Seniorzy otwarci na nowoczesną bankowość, ale mają swoje potrzeby. Wyniki badania WIB

Dla aktywnych cyfrowo seniorów Internet stał się przede wszystkim narzędziem do zarządzania finansami. Aż 77 proc. badanych wskazało korzystanie z usług bankowych, jako główny cel korzystania z sieci – to niewielki wzrost w porównaniu z ubiegłym rokiem. Zarządzanie swoimi finansami wyprzedza pod względem popularności m.in. wyszukiwanie informacji (75 proc.), zakupy online (51 proc.) oraz kontakt z rodziną i znajomymi (40 proc.).

Jednocześnie, wśród seniorów w ciągu roku wzrosło poczucie bezpieczeństwa podczas korzystania z bankowości internetowej przy jednoczesnym pogorszeniu odczuć odnośnie bankowości mobilnej – wynika z VII edycji badania „Seniorzy w świecie cyfrowych finansów”, zrealizowanego w styczniu br. dla Warszawskiego Instytutu Bankowości (WIB).

Karta i BLIK zamiast gotówki

Według autorów badania ankietowani seniorzy coraz pewniej poruszają się w świecie bankowości elektronicznej. Aż 77 proc. twierdzi, że korzysta z niej całkowicie samodzielnie, a kolejne 17 proc. jedynie sporadycznie prosi o pomoc bliskich. Wśród seniorów na popularności zyskują bezgotówkowe formy płatności. Jeszcze w 2025 r. gotówkę preferowało 76 proc. badanych – dziś tą formę płatności regularnie wybiera 60 proc. respondentów. Seniorzy chętniej wybierają kartę płatniczą (73 proc.), a 69 proc. z nich stawia na przelewy internetowe. Dynamicznie rośnie także znaczenie BLIK-a, z którego korzysta już 48 proc. badanych – to wzrost o 3 punkty procentowe względem wyników sprzed roku.

Co więcej, 43 proc. seniorów deklaruje, że płaci bezgotówkowo wszędzie tam, gdzie to możliwe, co stanowi wzrost o 4 punkty procentowe rok do roku. Łącznie aż 76 proc. badanych wybiera płatności bezkontaktowe, aby zapłacić za wszystkie lub zdecydowaną większość swoich zakupów. Tylko 8 proc. badanych częściej sięga po gotówkę, a zaledwie 2 proc. posiada kartę, lecz z niej nie korzysta.

Prostota i wsparcie kluczowe w kontaktach z bankami

Niezależnie od popularności bankowości elektronicznej, badani seniorzy oczekują od banków określonych postaw względem potrzeb tej grupy wiekowej. W relacjach z bankiem seniorzy potrzebują ochrony i wsparcia ze strony instytucji finansowej w sytuacjach potencjalnie podejrzanych (61 proc.) oraz szybkiego kontaktu z doradcą (44 proc.). Kluczowym wyzwaniem pozostaje bariera językowa. Zapotrzebowanie na prosty i zrozumiały język umów gwałtownie wzrosło – w 2025 roku wskazywało na nie 34 proc. seniorów, podczas gdy obecnie oczekuje tego już 51 proc. badanych. Ponadto, co czwarty respondent zwraca uwagę na konieczność wdrożenia intuicyjnych aplikacji i stron internetowych dostosowanych do potrzeb osób starszych

Bezpieczeństwo oczami seniorów

W przestrzeni cyfrowej bezpiecznie czuje się 81 proc. ankietowanych, co oznacza wzrost o 4 punkty procentowe względem ubiegłego roku. W przypadku bankowości internetowej odsetek ten zwiększył się z 86 proc. do 88 proc. Odwrotny trend można zaobserwować w kontekście bankowości mobilnej – poczucie bezpieczeństwa spadło tu z 66 proc. do 61 proc., a jednocześnie, co czwarty senior wciąż
z niej nie korzysta.

Najbardziej pożądane przez seniorów działania zwiększające poczucie bezpieczeństwa w bankowości elektronicznej to:

• automatyczne blokowanie podejrzanych transakcji – 72 proc. wskazań,
• dodatkowe potwierdzenia operacji – 57 proc. wskazań,
• wyraźne ostrzeżenia banków przed aktualnymi oszustwami – 53 proc. wskazań,
• łatwy kontakt z pracownikiem banku – 39 proc. wskazań.

Jednocześnie respondenci oceniają swoją wiedzę o bezpieczeństwie w sieci bardziej krytycznie niż rok temu. Liczba osób oceniających swoją wiedzę jako „bardzo dobrą” spadła z 31 proc. do 24 proc. Aktualnie najliczniejsza grupa (59 proc.) ocenia ją jako przeciętną – zna podstawy, ale chciałaby dowiedzieć się więcej.

Oszustwa cyfrowe – rośnie świadomość, ale i skala zagrożeń

Badanie WIB potwierdza, że stale rośnie skala zagrożeń ze strony cyberprzestępców i innych oszustów – w 2026 r. aż 39 proc. badanych odpowiedziało, że spotkało się z próbą lub padło ofiarą oszustwa internetowego, podczas gdy w 2025 roku odsetek ten wynosił 31 proc. Obecnie, 10 proc. badanych zadeklarowało utratę w wyniku oszustwa pieniędzy (wobec 7 proc. rok wcześniej ), a 2 proc.
– danych osobowych.

Istotny niepokój budzi „ciemna strona” sztucznej inteligencji i jej wykorzystanie przez oszustów. Aż 81 proc. seniorów słyszało o takich praktykach, jednak tylko 28 proc. wie, jak się przed nimi skutecznie chronić. Najczęściej wskazywane metody wyłudzeń to realistyczne fałszywe wiadomoście-mail i SMS (55 proc.), podrabianie głosu bliskiej osoby (52 proc.) oraz deepfake’i z udziałem znanych osób (46 proc.).

– Wyniki badania jednoznacznie pokazują, że polscy seniorzy coraz lepiej odnajdują się w świecie cyfrowych finansów. Płatności bezgotówkowe, bankowość online i zakupy internetowe stają się dla nich codziennością i nie stanowią większego problemu. Jednocześnie rośnie potrzeba dalszej edukacji, wdrażania prostego języka w komunikacji z placówkami bankowymi oraz wypracowywania skutecznych mechanizmów ochrony przed oszustwami, zwłaszcza w dobie rozwoju sztucznej inteligencji – podkreśla dr Michał Polak, wiceprezes Warszawskiego Instytutu Bankowości.

O badaniu

Badanie „Seniorzy w świecie cyfrowych finansów” zostało przeprowadzone w dniach 12-14.01.2025 r. metodą CAWI na próbie 1051 osób o średniej wieku 68 lat. Projekt zrealizowano na zlecenie Warszawskiego Instytutu Bankowości w ramach Programu „Bankowcy dla Edukacji” oraz Projektu „Bezpieczeństwo w Cyberprzestrzeni”.

Pełny raport z badania zostanie opublikowany na stronie Warszawskiego Instytutu Bankowości www.wib.org.pl oraz programu „Bankowcy dla Edukacji” www.bde.wib.org.pl.wyniki badania WIB