Ponad jedna trzecia młodych ludzi z pokolenia Z, czyli w wieku 18-26 lat, uważa, że finanse są skomplikowane, a 45 proc. ma trudność ze zrozumieniem podstawowych produktów finansowych, takich jak kredyty, lokaty, czy konta oszczędnościowe. Tak wynika z badania „Jak pokolenie Z ogarnia kasę?”, które agencja PBS przeprowadziła na zlecenie Banków Spółdzielczych z Grupy BPS i Banku BPS. Co istotne, podobne deklaracje składają zarówno mieszkańcy dużych miast, jak i mniejszych miejscowości.
Finansowe wyzwania na początku dorosłego życia
Bank BPS zapytał przedstawicieli Gen Z o największe wyzwania finansowe, z jakimi mierzą się na początku dorosłego życia. Wyniki pokazują, że pieniądze zajmują młodych ludzi, ale z pewnością nie są na pierwszym planie. Aż 61 proc. młodych Polaków, którzy zaczynają regularnie zarabiać, odczuwa stres związany z niepewną przyszłością finansową. Zdecydowanie częściej dotyczy to kobiet (67 proc.), osób, które przeprowadziły się do aglomeracji z rodzinnej miejscowości i obecnie traktują ją jako stałe miejsce zamieszkania (68 proc.) oraz młodych, którzy tymczasowo zamieszkują aglomeracje, ze względu na studia lub pracę (67 proc.).
Znaczenie wsparcia i edukacji finansowej
Dla ponad połowy przedstawicieli pokolenia Z największym finansowym wyzwaniem jest niski dochód, który nie pozwala na regularne oszczędzanie. Jednocześnie młodzi twierdzą, że nie mają motywacji do zajmowania się finansami (48 proc.), chociaż zrozumienie produktów bankowych, takich jak kredyty, lokaty czy konta oszczędnościowe, sprawia im trudność, a wiedzy o oszczędzaniu i inwestowaniu zwyczajnie im brakuje (44 proc.).
– Dla banków młodzi klienci stanowią jedno z największych wyzwań. Poszukujemy wspólnego języka, zastanawiamy się, jak odpowiadać na zupełnie nowe potrzeby w zakresie codziennych płatności, finansowania większych wydatków, czy zabezpieczania przyszłości. Chcemy być głosem rozsądku, podkreślamy kwestie bezpieczeństwa, a jednocześnie musimy dostarczać rozwiązania „tu i teraz”, bo dla młodych liczy się szybkość i prostota. Dlatego wspólnie z agencją PBS przeprowadziliśmy badania „Jak pokolenie Z ogarnia kasę”. Okazuje się, że pokolenie Z skarży się na brak wsparcia czy doradztwa w podejmowaniu decyzji finansowych. Zdecydowanie bardziej tej pomocy w zarządzaniu własnym budżetem potrzebują młode osoby mieszkające w mniejszych miastach i przyjeżdżające do aglomeracji na studia czy do pracy. To ważny sygnał dla Banków Spółdzielczych – mówi Magdalena Adamczyk, dyrektor Departamentu Klienta Indywidualnego w Banku BPS.
Jak młodzi oceniają swoją wiedzę finansową?
Jedna trzecia badanych ocenia swój poziom wiedzy finansowej jako wysoki i bardzo wysoki. Znacznie częściej są to mężczyźni (37 proc.) oraz osoby młodsze, w wieku 18–22 lata. Kobiety podchodzą do swojej wiedzy bardziej krytycznie – aż jedna czwarta ocenia ją jako niską lub raczej niską. Osoby uczące się deklarują wyższy poziom wiedzy niż osoby nieuczące się.
32 proc. badanych przedstawicieli pokolenia Z uważa swój obecny poziom wiedzy o finansach osobistych za wystarczający i raczej wystarczający, podczas gdy 39 proc. – za raczej niewystarczający i niewystarczający. Co czwarty respondent nie potrafi jednoznacznie ocenić, czy posiadana wiedza pozwala mu sprawnie radzić sobie z finansami w codziennym życiu.
Wśród osób młodszych, w wieku 18-22 lat oraz wśród tych, które nadal jeszcze się uczą, np. na studiach lub w szkołach policealnych, odnotowano niższy odsetek respondentów oceniających swój poziom wiedzy finansowej jako wystarczający. Mieszkańcy aglomeracji nieco częściej niż młodzi spoza nich deklarują, że poziom ich wiedzy o finansach jest wystarczający, jednocześnie jednak to właśnie wśród nich wyższy jest odsetek osób oceniających swoją wiedzę jako zdecydowanie lub raczej niewystarczającą. Swoją wiedzę o finansach za niewystarczającą i raczej niewystarczającą uważa 42 proc. mieszkańców aglomeracji i 37 proc. osób spoza dużych ośrodków miejskich.
Doświadczenie i źródła wiedzy finansowej
– Doświadczenie w zarządzaniu pieniędzmi przez młodych Polaków ma bezpośredni wpływ na ocenę własnej wiedzy finansowej – wyniki pokazują, że młodzi, którzy deklarują oszczędzanie, oceniają lepiej swój poziom wiedzy o finansach, niż ci, którzy tego nie robią. Wpływ na ocenę własnego stanu wiedzy mają również źródła informacji, z których ją czerpiemy – czy sugerujemy się opiniami bliskich osób czy korzystamy z profesjonalnych materiałów. Jedynie jedna trzecia młodych Polaków ocenia swój poziom wiedzy o finansach jako wysoki. Zapytani o to, z jakich źródeł pozyskują tę wiedzę, tylko 16 proc. badanych wskazało na profesjonalne formy, takie jak kursy, szkolenia czy warsztaty. Szkoła czy uczelnia są wskazywane jedynie przez 21 proc. Zdecydowana większość przedstawicieli pokolenia Z uczy się o finansach z Internetu oraz mediów społecznościowych. Na trzecim miejscu wskazują rodzinę, co też ma swoje uzasadnienie, bowiem młodzi często przejmują nawyki finansowe obserwowane u rodziców – tłumaczy Milena Kuchta, badaczka z PBS, agencji, która zrealizowała badanie na zlecenie Banku BPS.
W ślad za niską oceną wiedzy finansowej idzie też poczucie, że o pieniądzach wie się zbyt mało jak na wyzwania codziennego życia. Prawie 60 proc. badanych, którzy nisko ocenili swój poziom wiedzy o finansach, przyznaje, że jest on dla nich niewystarczający.
Raport z badania „Jak pokolenie Z ogarnia kasę” dostępny jest na stronie https://www.bankbps.pl/warto-wiedziec/jak-pokolenie-z-ogarnia-kase.
Oprócz przytoczonych powyżej danych, w raporcie opracowane zostały także kwestie oszczędności, nagłych wydatków, ulubionych źródeł wiedzy o finansach oraz wyobrażeń przyszłych źródeł zarobkowania.
O badaniu
Badanie „Gen Z i finanse” przeprowadziła agencja badawcza PBS na zlecenie Banku BPS i Banków Spółdzielczych Grupy BPS. Badanie ilościowe realizowane techniką CAWI – wywiadów internetowych na panelu badawczym „Poznaj.to”. Próba reprezentatywna
(n= 1043) wśród osób w wieku 18-26 lat. Wyniki zostały zważone do struktury populacji. Termin realizacji badania: czerwiec – lipiec
2025 r.
Wojciech Boczoń