31 października obchodzimy ustanowiony przez ONZ Światowy Dzień Miast. W Polsce już około 60 proc. ludności zamieszkuje miasta, a tendencja migracji w kierunku ośrodków miejskich będzie się utrzymywać. Dynamika tych zmian rodzi problem dostępu do mieszkań w wielu miastach w Polsce. Rozwiązaniem proponowanym przez Fundację Habitat for Humanity Poland jest wprowadzenie najmu społecznego, który od lat z powodzeniem działa w zachodnich krajach UE.
W wielu miastach w Polsce rośnie zapotrzebowanie na tanie mieszkania, na które mogłyby sobie pozwolić osoby o niższych dochodach lub młodzi wchodzący w dorosłe życie. Obecnie koszty wynajmu stanowią niejednokrotnie równowartość miesięcznej pensji. Rodziny, w których oboje partnerów pracuje, przeznaczą połowę zarobków na koszty związane z mieszkaniem. Osoby, które utrzymują się samodzielnie, zmuszone są szukać rozwiązań takich jak współdzielenie mieszkania lub pomoc ze strony rodziny.
Fundacja Habitat for Humanity Poland chce wypromować w Polsce ideę najmu społecznego, który z powodzeniem działa od kilkunastu lat w innych krajach europejskich (m.in. w Belgii, Wielkiej Brytanii czy Niemczech). Rozwiązanie, które proponuje Fundacja, to Społeczne Agencje Najmu (SAN-y), czyli oferta wynajmu mieszkań osobom niezamożnym przez właścicieli mieszkań, którzy są zainteresowani długoterminowym i stabilnym najmem.
Rozwiązanie to można wprowadzić od zaraz, ponieważ opiera się na mieszkaniach już dostępnych na rynku i nie wymaga budowania nowego zasobu. Mieszkania mają pochodzić od właścicieli prywatnych, którzy zgodzą się obniżyć czynsz nawet o 20% w stosunku cen na rynku komercyjnym w zamian za gwarancję regularnych wpływów z tytułu opłat czynszowych oraz wsparcie administracyjne. Dzięki temu mieszkania oferowane przez SAN-y staną się dostępne dla osób o niższych dochodach.
Dylematy mieszkaniowe
Z badania cen mieszkań przeprowadzonego dla Fundacji wynika, że średnia cena najmu 40-metrowego mieszkania poza centrum w budownictwie wielkopłytowym to wydatek rzędu 1428 zł w Gdańsku, 1120 zł w Poznaniu, a w Łodzi 1072 zł. Jednocześnie średnia pensja kasjerki (dane dla całego kraju) to 1633 zł netto, pracownika socjalnego niewiele ponad 1808 zł netto, a pracownika budowlanego 1738 zł netto. W efekcie rodzina utrzymująca się z dwóch pensji zmuszona jest przeznaczyć jedną z nich na opłacenie wynajmu. W jeszcze trudniejszej sytuacji znajdzie się rodzina utrzymująca z jednej pensji, która nie posiada własnego mieszkania i dopiero oczekuje na mieszkanie komunalne.
– Społeczne Agencje Najmu to pomysł, który promujemy z uwagi na niedostosowaną do potrzeb społeczeństwa sytuację mieszkaniową w Polsce. Ludzie, którzy migrują pomiędzy miastami lub z obszarów wiejskich do miast w poszukiwaniu pracy, nie mają szansy na zaspokojenie swoich potrzeb mieszkaniowych w godnych i adekwatnych warunkach. Aktualnie dostępne rozwiązania, czyli najem komercyjny i zakup mieszkania na własność, nawet przy wsparciu państwowym w postaci dopłat do kredytu, nie rozwiązują tego problemu” – wyjaśnia Magdalena Ruszkowska-Cieślak, Dyrektor Fundacji Habitat for Humanity Poland.
Czym jest SAN?
Społeczne Agencje Najmu to rozwiązanie łączące osoby o niższych dochodach, które poszukują mieszkania do wynajęcia z właścicielami lokali, którzy są zainteresowani długoterminowym i stabilnym najmem. Najemca dostaje mieszkanie w dobrym standardzie (jedno z kryteriów doboru mieszkań przez SAN-y), umowa jest długoterminowa (2 lata jako okres wyjściowy), a czynsz obniżony w stosunku do rynkowego. Właściciel ma gwarancję comiesięcznej spłaty czynszu, nie musi zajmować się szukaniem nowych lokatorów ani obsługą techniczną najmu.
– „W naszej ocenie SAN-y to narzędzie, które wpłynie nie tylko na poprawę sytuacji mieszkaniowej Polaków i Polek, ale będzie także wspierało budowanie kultury najmu” -dodaje Barbara Audycka, Rzeczniczka Fundacji- „Dwa warunki działania SAN-ów to: oferowanie mieszkań w dobrym standardzie i zawieranie umów na długi okres czasu. Widzimy potencjał do tworzenia SAN-ów przede wszystkim w miastach wojewódzkich i subregionalnych (głównie dawnych wojewódzkich). SAN-y sprzyjają mobilności społecznej, ale także przyczyniają się do wzrostu zaufania między właścicielem a najemcą”.
Światowy Dzień Miast
ONZ ustanowił 31 października Światowym Dniem Miast, aby zwiększyć zainteresowanie społeczności międzynarodowej tematem urbanizacji oraz zwiększyć współpracę państw w osiąganiu wyzwań i celów urbanizaycjnych. Światowy Dzień Miast w 2016 roku odbywa się pod hasłem Inclusive Cities, Shared Development,aby podkreślić ważną rolę urbanizacji jako źródła światowego rozwoju oraz włączenia społeczeństwa. Rok 2016 to szczególny rok dla rozwoju miast: niespełna dwa tygodnie temu zakończyły się obrady Habitat III – cyklicznej konferencji Organizacji Narodów Zjednoczonych poświęconej miastom, podczas której przyjęto nową agendę poświęconą zrównowoażonemu rozwojowi miast na świecie.
Fundacja Habitat for Humanity Poland
Wojciech Boczoń