50,5% respondentów w wieku 15-18 lat deklaruje, że osobiście spotkała się z próbą oszustwa finansowego w sieci – wynika z najnowszego badania Banku Pocztowego przeprowadzonego w ramach programu edukacyjno-społecznego „Cyberdojrzali. Bądź mądrzejszy od oszusta”. Mimo to młodzież deklaruje najwyższy poziom pewności w środowisku cyfrowym. Aż 84% młodych osób czuje się bezpiecznie podczas korzystania z narzędzi do nauki online, 83% z komunikatorów internetowych, a 80% z mediów społecznościowych.
Bezpośredni kontakt z nieznajomym – zarówno twarzą w twarz, jak i telefoniczny – pozostaje obszarem, w którym młodzież deklaruje najniższy poziom komfortu. Tylko 38% nastoletnich respondentów czuje się bezpiecznie podczas osobistej rozmowy z obcą osobą, wyraźnie mniej niż wśród dorosłych i seniorów. Podobne wyniki dotyczą rozmów z konsultantami czy pracownikami instytucji finansowych. Wyraźnie odmiennie kształtuje się jednak ich poczucie bezpieczeństwa w sieci. Aż 84% młodych osób czuje się bezpiecznie podczas korzystania
z narzędzi do nauki online, 83% z komunikatorów internetowych, a 80% z mediów społecznościowych.
– Z naszych najnowszych badań wynika, że ponad połowa młodych ludzi osobiście zetknęła się z próbą oszustwa finansowego w sieci. Dodatkowo, aż 61% z nich nieświadomie próbowało kupić jakieś produkty w fałszywych sklepach internetowych, a 48% otrzymało wiadomość od cyberprzestępców o posiadaniu kompromitujących materiałów z kamery ofiary. Tak wysoki odsetek przy tego typu zdarzeniach wynika zapewne z ogromnej aktywności tego pokolenia w sieci. Natomiast warto podkreślić, że jednocześnie badana młodzież wyróżnia się wysoką świadomością zagrożeń cyfrowych – 53% zna oszustwa w grach online, 48% słyszało o deepfake’ach, a 66% rozpoznaje phishing. To wartości wyraźnie przewyższające wyniki starszych pokoleń. Młode osoby wykazują natomiast niższe zaufanie do skuteczności działań ochronnych, takich jak edukacja szkolna, kampanie informacyjne czy uwierzytelnianie dwuetapowe. Jednocześnie to oni najczęściej deklarują, że dane przekazywane narzędziom opartym na sztucznej inteligencji są bezpieczne – komentuje Bartosz Trzciński, Dyrektor Biura Komunikacji i PR Banku Pocztowego.
W ocenie ryzyka młodzież częściej niż dorośli i seniorzy wskazuje, że określone oszustwa dotyczą głównie ich rówieśników – szczególnie w odniesieniu do wyłudzeń w grach, fałszywych sklepów internetowych czy wiadomości o charakterze hackerskim. Tymczasem wśród starszych respondentów dominuje przekonanie, że na cyberoszustwa narażony jest każdy, niezależnie od wieku.
W najnowszej edycji badania widoczny jest też wspólny trend dla wszystkich pokoleń: po wzroście w 2024 r. odsetek osób mających osobiste doświadczenia z próbą lub dokonanym oszustwem nieznacznie spadł, choć nadal pozostaje wyższy niż w pierwszej fali badania. Młodzież najczęściej wskazywała, że skończyło się na samej próbie (43%), co potwierdza, że mimo dużej aktywności online jest świadoma zagrożeń i potrafi reagować.
Włączenie młodych do badania wyraźnie pokazuje, że choć nastolatkowie sprawnie poruszają się w świecie cyfrowym, nie są w sieci tak bezpieczni, jak uważają. Jednocześnie wymagają wsparcia w rozwijaniu kompetencji offline – szczególnie asertywności i umiejętności rozpoznawania zagrożeń w kontaktach osobistych.
Badanie zostało zrealizowane przez SW RESEARCH Agencję Badań Rynku i Opinii, na zlecenie Banku Pocztowego, w ramach programu „Cyberdojrzali. Bądź mądrzejszy od oszusta”, którego celem jest edukacja w zakresie cyberbezpieczeństwa oraz świadomego poruszania się w świecie finansów. W ramach badania przeprowadzono 1032 ankiet z grupami osób w wieku 60+ lat (368 ankiet), ich dzieci w wieku 40+ lat (363 ankiet) oraz młodzieży w wieku 15-18 lat (301 ankiet). III fala badania ukazuje stan wiedzy społeczeństwa nt. metod wykorzystywanych przez cyberoszustów oraz przedstawia doświadczenia ankietowanych z tym związane.
Wojciech Boczoń
