Inspiracją do zorganizowania seminarium nt. pandemii w Polsce był raport opracowany przez Marsh Inc. i Albright Group. Z raportu wynika bowiem, że w warunkach gospodarki globalnej nawet niewielkie zakłócenia w łańcuchu dostaw potrafią w znaczący sposób utrudnić działalność firm i wpłynąć na giełdowe notowania ich akcji. Takie niebezpieczeństwo dla biznesu niesie ze sobą pandemia grypy. Dlatego tak istotne jest przygotowanie przedsiębiorstwa na takie zagrożenie. „Jeśli firmy zaangażują się w planowanie działań wzmacniających ich odporność, będą mogły wyjaśnić trudne kwestie, opracować skuteczne polityki i położyć podwaliny pod działania chroniące zarówno pracowników jak i wartość formy” – przekonują autorzy raportu, informując że na świecie istnieją już najlepsze praktyki w tym obszarze.
Zaproszeni na seminarium zagraniczni eksperci: Matthew Hudson – doradca ds. zachowania ciągłości w biznesie i pandemii grypy w Dyrektoriacie Generalnym Komisji Europejskiej Zdrowia i OchronyKonsumenta oraz dr Robert Chandler – uznany ekspert w dziedzinie komunikacji i przywództwa w sytuacjach kryzysowych z Uniwersytetu Pepperdine w Malibu w Stanach Zjednoczonych przedstawili, jak takie przygotowania powinny wyglądać.
Matthew Hudson mówił o konieczności uwzględnienia niebezpieczeństwa pojawienia się pandemii w opracowywaniu strategii dla firmy. – „Musimy sobie zadać pytanie, czy wiemy, co robić w przypadku pandemii. Czy mamy zabezpieczenie w postaci leków antywirusowych, czy dostarczymy je na czas? Czy wiemy, ile to będzie nas kosztować? Czy mamy przygotowane scenariusze kryzysowe?” Do odpowiedzi na te wszystkie pytania potrzebny jest odpowiedni poziom świadomości zagrożenia. I co równie ważne – planowanie musi być procesem zintegrowanym, np. działania firmy powinny uwzględniać istniejący system służby zdrowia.
Z kolei Robert Chandler mówił o kluczowej roli komunikacji podczas pandemii. – „Tak naprawdę proces informowania powinniśmy rozpocząć już dziś i o naszych przygotowaniach do pandemii mówić naszym pracownikom, klientom, inwestorom, społeczeństwu i mediom.” Każdy z odbiorców powinien otrzymać właściwy komunikat, który ma być zrozumiały i przejrzysty. Należy również zachować właściwe proporcje w komunikacie, mówić/pisać zwięźle o najbardziej istotnych rzeczach. Ważny jest także właściwy kanał dotarcia – informacja musi dotrzeć do wszystkich pracowników, nawet gdy są nieobecni w pracy. W procesie komunikowania istotne jest także słuchanie – „Musimy wiedzieć, czego pracownicy od nas oczekują i co chcą wiedzieć. ”.
Należy podkreślić, że inwestycja w plan kryzysowy na wypadek pandemii przyda się także w innych sytuacjach kryzysowych. Firmy powinny mieć przygotowane plany komunikacji, aby móc je wdrożyć w odpowiednim momencie.
Radosław Ziomko z firmy ubezpieczeniowej Marsh, oceniającej różnego rodzaju ryzyka, wspomniał o braku możliwości ubezpieczenia się firm na wypadek pandemii. „Firmy mogą trwać w przekonaniu, że pandemie ich raczej nie dotkną lub że są na tyle nieprzewidywalne, iż nie warto zawracać sobie głowy przygotowaniami na ich nadejście. Tymczasem nie istnieją mechanizmy efektywnego ubezpieczenia skutków pandemii, tak wiec należy pomyśleć nad zaplanowaniem specjalnych działań zaradczych, bowiem te będą pierwszą i jedyną linią obrony przedsiębiorstwa przed skutkami pandemii” – czytamy w raporcie Marsha.
Prof. Lidia Brydak – uznany polski wirusolog potwierdziła natomiast, że naukowcy są zgodni co do tego, że pandemii nie sposób uniknąć i że jej wystąpienie jest tylko kwestią czasu. Profesor przypomniała o poprzednich pandemiach, takich jak „hiszpanka” z 1918 roku, która pochłonęła 50-100 mln ludzi. „Niestety w Polsce wciąż bagatelizujemy zagrożenie pandemią grypy” – mówiła.
Obecnie szacuje się, że wirus ptasiej grypy mógłby zaatakować 20% ludzi na świecie i gdyby taka pandemia okazała się równie zabójcza, co poprzednie, mogłaby spowodować absencje w pracy na poziomie 40% oraz śmierć dziesiątek, jeśli nie setek milionów ludzi. Oznacza to, że przedsiębiorstwa muszą być przygotowane na nieobecność w pracy ogromnych rzesz pracowników oraz na ewentualność trwałej utraty dużej części pracowników i klientów. To wiąże się ze znacznymi stratami finansowymi, a w najgorszym przypadku może zadecydować nawet o przyszłości firmy.
Radosław Nielek, specjalista od symulacji komputerowych zjawisk społecznych podsumował, że być może już nigdy nie będziemy świadkami pandemii, która zabija 10-20% populacji, jednak bardzo prawdopodobne jest, że przyszła pandemia pochłonie 10-15% PKB.
Praktycznych rad, jak można przygotować firmę na wypadek pandemii grypy poprzez zabezpieczenie pracowników udzieliła zgromadzonym Małgorzata Halata z Individual Medical Care. Przedstawiła możliwości zakupu leków antywirusuwych przy współpracy z centrum medycznym, które może taką ofertę przygotować, a firmy mogą zamówić taką usługę u swoich medycznych opiekunów.
Biorąc pod uwagę prawdopodobieństwo pojawienia się paniki związanej z wybuchem pandemii takie rozwiązania mogą okazać się przydatne. Do takiej sytuacji odniósł się w swoim raporcie Richard Coker z London School of Hygiene and Tropical Medicine – „W przypadku wybuchu pandemii początkowy popyt na leki przeciwwirusowe może przewyższyć możliwości środowiska medycznego w zakresie ich zapewnienia. Choć wiele krajów w Europie posiada zgromadzone zapasy, istnieje obecnie pilna potrzeba zapewnienia dokładnie przemyślanych planów ich przechowywania, dystrybucji i podawania, ponieważ istnieje groźba wybuchu paniki i w końcu chaosu, jeśli jeszcze przed pojawieniem się pandemii nie zostaną określone i przetestowane procedury operacyjne”.
Wg najnowszego raportu opracowanego przez Ernst & Young pandemia jest jednym z zagrożeń w skali globalnej, które mogą w zasadniczy sposób wpłynąć na kształt gospodarki w ciągu najbliższych trzech do pięciu lat. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) również ostrzega, że pandemia grypy może mieć charakter katastrofy światowej. Nie bez powodu więc organizacje zajmujące się ochroną zdrowia oraz rządy na całym świecie tworzą plany ograniczania potencjalnych skutków kataklizmu, a na świecie coraz częściej plany takie tworzą prywatne przedsiębiorstwa.
Wojciech Boczoń
