Pierwszy Narodowy Test Zakupów online przeprowadzony przez Bank Zachodni WBK objął ponad 23 i pół tysiąca polskich internautów. Specjalne banery zachęcające do udziału w teście zamieszczono w komunikatorze GADU-GADU, portalach GAZETA.PL, ONET.PL, WP.PL, O2.PL, GAZETA.PL, INTERIA.PL oraz w serwisach LOGO24.PL, CENEO.PL, NOCOTY.PL oraz SNOBKA.PL. Ankiety można było wypełniać w serwisie www.wystarczysiec.pl.
Ogromna większość spośród ankietowanych miała już doświadczenie z zakupami w Internecie. Na pytanie „Czy pierwsze zakupy on-line masz już za sobą?” twierdząco odpowiedziało aż 89% uczestników Testu. Większość z badanych (66%) kupuje w Internecie co najmniej 1-3 razy w miesiącu, z tego 8% co najmniej raz w tygodniu. Test pokazał wyraźnie, że o popularności internetowego kupowania wśród Polaków decyduje przede wszystkim atrakcyjna oferta cenowa e-sklepów. Aż 31,3% osób kupujących w sieci i 26,1% osób, które jeszcze nie kupują w Internecie stwierdziło, że czynnikiem, który najbardziej zachęca do zakupów on-line są niższe ceny. W internetowym kupowaniu cenimy sobie również wygodę, możliwość dokonywania zakupów bez wychodzenia z domu, a także szybkość i oszczędność czasu.
Zakupy on-line zabierają jedynie 1-2 godziny (69% badanych), a 10% deklaruje, że załatwia je w nie więcej niż 15 minut. Cały dzień potrafi spędzić na zakupach w Internecie jedna piąta ankietowanych. Takie wyniki pokazują podobieństwo Polaków do innych mieszkańców Unii Europejskiej. Również w innych krajach europejskich, cena i oszczędność czasu zajmują pierwsze miejsca w rankingu powodów decyzji dokonywania zakupów w Internecie. Wygodę wynikającą z możliwości płacenia przelewem wybiera ponad dwie trzecie ankietowanych (70%). Kartę płatniczą, jako ulubione narzędzie wskazuje 10%, natomiast co najbardziej zaskakujące, zaledwie 20% respondentów wybiera możliwość płatności przy odbiorze. Jednak jedna piąta tych, którzy jeszcze nie zdecydowali się na zakupy w sieci, właśnie brak umiejętności wykonania przelewu elektronicznego wymienia jako największą przeszkodę. Niewiele mniej (15%) wskazuje na brak wiedzy na temat dokonywania zakupów on-line kartą płatniczą.
Dominująca wśród polskich internautów orientacja na najatrakcyjniejsze cenowo oferty znajduje swoje potwierdzenie w popularności aukcji internetowych. Ta cecha wyróżnia polskich e-konsumentów na tle krajów sąsiednich. Aż 61% z nich deklaruje, że to właśnie na aukcjach najczęściej wydają pieniądze w sieci. Niemal dwukrotnie mniej uczestników badania (34% wskazań) wymieniło sklepy internetowe jako miejsca najchętniej odwiedzane w celu dokonania zakupów. Jedynie 5% kieruje się w swoich wyborach odniesieniami do „realnego świata” i preferuje zakupy on-line w sklepach, które wyrobiły sobie markę działając poza Internetem.
Prawie połowa polskich internautów to kobiety. Jak pokazują wyniki badań, rośnie grupa kobiet kupujących on-line. Wyniki ankiety obalają stereotyp kobiety, która spędza na zakupach znacznie więcej czasu niż mężczyzna. Przedstawiciele obu płci bardzo podobnie odpowiadali na pytanie o czas, jaki jest im potrzebny do dokonania zakupów. Najwięcej (ok 69%) ankietowanych i kobiet i mężczyzn stwierdziło, że zakupy zajmują im nie więcej niż 1-2 godziny.
Ważnym zagadnieniem było również poznanie najbardziej istotnych czynników zniechęcających do kupowania w Internecie. Okazało się, że dla wielu ankietowanych nie kupujących w sieci, e-zakupy są jak przysłowiowe „kupowanie kota w worku”. Dlatego przewagę zakupów realnych nad internetowymi według 71% z nich stanowi możliwość dokładniejszego sprawdzenia kupowanego towaru. Dla 24% „prawdziwe” sklepy są lepsze, ponieważ oferują zakupy „na miejscu”, bez konieczności czekania na przesyłkę. Polacy nie kupują w Internecie, ponieważ obawiają się, że po pierwsze, zakupiony towar nie będzie odpowiadał opisowi, po drugie, boją się, że będą mieli problemy ze zwróceniem zakupów, z których nie będą zadowoleni. Kolejną, bardzo ważną przeszkodą na drodze do kupowania w sieci jest obawa o bezpieczeństwo w Internecie. Aż 90% wymienia strach przed złodziejami internetowymi jako główny powód, dla którego nie decyduje się na zakupy w Internecie. Również strach, ale tym razem przed współmałżonkiem, powoduje, że 8% badanych powstrzymuje się przed zakupami w Internecie. Dla 2% respondentów, przeszkodą jest spodziewana, negatywna reakcją szefa. To ważne, ponieważ aż 64% badanych decyduje się na zakupy w Internecie między godziną 12:00 i 20:00, czyli najczęściej w pracy, a 33% w godzinach wieczornych, po powrocie do domu. Nic więc dziwnego, że dla 8% najważniejsza jest gwarancja anonimowości.
Budujący jest fakt, że spośród osób, które jeszcze nie zdecydowały się na dokonanie swoich pierwszych zakupów w Internecie, niemal połowa (46%) zadeklarowała chęć uzyskania dokładniejszych informacji na ten temat, a 37% bardzo chce ich spróbować, jednak nie wie „jak się za to zabrać”. Jedynie 17% wykazuje zupełny brak zainteresowania tematem zakupów on-line. Podstawowym problemem, na drodze rozwoju zakupów internetowych jest zatem brak dostatecznych gwarancji bezpieczeństwa transakcji oraz odpowiednich informacji. Dlatego też ważne dla całej branży e-commerce są inicjatywy poszerzające wiedzę internautów z zakresu bezpieczeństwa transakcji dokonywanych w Internecie, takie jak serwis www.wystarczysiec.pl, gdzie wyjaśniane są wszystkie najważniejsze kwestie dotyczące kupowania w sieci. Częścią serwisu jest forum, na którym użytkownicy dzielą się swoimi doświadczeniami, oceniają internetowe sklepy, polecają ciekawe dla sieciowych konsumentów inicjatywy oraz informują o atrakcyjnych promocjach. Strona jest również dobrym źródłem informacji na temat najnowszych rozwiązań zwiększających bezpieczeństwo zakupów on-line (np. poradnik bezpiecznego kupowania w sieci).
Wojciech Boczoń