Właściwa postawa wobec oszczędzania i racjonalne gospodarowanie środkami powinny być kształtowane już od najmłodszych lat. Dlaczego? Bo szacunek do pieniędzy i umiejętność dbania o kondycję finansową zaprocentuje w dorosłym życiu. Czego więc warto uczyć nasze dzieci w nadchodzącym roku szkolnym?
O tym, że rodzice są pierwszym przewodnikiem dzieci po świecie finansów, przekonują nawet popularne, staropolskie przysłowia.
„Czego Jaś się nie nauczy, tego Jan nie będzie umiał”
Nie od dziś wiadomo, że postawy ukształtowane w dzieciństwie odgrywają ważną rolę w dorosłym życiu. Dotyczy to nie tylko wartości moralnych, poszanowania tradycji i zasad dobrego zachowania, ale także umiejętności gospodarowania pieniędzmi. Dobrym sposobem na uczenie dziecka oszczędności i odpowiedzialnego podejścia do finansów osobistych jest dawanie kieszonkowego. Ważne jednak, aby wspólnie z dzieckiem ustalić jego wysokość, termin wypłaty i zakres akceptowalnych wydatków. Wypłacając kieszonkowe należy wykazywać się konsekwencją i przestrzegać ustalonych uprzednio reguł. Dziecko musi mieć świadomość, że jeśli wyda pieniądze wcześniej, nie może liczyć na dodatkowe środki ad hoc. Należy także pamiętać, że przyznane kieszonkowe nie może być
za małe, ponieważ wówczas nie uda mu się nic zaoszczędzić. Nie może być też zbyt duże – w ten sposób dziecko nauczy się świadomie wybierać najważniejsze ze swoich potrzeb czy zachcianek. Kieszonkowe powinno być także przekazywane regularnie – brak systematycznych wpływów nie zbuduje poczucia bezpieczeństwa finansowego i zwiększa ryzyko, że nagły przypływ gotówki zostanie natychmiast przeznaczony na realizację bieżących potrzeb.
„Niedaleko pada jabłko od jabłoni”
Dzieci poznają otaczający świat obserwując i naśladując zachowania dorosłych. Nawet na pozór nieznaczące i nieszkodliwe działania rodziców mogą mieć zatem istotny wpływ na kształtowane w pociechach właściwych postaw. Jeśli w domu otwarcie będzie rozmawiać się o finansach i planowaniu wydatków, wówczas dziecko już od najmłodszych lat nabierze nawyku szanowania pieniędzy. Warto tłumaczyć dzieciom, które wydatki są niezbędne oraz skąd się biorą pieniądze na codzienne zakupy. Wartości pieniądza można uczyć dzieci np. podczas wspólnej wyprawy do sklepu. Jeśli dziecko umie już liczyć, może razem z rodzicami dodawać ceny produktów wkładanych do koszyka. Kiedy ich wartość przekroczy ustaloną kwotę – wspólnie zastanowią się, z których zakupów zrezygnować lub które z wybranych rzeczy zastąpić tańszymi. W sklepie warto także pozwalać dzieciom płacić za drobne produkty, które wybrały dla siebie.
Otwarte rozmowy z pociechami powinny także obejmować aspekty związane z comiesięcznymi wydatkami, takimi jak rachunki za mieszkanie, prąd, wodę czy telefon. Warto przy tym wskazywać sposoby ich ograniczania. W ten sposób można nie tylko kształtować racjonalne podejście do domowego budżetu, ale także wzmacniać postawę pro-ekologiczną.
„Ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka”
W kontekście edukacji finansowej ważne jest zachęcanie dzieci do regularnego odkładania części lub całości kieszonkowego z myślą o realizacji upragnionego celu, np. kupna książki, zabawki czy gry. Wybrany cel powinien być jednak zgodny z pragnieniem malucha i dotyczyć tego, na czym mu zależy lub bez czego może się obejść. Możliwość samodzielnego sfinansowania wymarzonego zakupu sprawi, że dziecko bardziej doceni zakup, a zarazem nauczy się cierpliwości w dążeniu do celu. W przypadku większych wydatków – takich jak nowy rower, sprzęt elektroniczny czy wyjazd na wakacje – rodzice mogą zadeklarować pokrycie części kosztów. Dodatkową „oszczędnościową motywację” mogą wzmacniać premie za realizację wyznaczonych celów, np. za każde odłożone 10 zł co miesiąc, dziecko otrzyma od rodziców dodatkowe 1 lub 2 złote. Jednocześnie, aby móc obserwować rosnące oszczędności, warto wyposażyć dziecko w skarbonkę lub portfel, w którym będzie gromadziło pieniądze. W przypadku starszych, dzieci dobrym rozwiązaniem jest założenie rachunku w banku.
„Czas to pieniądz”
Największym sprzymierzeńcem osób młodych jest czas. Rozpoczynając gromadzenie oszczędności z myślą o realizacji marzeń w przyszłości, młodzi ludzie mają w perspektywie kilkadziesiąt lat systematycznego oszczędzania. Dzięki czemu mogą przeznaczyć na ten cel miesięcznie niewielką kwotę, nie obciążając zarazem własnego budżetu. Im wcześniej rozpoczną oszczędzanie, tym większe środki zgromadzą w przyszłości. Ważne jednak, by było to działanie systematyczne. Jeżeli proces ten dodatkowo będzie wsparty odpowiednio dobranym narzędziem inwestycyjnym, zostanie uzyskany efekt procentu składanego, co oznacza, że podstawowy kapitał będzie powiększany regularnie o określoną kwotę. Należy jednak pamiętać, że poszczególne rozwiązania dostępne na rynku różnią się konstrukcją, poziomem ryzyka, oprocentowaniem, a nawet kwestiami podatkowymi.
Z tego względu, przed wyborem właściwego produktu dla siebie czy dla dziecka warto skonsultować się z doradcą, który pomoże wybrać rozwiązanie dopasowane do indywidualnych potrzeb i profilu inwestycyjnego.
„Dobry przykład płynie z góry”
Niezależne od wybranej metody warto pamiętać, że pierwsze źródło wiedzy o świecie finansów stanowią rodzice. Jeżeli będą konsekwentni i pokażą,
że sami regularnie odkładają pieniądze z myślą o przyszłości, dzieci łatwiej
– i w bardziej naturalny sposób – przyswoją odpowiednie wzorce.
Skandia Życie TU S.A.
Wojciech Boczoń
