Zawyżanie wartości leasingu, posługiwanie się fałszywymi dokumentami i fakturami oraz nadużycia wewnętrzne należą do najczęściej identyfikowanych nieprawidłowości w branży leasingowej – wynika z raportu „Badanie nadużyć w sektorze leasingowym 2025”, przygotowanego wspólnie przez CRIF Polska i Związek Polskiego Leasingu. Aż 18% firm w ciągu roku powstrzymało nadużycia o wartości przekraczającej 10 mln zł. Z kolei 59% respondentów deklaruje, że miało do czynienia z próbami wyłudzeń na kwoty od 1,1 mln do 10 mln zł.
Próby wyłudzeń to codzienność, z którą mierzy się branża finansowa. Krajobraz nadużyć w sektorze leasingu zbadały CRIF Polska i Związek Polskiego Leasingu, a wnioski przedstawili w raporcie „Badanie nadużyć w sektorze leasingowym 2025”. Wynika z niego, że najczęściej identyfikowanym typem nadużyć jest finansowanie przedmiotów o zawyżonej wartości. Problem ten wskazało 75% badanych firm leasingowych, a łączna kwota wykrytych przypadków sięgnęła 15,5 mln zł.
Na drugim miejscu znalazły się oszustwa z wykorzystaniem fałszywych lub skradzionych dokumentów – ten rodzaj nadużyć wskazało 62,5% respondentów. Ich łączna wartość została oszacowana na 2,8 mln zł. Listę zamykają fałszywe faktury oraz nadużycia wewnętrzne, których łączna wartość wyniosła 7,4 mln zł.
– Nasze badanie pokazało, że skala nadużyć jest istotna. 18% naszych respondentów wykryło w ciągu roku nadużycia o wartości ponad 10 mln zł, a 59% oszacowało potencjalne straty w przedziale między 1,1 mln a 10 mln. Warto jednak pamiętać, że dane te dotyczą wyłącznie wykrytych i zablokowanych wyłudzeń. Rzeczywista skala zagrożenia może być większa, co tylko potwierdza jak istotna jest skuteczna weryfikacja i monitoring wszystkich procesów oraz kontrahentów i partnerów biznesowych – mówi Magdalena Grzeszczak, w CRIF Polska odpowiadająca za współpracę z sektorem leasingowym.
Nowe trendy w nadużyciach leasingowych
Choć większość firm uczestniczących w badaniu deklaruje brak istotnych zmian w charakterze nadużyć w porównaniu z latami ubiegłymi, część respondentów wskazuje na pojawienie się nowych schematów, które zwiastują niepokojący trend. Obok powtarzających się przypadków fałszowania dokumentów, potwierdzających pochodzenie pojazdu, uwagę zwracają incydenty dotyczące sprzedaży przewartościowanych pojazdów spoza autoryzowanej sieci.
Praktyki te były realizowane przez dealerów formalnie współpracujących z innymi sieciami niż te deklarowane w procesie finansowania. Zjawisko to sygnalizuje istotne przesunięcie ciężaru ryzyka fraudowego – z klientów końcowych w kierunku ekosystemu partnerów i dostawców. Oznacza to, że źródło zagrożenia może znajdować się nie tylko poza organizacją, lecz również w obrębie jej własnych kanałów dystrybucyjnych, co znacząco utrudnia wczesną identyfikację nadużyć.
– Fakt pojawienia się nowego typu nadużyć zwiastuje konieczność dodatkowej weryfikacji transakcji. Standardowo pod lupę brani są zazwyczaj leasingobiorcy, a jak pokazują wykryte przypadki, należy równie dokładnie sprawdzać także partnerów biznesowych, sprzedawców. Punkt ciężkości zaczyna się więc przesuwać w kierunku badanie zaufania w relacjach B2B w kanałach dystrybucyjnych i wśród importerów. To podkreśla konieczność szerszego wykorzystania dostępnych na rynku baz i informacji gospodarczych – dodaje Magdalena Grzeszczak z CRIF Polska.
Zbyt małe budżety, zbyt mało danych, zbyt duża presja
Na tym tle szczególnie wymownie prezentują się odpowiedzi firm na pytania dotyczące kondycji własnych systemów ochrony przed nadużyciami. Aż 59% badanych ocenia, że poziom wydatków na przeciwdziałanie nadużyciom w ich organizacji jest niewystarczający, co przekłada się na konkretne luki operacyjne.
Jednocześnie, zapytani o największe bariery w skutecznej walce z nadużyciami, respondenci zdecydowanie najczęściej wskazywali presję czasu wywieraną przez klientów, dealerów oraz działy sprzedaży. Na kolejnych miejscach wskazywano brak narzędzi do weryfikacji autentyczności dokumentów, ograniczenia kadrowe a także niewystarczający dostęp do baz danych takich jak np. CEPIK. Istotnymi barierami pozostają również wysokie koszty wdrażania rozwiązań antyfraudowych oraz uwarunkowania prawne.
Skalę luki informacyjnej pokazują odpowiedzi na pytanie o brakujące źródła danych. Firmy najsilniej odczuwają brak dostępu do rejestru CEPiK, zajęć komorniczych oraz możliwości weryfikacji autentyczności deklaracji podatkowych PIT i CIT. Równie istotna jest potrzeba stworzenia jednej, zintegrowanej platformy informacji gospodarczej, oferującej dostęp do danych w czasie rzeczywistym, w tym również do informacji pochodzących z mediów społecznościowych.
– Zgranie tempa sprzedaży z koniecznością rzetelnej weryfikacji ryzyka to dziś centralne wyzwanie branży. Jak wskazują respondenci, jednym ze sposobów na zaradzenie temu problemowi może być szybsza i lepsza dostępność informacji z różnych baz danych. Doświadczenia nasze i innych sektorów branży finansowej pokazują, że zintegrowane platformy informacyjne należą do najskuteczniejszych narzędzi w walce z nadużyciami, zwłaszcza w relacjach B2B. Branża leasingowa jest tego świadoma i szuka partnerów do pozyskiwania niezbędnych informacji – wskazuje ekspertka CRIF.
Bazy informacji gospodarczych umożliwiają wielowymiarową weryfikację partnerów biznesowych, klientów oraz konsumentów, istotnie wspierając proces oceny ryzyk na etapie nawiązywania i utrzymywania relacji.
Przykładowo, na podstawie numeru NIP podmiotu możliwa jest ocena zdolności płatniczej, identyfikacja ukrytych zobowiązań widocznych w rejestrach dłużników, analiza powiązań kapitałowych i osobowych a także weryfikacja obecności podmiotu, jego przedstawicieli oraz beneficjentów rzeczywistych na krajowych i międzynarodowych listach sankcyjnych.
Wykorzystanie baz informacji gospodarczej coraz częściej postrzegane jest jako element ciągłego zarządzania relacją z kontrahentem, a nie jedynie jednorazowy etap w procesie onboardingu. Takie podejście lepiej odpowiada wymogom zarządzania ryzykiem i oczekiwaniom nadzorczym. W tym zakresie istotną rolę odgrywają automatyczne alerty o zmianach w rejestrach, oferowane przez dostawców informacji gospodarczych, które pozwalają na szybkie reagowanie na nowe ryzyka pojawiające się w trakcie współpracy.
Wojciech Boczoń