Szefowie firm bardzo często mylą pojęcia tajemnicy przedsiębiorstwa i informacji poufnej, nie są świadomi swoich praw, a o ochronie kluczowych danych myślą dopiero, gdy dojdzie do ich ujawnienia. Z raportu firmy PwC z 2014 roku „Bezpieczne informacje – bezpieczna przyszłość” wynika, że wyciek informacji poufnych w 50 proc. jest powodowany przez aktualnych a w 25 proc. przez byłych pracowników.
Rezultatem braku procedur dotyczących ochrony poufnych danych mogą być straty finansowe, zmniejszenie udziałów w rynku oraz utrata kluczowych klientów. W przypadku wystąpienia problemów dobrze wiedzieć, jak skutecznie dochodzić swoich praw – radzą prawnicy z Kancelarii Gajek i Wspólnicy.
Przez ujawnianie informacji należy rozumieć przekazanie ich podmiotowi trzeciemu bądź uzyskanie o nich wiedzy przez nieuprawnionego pracownika. Najprostszym działaniem prewencyjnym jest umieszczenie w umowie o pracę klauzuli o ochronie informacji przedsiębiorcy bądź zobligowanie zatrudnianego do złożenie oświadczenia o zapoznaniu się z regulacjami obowiązującymi w przedsiębiorstwie. Jednak brak takich postanowień
w umowie o pracę lub przepisach wewnętrznych nie zwalnia pracownika
z odpowiedzialności za ujawnienie wewnętrznych danych pracodawcy.
–Pojęcie informacji poufnej bywa w praktyce często stosowane zamiennie z terminem tajemnicy przedsiębiorstwa. Jednak nie są to pojęcia tożsame – mówi mec. Marta Ślusarska – Gajek z Kancelarii Gajek i Wspólnicy. – Tajemnica przedsiębiorstwa musi zawierać treści o szczególnym znaczeniu dla przedsiębiorcy, jak również być oznaczona i przechowywana w sposób, który będzie wskazywał na jej poufny charakter – dodaje.
Aby dana informacja została uznana za tajemnicę przedsiębiorstwa należy uzasadnić, że nie jest publicznie znana oraz, że jej ujawnienie byłoby zagrożeniem dla interesów firmy. Ze względu na fakt braku definicji legalnej informacji poufnej najczęściej określą się ją bowiem jako informację techniczną, technologiczną, ekonomiczną czy finansową.
Z przepisów prawa pracy oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wynika, że pracownik jest zobowiązany do zachowania poufności. Mówi o tym art. 100 § 2 pkt 4-5 kp (kodeks pracy), a o naruszeniu tajemnicy przedsiębiorstwa jako czynie nieuczciwej konkurencji art. 3 uznk (ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji). W przypadku ujawnienia tajemnicy przedsiębiorstwa lub innych poufnych informacji przez zatrudnionego, pracodawca jest uprawniony do wypowiedzenia mu umowy o pracę (art. 32 kp). Natomiast, gdy nastąpiło ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, przedsiębiorca ma prawo rozwiązać ją bez konieczności wypowiedzenia (art. 52 kp).
– Pracodawca może także zastosować jedną z kar porządkowych wskazanych
w art. 108 kp, które są karami niekompensacyjnymi o represyjno-prewencyjnym charakterze – mówi mec. Marta Ślusarska – Gajek. Jeśli zaś firma poniosła straty finansowe na skutek ujawnienia tajemnicy przedsiębiorstwa, to zgodnie z art. 115 kp właściciel przedsiębiorstwa jest uprawniony do pociągnięcia pracownika do odpowiedzialności materialnej. W przypadku nieumyślnie wyrządzonej szkody zatrudniony pokrywa wyłącznie jej rzeczywiste straty. Kwota nie może być jednak wyższa niż suma wynagrodzenia przysługująca pracownikowi za okres 3 miesięcy w dniu jej spowodowania (art. 119 kp). Jeśli pracodawca udowodni jednak, że szkoda została wyrządzona umyślnie, to pracownik jest zobowiązany do jej naprawienia w pełnej wysokości.
Poszkodowany może dochodzić roszczeń nie tylko na mocy kodeksu pracy, ale także ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Art. 11 ust. 1 i 2 uznk wskazuje, że pracownik jest zobowiązany do zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa do momentu ustania ochrony danego dokumentu, czyli utraty przez niego poufnego charakteru, nie dłużej jednak niż
3 lata od dnia zakończenia stosunku pracy. Zatrudniony może też podlegać odpowiedzialności karnej za ujawnienie bądź wykorzystanie tajemnicy przedsiębiorstwa.
Zgodnie z art. 23 uznk nie wyklucza się grzywny, kary ograniczenia wolności, a nawet pozbawienia wolności do lat 2.
Obowiązkiem pracownika wynikającym z prawa polskiego jest zachowanie tajemnicy przedsiębiorstwa oraz poufności informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. W czasie trwania umowy o pracę nie wolno nakładać na zatrudnionego innych sankcji za naruszanie obowiązków związanych z ochroną poufnych informacji niż te wynikające z przepisów prawa pracy oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, a w szczególności nie dopuszcza się stosowania kar umownych.
Wojciech Boczoń
