W internecie, w tym w mediach społecznościowych, w innych środkach przekazu oraz na tzw. „eventach”, często z udziałem znanych celebrytów, jesteśmy zalewani coraz agresywnym marketingiem zawierającym obietnice łatwego, szybkiego i wysokiego zysku. Padające w nich hasła, takie jak np.: „zarabianie bez wychodzenia z domu”, „Pani X kiedyś była sprzątaczką teraz zarabia miliony”, „Rodzina Y nie ma już miejsca w domu, żeby trzymać pieniądze”, są najczęściej próbami namówienia nas na ryzykowne inwestycje w kryptowaluty, złoto, diamenty, różne przedmioty kolekcjonerskie i inne „inwestycje” alternatywne, które często są oszustwami bądź piramidami finansowymi.
Piramidy finansowe są nielegalne. Nie zarobisz na nich, ponieważ twoje pieniądze trafiają do pomysłodawców projektu, nie są inwestowane. Tak naprawdę nie wiesz, co się z nimi dzieje. Prędzej czy później system przestanie działać. Stracisz. Organizatorzy obiecują „zyski” z inwestycji w diamenty lub złoto, których mogą nie posiadać, albo w wymyślone przez siebie zjawiska, które także nie istnieją. Ostrzegamy: jest duże prawdopodobieństwo, że taka „inwestycja” jest oszustwem, a ty stracisz wpłacone pieniądze.
– Uważaj na oferty łatwego i szybkiego zysku w zamian za to, że kupisz „kupony”, „pakiety inwestycyjne”, „świadectwa uczestnictwa”, kryptowalutę itp. Takie obietnice istnieją tylko w reklamach. Bądź czujny, gdy ktoś obiecuje pieniądze za to, że namówisz inne osoby. To może być piramida finansowa. Zawiadamiamy organy ścigania oraz prowadzimy postępowania w sprawach, w których podejrzewamy, że konsumenci mogą tracić pieniądze – mówi Marek Niechciał, prezes UOKiK.
Prezes UOKiK prowadzi postępowania w związku z działalnością następujących podmiotów:
1. FutureNet, FutureAdPro na Wyspach Marshalla – to portale oferujące w zamian za opłatę – nabywanie pakietów reklam. Zgodnie z informacjami na stronie spółki, musisz kupić pakiet i namówić inne osoby do udziału.
W piśmie Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) z 13.02.2017 r. dostaliśmy sygnał o funkcjonowaniu systemu o nazwie FutureAdPro, który może wprowadzać konsumentów w błąd i stanowić nieuczciwą praktykę rynkową poprzez zakładanie i prowadzenie systemu promocyjnego typu piramida.
28.06.2017 r. prezes UOKiK zawiadomił prokuraturę o możliwości popełnienia przestępstwa. Postępowanie w sprawie prowadzi Prokuratura Okręgowa we Wrocławiu (sygn. PO 2 Ds. 63.2016).
2. Netleaders, CL Singapore w Singapurze – firmy zachęcają do inwestycji, która ma polegać na zakupie licencji na wytwarzanie DasCoin. Obiecują szybkie zyski. Namawiają też osoby, które zainwestowały w DasCoin, aby zachęciły inne i dzięki temu mogłyby zarabiać. Kryptowaluta DasCoin nie istnieje, organizatorzy dopiero obiecują rozpoczęcie jej „wydobycia”. Tak naprawdę nie wiadomo, czym jest Das Coin, w związku z tym, konsumenci wpłacają pieniądze za coś, czego nie ma.
13.02.2017 r. KNF poinformowała UOKiK o tym, że DasCoin może wprowadzać konsumentów w błąd i stanowić nieuczciwą praktykę rynkową poprzez zakładanie i prowadzenie systemu promocyjnego typu piramida.
28.06.2017 r. prezes UOKiK zawiadomił prokuraturę o możliwości popełnienia przestępstwa. Postępowanie w sprawie prowadzi Prokuratura Okręgowa w Warszawie (sygn. PO 5 Ds. 33.2017).
3. One Life Network z Belize – zachęca do kupowania „pakietów edukacyjnych” OneLife lub OneAcademy, obiecuje możliwość otrzymywania korzyści materialnych za wprowadzenie innych osób do systemu. https://uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=13519
Prezes UOKiK 31.10.2017 r. zawiadomił Prokuraturę Okręgową w Warszawie o możliwości popełnienia przestępstwa.
4. Mart Diamonds w Warszawie – spółka, która oferuje inwestycje w diamenty. Powiązana z Grupą Finansową Proventus Herman i Wspólnicy oraz Prevalue Cooperative Owners.
11.12.2017 r. prezes UOKiK zawiadomił Prokuraturę Rejonową Warszawa Śródmieście Północ o możliwości popełnienia przestępstwa. Prokuratura prowadzi postępowanie w sprawie Prevalue i Mart Diamonds (sygn. PR 3 Ds. 1630.2016.VI).
5. Grupa Finansowa Proventus Herman i Wspólnicy w Katowicach – proponuje konsumentom inwestycje w diamenty, prowadzą akcję pozyskiwania klientów dla innych podmiotów. 11.12.2017 r. Prezes UOKiK zawiadomił Prokuraturę Rejonową Warszawa Śródmieście Północ o możliwości popełnienia przestępstwa.
6. Prevalue Cooperative Owners Spółdzielnia Właścicieli Majątku w Warszawie – zgodnie z informacjami zamieszczonymi na stronie internetowej, Spółdzielnia oferuje „Klubowe Bonusy Członkowskie – naliczane od obrotu klubowego wynikającego z pośrednictwa w oferowaniu rekomendowanych produktów i udziałów.”
11.12.2017 r. prezes UOKiK zawiadomił Prokuraturę Rejonową Warszawa Śródmieście Północ o możliwości popełnienia przestępstwa. Prokuratura prowadzi postępowanie w sprawie Prevalue i Mart Diamonds (sygn. PR 3 Ds. 1630.2016.VI).
7. Fundacja Berkeley w Łodzi – funkcjonuje na zasadzie tzw. „łańcuszka mailowego” – dostajesz prośbę o przekazanie datku dla tej fundacji i polecasz ją innym, a następnie zostajesz jej „podopiecznym”. Fundacja obiecuje wynagrodzenie, jeżeli namówisz inne osoby do wpłaty pieniędzy.
Informacje o podejrzeniu, że działalność tej fundacji może naruszać interesy konsumentów lub stanowić nieuczciwą praktykę rynkową prezes UOKiK otrzymał m.in. od KNF 22.06.2017 r.
8. Questra Holding Inc. na Brytyjskich Wyspach Dziewiczych, Questra World Global S.L. w Hiszpanii, Atlantic Global Asset Management w Republice Zielonego Przylądka – oferuje zakup pakietów inwestycyjnych, obiecuje wysokie zyski i możliwość „zarabiania” na sprzedaży firm i namawianiu innych osób.
Sygnały dotyczące działalności tych podmiotów prezes UOKiK otrzymał od KNF w pismach z 22.02.2017 r. i 11.05.2017 r., w których zwrócono uwagę, że mogą one być elementami jednego przedsięwzięcia, które nosi znamiona piramidy finansowej.
9. Gold I Global Online Limited z siedzibą w Londynie – prowadzi działalność jako Global InterGold. Proponuje kupno złota inwestycyjnego, jednocześnie oferując korzyści za zachęcenie innych do przystąpienia do systemu lub jego promocję.
10. Goldsaver – oferuje kupno złota inwestycyjnego za bardzo niewielkie wpłaty, jednocześnie zachęcając do jego przechowywania niskimi kosztami. 05.12.2016 r. prezes UOKiK zawiadomił prokuraturę o możliwości popełnienia przestępstwa. Postępowanie w sprawie prowadzi Prokuratura Okręgowa we Wrocławiu (sygn. PO II Ds. 32.2017).
11. Lyoness – oferuje korzyści materialne, które są uzależnione od wprowadzania innych osób do programu. Wcześniej uczestnik wpłaca zaliczki na zakup bonów lub kart podarunkowych bądź dokonuje zakupów u partnerów handlowych.
12. UOKiK przygląda się też działaniom osób, które promują m.in. w internecie i mediach społecznościowych piramidy finansowe, a także inwestycje w kryptowaluty, pakiety reklamowe lub inne „inwestycje” alternatywne.
Postępowania prowadzone przez organy ścigania oraz prezesa UOKiK mogą zakończyć się zarzutami karnymilub wydaniem decyzji dotyczących naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w szczególności w razie podejrzenia stosowania zakazanego przez polskie prawo systemu promocyjnego typu piramida.
Prezes UOKiK wydał również decyzję dotyczącą piramidy finansowej Recyclix, która proponowała udział w „zarządzaniu odpadami”. Postępowanie przeciwko Recyclix zostało wszczęte w maju 2017 r. Żeby przystąpić do systemu, klient musiał kupić od Recyclix co najmniej 100 kg odpadów, które spółka miała wysyłać do recyklingu, a zysk dzielić między konsumentów. Spółka Recyclix oferowała też pieniądze za nakłonienie innych osób do udziału w tej transakcji. Postępowanie w sprawie Recyclix prowadzi Prokuratura Okręgowa w Warszawie (sygn. PO III Ds. 23.2017).
Po czym poznasz piramidę
Schemat działania piramidy jest następujący: wpłacasz pieniądze i polecasz inne osoby, za wprowadzenie których otrzymujesz wynagrodzenie. Pochodzi ono z wpłat osób, które bezpośrednio poleciłeś i które one dalej poleciły. W ten sposób to ty finansujesz piramidę i finansują je osoby, które ty poleciłeś. Jednak po pewnym czasie system upada, gdyż środki, które wpłacasz, nie są inwestowane w żadne aktywa i nie przynoszą zysków. Są wypłacane osobom zajmujących wyższą pozycję w łańcuszku piramidy. System ten działa dopóki więcej pieniędzy jest wpłacanych, niż wypłacanych, ale aby tak się stało, musi stale i lawinowo rosnąć liczba osób uczestniczących w piramidzie – a to nie jest możliwe. Przepadają twoje pieniądze. Urywa się kontakt z właścicielami. Tracisz. Systemy typu piramida maskowane są pod hasłami „program”, „inwestycje”, „zarabianie w internecie”, zarabianie w domu, „platforma reklamowa”. Oszustwo zgłoś organom ścigania (policja, prokuratura).
Kryptowaluty
UOKiK przypomina że komunikaty w sprawie ryzyka związanego z „walutami” wirtualnymi wydali: NBP i KNForaz Generalny Inspektor Informacji Finansowej. Wskazano w nich na różnorakie ryzyka związane z wykorzystywaniem „walut wirtualnych”, takie jak:
- ryzyko związane z możliwością utraty środków z powodu kradzieży wirtualnej,
- ryzyko związane z brakiem gwarancji (brak gwarancji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego),
- ryzyko związane z brakiem powszechnej akceptowalności,
- ryzyko związane z możliwością oszustwa,
- ryzyko związane z dużą zmianą ceny,
- ryzyko wykorzystania w działaniach przestępczych, m. in. w procederze prania pieniędzy.
Powstaje bardzo wiele modeli biznesowych, które bazują na coraz większej popularności kryptowalut. Wykorzystują je w tworzeniu oszustw, piramid finansowych i innych nieuczciwych systemów.
Z uwagi na ogromny wzrost wartości najpopularniejszych kryptowalut, różne inwestycje alternatywne przyciągają osoby bez odpowiedniej wiedzy i doświadczenia w inwestowaniu. To powoduje, że mogą paść ofiarą oszustów, którzy wykorzystują ich niewiedzę, naiwność i wiarę w szybki zysk.
Mimo ostrzeżeń różnych instytucji, inwestycje alternatywne są nadal popularne wśród konsumentów. Ma na to wpływ również to, że wydarzenia, które je promują, są uwiarygadniane przez znane osoby, np. szeroko relacjonowane przez media „Crypto Mission”, które zgromadziło ponad tysiąc osób. W rezultacie – konsument nie jest wystarczająco uważny, ostrożny i korzysta z tego rodzaju inwestycji alternatywnych.
Dlatego ostrzegamy: korzystanie z opisanych przez nas modeli biznesowych wiąże się z dużym ryzkiem. Nie podejmuj pochopnie decyzji. Możesz stracić pieniądze, a nawet popaść w długi.
Konsumencie, uważaj, gdy ktoś:
- zapewnia cię o ponadprzeciętnych zyskach w krótkim czasie,
- ogólnie lub niezrozumiale przedstawia sposób swojego działania, tłumaczy, że niedawno rozpoczął działalność,
- unika odpowiedzi na twoje konkretne pytania,
- posługuje się wzniosłymi sformułowaniami („zostań partnerem”, „odmień swoje życie”),
- oferuje ci kupony, pakiety inwestycyjne, świadectwa uczestnictwa,
- odsyła cię na stronę internetową, która nie zawiera wielu informacji lub jest „w budowie”,
- kieruje cię na stronę internetową , która nie jest prowadzona w języku polskim (jest za to m.in. dostępna po ukraińsku, wietnamsku, indonezyjsku), miejsce prowadzenia działalności jest w egzotycznym miejscu,
- wskazuje, że istotnym elementem uczestnictwa i uzyskania wynagrodzenia jest nakłonienie do udziału w systemie innych osób,
- nie podaje źródeł finansowania sytemu lub przedstawia je bardzo ogólnie.
Oszustwo zgłoś organom ścigania (policja, prokuratura).
Źródło: UOKiK
Wojciech Boczoń
