Ponad 90 proc. europejskich banków wykorzystuje już sztuczną inteligencję w głównych obszarach działalności, a 86 proc. kadry zarządzającej uważa, że do 2030 r. AI zasadniczo zmieni bankowość detaliczną – wynika z badania Visa. O efektach decyduje sposób wdrożenia, nie sam fakt jego przeprowadzenia.
Raport przygotowany przez Visa Consulting & Analytics powstał na podstawie odpowiedzi 325 przedstawicieli kadry zarządzającej z 17 europejskich rynków, w tym Polski. Wyniki wskazują, że sektor przechodzi od eksperymentowania z AI do jej praktycznego wdrażania. Sześciu na dziesięciu respondentów spodziewa się, że banki, które wdrożą sztuczną inteligencję najwcześniej, zdobędą dominującą pozycję na swoich rynkach.
Widoczny jest podział między bankami wykorzystującymi AI do optymalizacji obecnego modelu działania a tymi, które integrują ją z procesami decyzyjnymi. Blisko połowa banków (48 proc.) inwestuje w AI, by zwiększać efektywność operacyjną lub produktywność pracowników, a dla mniej niż jednej trzeciej (30 proc.) głównym celem jest poprawa doświadczeń klientów lub zapobieganie oszustwom. Trzy czwarte europejskich banków ma jasno zdefiniowaną strategię wykorzystania AI.
Znaczenie ma sposób wdrożenia. Organizacje stosujące AI w obszarach wymagających przetwarzania dużej liczby danych, takich jak wykrywanie oszustw, podejmowanie decyzji w czasie rzeczywistym czy personalizacja usług, mają o 40 proc. większe szanse na osiągnięcie znaczących efektów biznesowych. Tam, gdzie AI wspiera jedynie procesy pomocnicze, jej wpływ jest mniejszy i szybciej osiąga maksymalny poziom.
Banki z Europy Środkowo-Wschodniej najczęściej wdrażają AI w obsłudze klienta (77 proc.), rozwoju i zarządzaniu ofertą produktową (71 proc.), zarządzaniu ryzykiem i zgodności z regulacjami (69 proc.) oraz w płatnościach (54 proc.).
Badanie wyróżnia cztery strategie wdrażania AI. Zwolennicy Efektywności (48 proc.) koncentrują się na redukcji kosztów i efektywności operacyjnej. Architekci Zaufania (30 proc.) traktują AI przede wszystkim jako narzędzie poprawy doświadczeń klientów. Naśladowcy Konkurencji (15 proc.) wdrażają ją w odpowiedzi na presję rynkową, a Strażnicy Zgodności (7 proc.) skupiają się na spełnianiu wymogów regulacyjnych.
Na tym tle wyróżniają się Architekci Zaufania, liczniej reprezentowani wśród banków opartych na kanałach cyfrowych. W tej grupie 42 proc. pracowników oszczędza dzięki AI co najmniej dwie godziny tygodniowo, wobec 28 proc. wśród Zwolenników Efektywności.
Claudio Di Nella, Head of Visa Consulting & Analytics w Visa Europe, wskazał, że o różnicy w efektach decyduje sposób wdrożenia.
„Nasze badanie pokazuje, że wykorzystanie AI w europejskiej bankowości jest już powszechne, jednak efekty wdrożeń bardzo się różnią. Liderzy rynku wykorzystują AI w procesach podejmowania decyzji w czasie rzeczywistym, wdrażają ją na szeroką skalę w całej organizacji i mierzą jej efekty za pomocą jasno określonych wskaźników. Nie ograniczają się do pilotaży czy pojedynczych projektów, lecz integrują sztuczną inteligencję z codziennym funkcjonowaniem biznesu” — mówi Di Nella.
Badanie Visa Consulting & Analytics zrealizowano w kwietniu 2026 r. wśród 325 osób na wysokich stanowiskach decyzyjnych w bankach na 17 rynkach europejskich. Pełny raport „From AI Promise to AI Performance” jest dostępny w języku angielskim na stronie Visa.
Wojciech Boczoń
