Joanna Stawowska, Partner Deloitte i współautor raportu komentuje: „Analiza głównych czynników zmniejszających i zwiększających ryzyko podatkowe prowadzi do wniosku, że polscy przedsiębiorcy zarządzają ryzykiem podatkowym przede wszystkim przez dobór personelu oraz korzystanie z zewnętrznych specjalistów. Brak jednak całościowego, systemowego podejścia do zarządzania ryzykiem podatkowym na wszystkich szczeblach funkcjonowania firmy”.
Wpływ na poziom ryzyka podatkowego mają zarówno czynniki wewnętrzne, czyli procesy i procedury w firmie, odpowiednio wykwalifikowana kadra oraz właściwie zaprojektowane systemy informatyczne, jak i czynniki zewnętrzne, takie jak szeroko rozumiana polityka, podejście organów skarbowych oraz przewlekłość postępowań podatkowych,
Sankcje za wykroczenia podatkowe są bardzo wysokie. Obejmują one karne odsetki za zwłokę- aż 14,5%, sankcję w VAT w wysokości 30% oraz 50% w CIT. W przypadku odpowiedzialności karno-skarbowej, maksymalny wymiar grzywny w 2008 roku wyniósł ponad 10,8 mln złotych. Ponadto przestrzeganie przepisów podatkowych jest utrudnione gdyż ulegają one częstym zmianom.
„W ciągu ostatnich 16 lat Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych była zmieniana ponad 100 razy. Na jej podstawie wydano ponad 30 aktów wykonawczych. Każdy przedsiębiorca powinien na bieżąco śledzić te zmiany i w zasadzie za każdym razem przeprojektowywać zarówno wewnętrzne procedury, jak i systemy informatyczne. To bardzo trudne i często kosztowne zadanie, jednak gorsze jest to, że firmy cały czas nie uświadamiają sobie na jakie konsekwencje i straty się narażają” – opisuje Michał Kłos, Doradca Podatkowy Deloitte.
Większość respondentów, która wzięła udział w badaniu firmy Deloitte nie zdecydowała się jak dotąd na wprowadzenie kompleksowych rozwiązań zmniejszających ryzyko podatkowe, w szczególności w wielu badanych spółkach brak jest spisanych i efektywnie wdrożonych procedur podatkowych. Dodatkowo, niedostateczne oszacowanie przez osoby zarządzające roli systemów informatycznych w sprawozdawczości podatkowej powoduje, że systemy te zamiast ułatwiać pracę osobom odpowiedzialnym za rozliczenia podatkowe, mogą kreować dodatkowe ryzyka.
Kluczem do sukcesu przy zarządzaniu ryzykiem podatkowym w firmie są zwykle właśnie właściwie zaprojektowane systemy finansowo-księgowe. Ich wdrożenie, z uczestnictwem osób kompetentnych w zakresie rozliczeń podatkowych nabiera coraz większego znaczenia w prawidłowym rozliczaniu się.
„Z naszego badania wynika, że świadomość roli, jaką odgrywa system informatyczny przy dokonywaniu rozliczeń podatkowych istnieje wśród naszych respondentów, choć w niektórych przypadkach jest na bardzo niskim poziomie”- podkreśla Michał Kłos z Deloitte.
System informatyczny powinien być okresowo weryfikowany i zmieniany (dostosowywany) wraz ze zmianą przepisów podatkowych oraz wprowadzanych nowych transakcji produktów. Z badania wynika, że w przypadku 72% ankietowanych spółek system informatyczny podlega takiej okresowej weryfikacji. Aby zminimalizować ryzyko podatkowe poprzez systemy informatyczne należy zdecydowanie umożliwić bezpośredni udział specjalistów podatkowych w pracach zespołu wdrożeniowego. Ponadto warto często audytować i przeglądać funkcjonalność i aktualność systemów.
Wojciech Boczoń