Dla aktywnych cyfrowo seniorów Internet stał się przede wszystkim narzędziem do zarządzania finansami. Aż 77 proc. badanych wskazało korzystanie z usług bankowych, jako główny cel korzystania z sieci – to niewielki wzrost w porównaniu z ubiegłym rokiem. Zarządzanie swoimi finansami wyprzedza pod względem popularności m.in. wyszukiwanie informacji (75 proc.), zakupy online (51 proc.) oraz kontakt z rodziną i znajomymi (40 proc.).
Jednocześnie, wśród seniorów w ciągu roku wzrosło poczucie bezpieczeństwa podczas korzystania z bankowości internetowej przy jednoczesnym pogorszeniu odczuć odnośnie bankowości mobilnej – wynika z VII edycji badania „Seniorzy w świecie cyfrowych finansów”, zrealizowanego w styczniu br. dla Warszawskiego Instytutu Bankowości (WIB).
Karta i BLIK zamiast gotówki
Według autorów badania ankietowani seniorzy coraz pewniej poruszają się w świecie bankowości elektronicznej. Aż 77 proc. twierdzi, że korzysta z niej całkowicie samodzielnie, a kolejne 17 proc. jedynie sporadycznie prosi o pomoc bliskich. Wśród seniorów na popularności zyskują bezgotówkowe formy płatności. Jeszcze w 2025 r. gotówkę preferowało 76 proc. badanych – dziś tą formę płatności regularnie wybiera 60 proc. respondentów. Seniorzy chętniej wybierają kartę płatniczą (73 proc.), a 69 proc. z nich stawia na przelewy internetowe. Dynamicznie rośnie także znaczenie BLIK-a, z którego korzysta już 48 proc. badanych – to wzrost o 3 punkty procentowe względem wyników sprzed roku.
Co więcej, 43 proc. seniorów deklaruje, że płaci bezgotówkowo wszędzie tam, gdzie to możliwe, co stanowi wzrost o 4 punkty procentowe rok do roku. Łącznie aż 76 proc. badanych wybiera płatności bezkontaktowe, aby zapłacić za wszystkie lub zdecydowaną większość swoich zakupów. Tylko 8 proc. badanych częściej sięga po gotówkę, a zaledwie 2 proc. posiada kartę, lecz z niej nie korzysta.
Prostota i wsparcie kluczowe w kontaktach z bankami
Niezależnie od popularności bankowości elektronicznej, badani seniorzy oczekują od banków określonych postaw względem potrzeb tej grupy wiekowej. W relacjach z bankiem seniorzy potrzebują ochrony i wsparcia ze strony instytucji finansowej w sytuacjach potencjalnie podejrzanych (61 proc.) oraz szybkiego kontaktu z doradcą (44 proc.). Kluczowym wyzwaniem pozostaje bariera językowa. Zapotrzebowanie na prosty i zrozumiały język umów gwałtownie wzrosło – w 2025 roku wskazywało na nie 34 proc. seniorów, podczas gdy obecnie oczekuje tego już 51 proc. badanych. Ponadto, co czwarty respondent zwraca uwagę na konieczność wdrożenia intuicyjnych aplikacji i stron internetowych dostosowanych do potrzeb osób starszych
Bezpieczeństwo oczami seniorów
W przestrzeni cyfrowej bezpiecznie czuje się 81 proc. ankietowanych, co oznacza wzrost o 4 punkty procentowe względem ubiegłego roku. W przypadku bankowości internetowej odsetek ten zwiększył się z 86 proc. do 88 proc. Odwrotny trend można zaobserwować w kontekście bankowości mobilnej – poczucie bezpieczeństwa spadło tu z 66 proc. do 61 proc., a jednocześnie, co czwarty senior wciąż
z niej nie korzysta.
Najbardziej pożądane przez seniorów działania zwiększające poczucie bezpieczeństwa w bankowości elektronicznej to:
- automatyczne blokowanie podejrzanych transakcji – 72 proc. wskazań,
- dodatkowe potwierdzenia operacji – 57 proc. wskazań,
- wyraźne ostrzeżenia banków przed aktualnymi oszustwami – 53 proc. wskazań,
- łatwy kontakt z pracownikiem banku – 39 proc. wskazań.
Jednocześnie respondenci oceniają swoją wiedzę o bezpieczeństwie w sieci bardziej krytycznie niż rok temu. Liczba osób oceniających swoją wiedzę jako „bardzo dobrą” spadła z 31 proc. do 24 proc. Aktualnie najliczniejsza grupa (59 proc.) ocenia ją jako przeciętną – zna podstawy, ale chciałaby dowiedzieć się więcej.
Oszustwa cyfrowe – rośnie świadomość, ale i skala zagrożeń
Badanie WIB potwierdza, że stale rośnie skala zagrożeń ze strony cyberprzestępców i innych oszustów – w 2026 r. aż 39 proc. badanych odpowiedziało, że spotkało się z próbą lub padło ofiarą oszustwa internetowego, podczas gdy w 2025 roku odsetek ten wynosił 31 proc. Obecnie, 10 proc. badanych zadeklarowało utratę w wyniku oszustwa pieniędzy (wobec 7 proc. rok wcześniej ), a 2 proc.
– danych osobowych.
Istotny niepokój budzi „ciemna strona” sztucznej inteligencji i jej wykorzystanie przez oszustów. Aż 81 proc. seniorów słyszało o takich praktykach, jednak tylko 28 proc. wie, jak się przed nimi skutecznie chronić. Najczęściej wskazywane metody wyłudzeń to realistyczne fałszywe wiadomoście-mail i SMS (55 proc.), podrabianie głosu bliskiej osoby (52 proc.) oraz deepfake’i z udziałem znanych osób (46 proc.).
– Wyniki badania jednoznacznie pokazują, że polscy seniorzy coraz lepiej odnajdują się w świecie cyfrowych finansów. Płatności bezgotówkowe, bankowość online i zakupy internetowe stają się dla nich codziennością i nie stanowią większego problemu. Jednocześnie rośnie potrzeba dalszej edukacji, wdrażania prostego języka w komunikacji z placówkami bankowymi oraz wypracowywania skutecznych mechanizmów ochrony przed oszustwami, zwłaszcza w dobie rozwoju sztucznej inteligencji – podkreśla dr Michał Polak, wiceprezes Warszawskiego Instytutu Bankowości.
O badaniu
Badanie „Seniorzy w świecie cyfrowych finansów” zostało przeprowadzone w dniach 12-14.01.2025 r. metodą CAWI na próbie 1051 osób o średniej wieku 68 lat. Projekt zrealizowano na zlecenie Warszawskiego Instytutu Bankowości w ramach Programu „Bankowcy dla Edukacji” oraz Projektu „Bezpieczeństwo w Cyberprzestrzeni”.
Pełny raport z badania zostanie opublikowany na stronie Warszawskiego Instytutu Bankowości www.wib.org.pl oraz programu „Bankowcy dla Edukacji” www.bde.wib.org.pl.wyniki badania WIB
Wojciech Boczoń