Przy składaniu rocznych zeznań podatkowych Polacy najczęściej korzystają z ulgi prorodzinnej oraz ulgi na Internet – wynika z Barometru Nordea przeprowadzonego we współpracy z firmą badawczą TNS Polska. Do jednych z najmniej znanych rozwiązań należy natomiast możliwość pomniejszenia podstawy opodatkowania o wpłaty na konto IKZE – ulgi tej nie zna aż 93,6 proc. badanych. Zdaniem ekspertów pomimo korzyści z oszczędzania w ramach III filaru, Polacy nie mają wiedzy na temat funkcjonowania tego typu kont emerytalnych.
Zapytani o znajomość aktualnie obowiązujących ulg podatkowych, Polacy najczęściej wskazywali ulgę na dziecko oraz ulgę na Internet. To właśnie z tych odliczeń korzystali najliczniej w rozliczeniu podatkowym za 2013 rok (38 proc. osób oszczędzających i 29 proc. nieoszczędzających na emeryturę). Do mniej popularnych odliczeń zaliczają się: ulga od darowizny, ulga na ubezpieczenie zdrowotne i ulga na koszty rehabilitacji. Ponadto, jak wynika z badań, zdecydowana większość osób – zarówno w grupie oszczędzających (78 proc.), jak i nieoszczędzających dodatkowo na emeryturę (95 proc.) – nie wiedziała o możliwości odliczenia od podstawy opodatkowania wpłat na IKZE. A przecież osoby korzystające z ulgi na IKZE z tytułu oszczędzania w rozliczeniu rocznym za 2014 roku mogą zatrzymać w kieszeni nawet 1438 złotych. W kolejnym roku kwota ta będzie jeszcze większa, bo aż 1520 złotych.
III filar nadal nie jest powszechny
Badania wskazują, że około 2/3 oszczędzających (67 proc.) słyszało o możliwości gromadzenia kapitału na emeryturę poza obowiązkowymi składkami. W przypadku nieoszczędzających jest to już tylko 1/3 badanych, którzy zapytani o szczegóły nie potrafią jednak wskazać konkretnych rozwiązań służących długoterminowemu oszczędzaniu.
Z kolei oszczędzający wśród najpopularniejszych instrumentów wymieniają bieżące rachunki bankowe (ponad 1/3 oszczędzających), rachunki oszczędnościowe (27 proc.) oraz lokaty (24 proc.), które zakładane są na krótki okres (najczęściej od kilku miesięcy do 2 lat). Tylko nieliczni oszczędzający korzystali z produktów ubezpieczeniowych umożliwiających wypłatę środków po przejściu na emeryturę (13 proc.) oraz rachunków w funduszach inwestycyjnych (9 proc.).
Jeszcze mniej osób odkładających środki z myślą o emeryturze wskazało wśród preferowanych produktów IKE – indywidualne konta emerytalne (5 proc.) czy IKZE – indywidualne konta zabezpieczenia emerytalnego (2 proc.).
„Wyniki badania wskazują bezsprzecznie na braki w podstawowej wiedzy na temat zasad funkcjonowania specjalnych kont emerytalnych (IKE i IKZE). Większość Polaków nie wie nawet, że takie produkty istnieją, a 48 proc. oszczędzających zna np. IKZE tylko ze słyszenia” –komentuje wyniki Barometru dr Joanna Rutecka z Instytutu Statystyki i Demografii w Szkole Głównej Handlowej.„Większość Polaków (zarówno oszczędzających, jak i nieoszczędzających) nie potrafi wskazać podstawowych cech kont, nie wie, gdzie można je założyć, na czym polegają korzyści podatkowe, ograniczenia wpłat i wypłat z IKE i IKZE” – dodaje dr Rutecka.
Polacy nie znają IKZE
Blisko połowa respondentów zna IKZE tylko ze słyszenia (48 proc. oszczędzających; 57 proc. nieoszczędzających na emeryturę). Większość nie ma wiedzy o koncie, a ponad połowa badanych z obu grup nie wie, jakie instytucje je oferują. Miejscem, które wskazywano najczęściej był bank (13 proc. oszczędzających, 15 proc. nieoszczędzających).
Zdaniem ekspertów niski poziom wiedzy w zakresie funkcjonowania kont emerytalnych i związanych z tym korzyści finansowych może wynikać z faktu, że niechętnie odkładamy pieniądze na przyszłość. Jak wynika z danych Barometru Nordea, tylko 8 proc. aktywnych zawodowo Polaków oszczędza na emeryturę. „Nadal brakuje nam wiary we własne możliwości finansowe, tymczasem oszczędzanie nawet niewielkich kwot, rozłożone w czasie, daje konkretne zyski. Odkładając 90-100 zł miesięcznieprzez 40 lat, przy stopie zwrotu na poziomie 7 proc., można zgromadzić ponad 174 tys. zł, które mogą stanowić dodatek do naszych przyszłych świadczeń” –mówi Artur Maliszewski, prezes Nordea PTE.
Według badań 8 na 10 Polaków planuje przejść na emeryturę zgodnie z wiekiem ustawowym, jednak aż połowa z nich deklaruje, że będzie dodatkowo dorabiać do przyszłych świadczeń. Wśród respondentów panuje przekonanie, że środki z ZUS i OFE nie wystarczą na godne życie. „Niekorzystne trendy demograficzne jasno wskazują, że obowiązkowy system emerytalny nie zapewni nam świadczeń, które pozwoliłyby na utrzymanie dotychczasowego poziomu życia. Dodatkowe oszczędzanie w tym zakresie jest koniecznością. Dlatego zarówno przed branżą finansową, jak i stroną rządową oraz politykami, stoi duże wyzwanie zmotywowania Polaków do dobrowolnego gromadzenia kapitału, chociażby w ramach IKE czy IKZE” – komentuje prezes Maliszewski.
Jak działa IKZE?
Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego to system dobrowolnego oszczędzania na emeryturę w ramach III filaru. Konto może założyć każdy pełnoletni i osoby powyżej 16. roku życia zatrudnione na umowę o pracę. W większości towarzystw, klienci sami decydują, ile i z jaką częstotliwością będą dokonywać wpłat. Maksymalny limit wpłat w 2015 roku, określony w ustawie, wynosi 4750,80 złotych. Mechanizmem zachęcającym do gromadzenia środków w ramach konta są korzyści podatkowe. Wypracowane zyski nie podlegają 19-procentowemu podatkowi Belki, a roczne wpłaty na konto można uwzględnić w deklaracji PIT, zmniejszając tym samym podstawę opodatkowania.
Jak przekonuje Artur Maliszewski: „IKZE to atrakcyjne uzupełnienie obowiązkowych form oszczędzania na emeryturę. Produkt ten należy obecnie do jednych z tańszych produktów inwestycyjnych na rynku, z przejrzystą strukturą oraz gwarancją korzyści podatkowych pozwalających na optymalizację zysków”.
Nordea Powszechne Towarzystwo Emerytalne S.A.
Wojciech Boczoń
