takimi jak firmy telekomunikacyjne, banki czy też inni wierzyciele masowi, jak dostawcy wody, gazu, energii elektrycznej. Na zlecenie tych przedsiębiorstw firmy windykacyjne zajmują się zarządzaniem wierzytelnościami na każdym etapie „życia długu”. Zaczyna się on od wysłania pierwszego wezwania do zapłaty, po wysyłkę kolejnych, czy też – w konsekwencji braku pozytywnej reakcji ze strony firmy lub osoby zadłużonej – ostatecznego wezwania przedsądowego. Firmy odzyskujące długi świadczą również usługi na rzecz wierzyciela, związane z postępowaniem sądowym.
Należności mogą być także kupowane przez wierzycieli wtórnych, do których należą fundusze inwestycyjne lub firmy windykacyjne, na przetargach organizowanych przez wierzycieli pierwotnych. Jeszcze inną drogą wejścia w posiadanie długu przez firmę windykacyjną jest zakup wierzytelności na giełdzie długów, gdzie przedsiębiorcy lub osoby prywatne wystawiają je na sprzedaż. Każda transakcja sprzedaży i kupna długów musi zostać potwierdzona umową cesji między wierzycielem pierwotnym a wtórnym. Zasady przejmowania wierzytelności są uregulowane w artykule 508 Kodeksu Cywilnego.
Oznacza to, że jeśli mamy zaległe rachunki, upomnienie możemy otrzymać nie tylko od pierwotnego usługodawcy, lecz także od współpracującej z nim firmy windykacyjnej, a po zakupie wierzytelności – od tzw. wierzyciela wtórnego. Może się zdarzyć, że list w sprawie zadłużenia jest dla nas zaskoczeniem. Szczególnie w sytuacji, gdy zaprzestaliśmy opłacać rachunki dosyć dawno temu. Nawet wtedy nie powinno się unikać kontaktu z firmą windykacyjną. Spokojna i rzeczowa rozmowa pozwoli na wyjaśnienie, co jest źródłem zadłużenia. Pomoże też wspólnie uzgodnić status tej sprawy, a w przypadku potwierdzenia zadłużenia – ustalić dogodne dla osoby zadłużonej formy spłaty.
Wierzyciel pierwotny a wierzyciel wtórny
Firma, która nabywa wierzytelności (długi), staje się wierzycielem wtórnym, czyli przejmuje od wierzyciela pierwotnego wszystkie prawa i obowiązki wobec zadłużonego, w tym roszczenia wobec osoby zadłużonej. Ma prawo ich dochodzić wraz z kosztami procesu windykacji. Zgodnie z polskim prawem, osoba zadłużona nie musi wyrażać zgody na cesję swojego długu na wierzyciela wtórnego. Musi być natomiast poinformowana o jego zmianie na etapie wezwania do spłaty. W przypadku, gdy wierzyciel pierwotny sprzedał wierzytelność lub zawarł umowę windykacji z przelewem wierzytelności, firma lub osoba zadłużona jest o tym informowana. W przypadku windykacji na zlecenie (bez cesji) firma lub osoba zadłużona wraz z wezwaniem do zapłaty otrzymuje stosowne pełnomocnictwo udzielone firmie windykacyjnej przez pierwotnego wierzyciela. Ponadto wezwanie do zapłaty powinno zawierać kwotę zadłużenia i jej podstawę prawną, np. wskazanie danych umowy kupna sprzedaży, niezapłaconej faktury, a także przedstawienie terminu do zapłaty i rachunku bankowego, na jaki ma wpłynąć żądana kwota.
Dobre praktyki w windykacji i sprzedaży wierzytelności
Profesjonalne firmy windykacyjne, zrzeszone w Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych, uczestniczą w procesie zakupu wierzytelności i dalej kontaktu z osobą zadłużoną w sposób zgodny ze standardami zawartymi w takich dokumentach jak Zasady Dobrych Praktyk Windykacyjnych czy Zasady Dobrych Praktyk Procesu Sprzedaży Wierzytelności. Ten ostatni dokument został przyjęty przez Członków KPF w 2016 roku. Zawiera on zbiór rekomendacji dla obu stron przetargów dotyczących sprzedaży wierzytelności, obejmujących wszystkie istotne elementy tego procesu, takie jak: organizacja przetargu, wycena wierzytelności, umowa cesji czy obsługa posprzedażowa. Zasady te, łącząc interesy zarówno wierzycieli pierwotnych, jak i wtórnych, budują transparentność przetargów dotyczących sprzedaży wierzytelności oraz powiększają wzajemne zaufanie. Dobre Praktyki Procesu Sprzedaży Wierzytelności to dokument, który ma również istotne znaczenie i silny wpływ na sytuację stojących za tymi wierzytelnościami firm lub osób zadłużonych, które zyskują potwierdzenie, że są nie tylko zadłużonymi, ale jednocześnie Klientami Zbywcy i Nabywcy wierzytelności. Dokument, choć tylko pośrednio chroni prawa zadłużonych, jest koniecznym i pozytywnym uzupełnieniem zakresu bezpośredniej ochrony praw firm i osób zadłużonych, realizowanej poprzez Zasady Dobrych Praktyk Windykacyjnych.
– Wbrew pozorom windykacja to jasna i prosta sprawa, ponieważ opiera się na słusznym społecznie założeniu, że długi należy spłacać. Moralność płatnicza leży bowiem w interesie całego społeczeństwa, które ze względu na niespłacane długi pośrednio zawsze płaci, nie z własnej winy, wyższą ceną za kupowane produkty i usługi. Każdy z nas, nawet nie mając tego świadomości, pokrywa uzasadnione koszty, ponoszone przez przedsiębiorców w związku z rachunkami niezapłaconymi przez innych. Przykładem są choćby osoby unikające płacenia alimentów na swoje dzieci. Jest ich kilkaset tysięcy, a na fundusz, z którego są one ostatecznie wypłacane, składamy się wszyscy płacąc podatki. Dlatego, poprzez działania informacyjne, takie jak kampania „Windykacja? Jasna sprawa!”, staramy się wyjaśniać działanie firm windykacyjnych i uzyskać społeczne zrozumienie dla idei odzyskiwania należności – podsumowuje Dominik Stanny, Doradca KPF ds. CSR.
Źródło: KPF
Wojciech Boczoń