Wydarzenia ostatnich lat sprawiły, że ekonomia zaczęła bardziej interesować Polaków. Jednak o ile wiedza na temat oszczędzania nie stanowi już głównego wyzwania, o tyle niedostateczna znajomość makroekonomii i bardziej zaawansowanych form inwestowania stanowi poważną barierę. Niestety, aż 52% nie podejmuje działań, by pogłębiać swoją wiedzę ekonomiczną. Jednocześnie, coraz więcej osób deklaruje poczucie finansowego bezpieczeństwa – już 41% ankietowanych. Najnowsze badanie „Poziom wiedzy ekonomicznej Polaków 2026” Warszawskiego Instytutu Bankowości i Fundacji GPW rzuca światło na to co i ile wiemy o finansach zarówno własnych, jak i całego państwa.
Jak wynika z danych, 41% badanych deklaruje poczucie bezpieczeństwa finansowego. To o 19 p.p. więcej niż rok temu. Najczęściej Polacy wiążą je ze stabilizacją zawodową (49%) oraz posiadaniem poduszki finansowej (41%). Z kolei, zadowalający poziom dochodów wskazuje co trzeci respondent. Zdecydowanie rzadziej zwracano uwagę na czynniki zewnętrzne, takie jak poziom cen (20%), stabilność krajowej gospodarki (18%) czy sytuacja społeczna, polityczna i prawna w kraju (17%). Stanowi to wyraźną zmianę w porównaniu z ubiegłym rokiem, wtedy stabilność sytuacji w kraju była ważna dla 38% ankietowanych.
Budżet domowy pod kontrolą, inwestycje nadal wyzwaniem
W ramach badania respondenci zmierzyli się z testem wiedzy ekonomicznej, którego wyniki dla każdego obszaru finansów przedstawiono w skali od 0 do 4 punktów. Uzyskane rezultaty pokazują, że badani najlepiej (średnio powyżej połowy prawidłowych odpowiedzi) radzą sobie z zagadnieniami w obszarze podatków i finansów publicznych oraz systemu emerytalnego, a także w zakresie lokat i kont oszczędnościowych. Świadczy to o poprawiającej się znajomości m.in. bezpiecznych form ochrony kapitału.
Znacznie słabsze wyniki uzyskano natomiast w bardziej złożonych obszarach związanych z inwestowaniem. Poziom wiedzy dotyczącej ETF-ów, obligacji oraz akcji i funduszy inwestycyjnych pozostaje znacząco niższy, co może wskazywać na kierunki intensyfikacji działań edukacyjnych w zakresie bardziej zaawansowanych instrumentów finansowych.
Wiedza czy przypadek? Co trzeci badany ufa własnej intuicji
Polacy najczęściej deklarują, że wiedzę ekonomiczną czerpią od ekspertów finansowych (47% badanych). Na kolejnych miejscach, z bardzo zbliżonymi wynikami, znajdują się rodzina i znajomi (38%) oraz własne doświadczenia i intuicja (37%). Wskazuje to, że obok autorytetu profesjonalistów istotną rolę odgrywają również nieformalne sieci społeczne oraz indywidualne praktyki i obserwacje.
Autorzy badania zwracają uwagę, że ponad połowa Polaków (52%) nie podejmuje aktywnych kroków, by zwiększać swoją wiedzę o finansach, korzystając głównie z przypadkowych źródeł informacji. Najmniejszą aktywność wykazują w obszarach związanych z kredytami i długami, inwestycjami, finansami publicznymi oraz przedsiębiorczością.
Kryptowaluty – czas na edukację
Największe braki wiedzy finansowej dotyczą kryptowalut – sygnalizuje je 32% badanych, a dokładne rozumienie ich działania deklaruje tylko 27%. Kryptowaluty postrzegane są jako obszar złożony, ryzykowny i wymagający dalszej edukacji, co przekłada się na ich ograniczone wykorzystanie w praktyce. Inwestuje w nie niewielki odsetek społeczeństwa, głównie mężczyźni w wieku 25–34 lat. Zainteresowanie bardziej złożonymi instrumentami finansowymi, takimi jak akcje, fundusze inwestycyjne, ETF-y, certyfikaty, opcje czy właśnie kryptowaluty, pozostaje niskie (od 2 do 8%), a wyższy poziom znajomości tych narzędzi deklarują głównie mężczyźni oraz młodsze osoby w wieku 18–24 lata. Dane pokazują, że w społeczeństwie wciąż preferowane są bezpieczne i tradycyjne formy oszczędzania ponad bardziej złożone inwestycje.
Kompetencje finansowe w oczach Polaków
Badani postrzegają kompetencje finansowe jako równie istotne, jak inne kluczowe umiejętności, choć największą wagę przywiązują do logicznego myślenia (31%), samorozwoju (28%) oraz efektywnej komunikacji i współpracy (26%). Kompetencje najczęściej postrzegane jako mniej istotne niż finansowe to znajomość różnych kultur (27%) i języków obcych (19%). Poprawa wiedzy ekonomicznej kojarzy się przede wszystkim ze zwiększeniem bezpieczeństwa finansowego, lepszymi warunkami życia oraz skuteczniejszym oszczędzaniem i inwestowaniem – tak uważa ponad 20% badanych. Ważne są też praktyczne korzyści w zarządzaniu budżetem domowym i ochronie przed oszustwami (18%), podczas gdy wpływ na aspekty psychiczne, zdrowotne czy społeczne jest rzadziej wskazywany.
Badanie zostało zrealizowane w lutym 2026 r. na ogólnopolskim panelu badawczym Ariadna, na próbie badawczej (1099 osób) metodą CAWI (wspomaganych komputerowo wywiadów internetowych). Wyniki IX edycji corocznego badania realizowanego na zlecenie Warszawskiego Instytutu Bankowości i Fundacji GPW – „Poziom wiedzy ekonomicznej Polaków” zostały zaprezentowane na konferencji prasowej 7 kwietnia. Partnerem tegorocznej edycji badania jest Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych.
Pełny raport z badania “Poziom wiedzy ekonomicznej Polaków 2026” jest dostępny na stronach internetowych Fundacji Warszawski Instytut Bankowości oraz Fundacji GPW.
