W ciągu dekady podwoiła się grupa Polaków oszczędzających regularnie. Dostrzegamy wyraźną zmianę względem sytuacji sprzed dekady – z 7% wskaźnik wzrósł do 16%, czyli ponad dwukrotnie więcej Polaków regularnie co miesiąc odkłada pewną sumę pieniędzy. Warto przy tym podkreślić, że oszczędzanie regularne nie jest zarezerwowane dla jakiejś konkretnej grupy społeczno-demograficznej. W każdej znajdujemy zbliżony odsetek osób deklarujących systematyczne odkładanie pieniędzy. Zróżnicowanie widać dopiero, gdy przyjrzymy się konkretnym postawom finansowym.
Między innymi regularnie oszczędzający częściej rozmawiają o finansach z najbliższymi (75% versus 63%), odkładają na emeryturę (24% versus 8%), czy też inwestują (19% versus 9%).Jeśli już decydujemy się tworzyć finansową rezerwę, najchętniej trzymamy w domu gotówkę, pieniądze leżą na rachunku bankowym albo zakładamy krótkoterminowy depozyt. Większość oszczędzających robi to po to, by mieć „zaskórniaki” na czarną godzinę. To oznacza, że pieniądze muszą być pod ręką, ulokowane tak, by w razie potrzeby szybko i bez strat po nie sięgnąć. Stąd gotówka, ewentualnie ROR lub rachunek oszczędnościowy – według danych OECD te formy wiodą prym jako sposób lokowania kapitału, wskaźnik dla Polski oscyluje w granicach 50%. Taki dobór narzędzi finansowych jest ewidentną konsekwencją braku konkretnych celów w strategii oszczędzania – od lat systematycznie rośnie odsetek tych, którzy deklarują oszczędzanie jako sposób na zabezpieczenie się na tzw. czarną godzinę. W 2013 roku było to 26%, w obecnym już 35%.
Niepokoi, że Polacy konsekwentnie nie oszczędzają na emeryturę – w latach 2010-2017 robiło tak jedynie średnio 13% respondentów. Podejście do oszczędzania na emeryturę jest silnie skorelowane z nośnymi medialnie wydarzeniami makroekonomicznymi. W 2015 roku, gdy miała miejsca reforma systemu emerytalnego ten odsetek gwałtownie wzrósł do 21%, by w 2017 roku – już po obniżeniu wieku emerytalnego równie silnie obniżyć się do 8%.
Dobra koniunktura gospodarcza i wzrost zasobności społeczeństwa odbija się w planowaniu wydatków. Polacy mogą pozwolić sobie na większy komfort – częściej skupiają się w planach na głównych, największych wydatkach (wzrost z 11% do 20%), a nie tak jak kiedyś na wszystkich (spadek z 38% do 28%). Pozytywna tendencję dostrzegamy w wydłużonym horyzoncie czasowym wydatków – ponad dwukrotnie wzrósł odsetek tych (z 14% do 33%), którzy planują większe wydatki minimum sześć miesięcy na przód. Jednocześnie zmniejszyło się grono osób, które nie planuje w ogóle swoich większych wydatków (z 35% do 25%).
Całość raportu z 10. Edycji badań „Postawy Polaków wobec finansów” realizowanych przez Fundację Kronenberga przy Citi Handlowy we współpracy z Fundacją THINK dostępna jest na stronie Fundacji w zakładce Badania.
Źródło: Fundacja Kronenberga przy Citi Handlowy
Wojciech Boczoń