W I kwartale tego roku w najmniejszych przedsiębiorstwach mogło pracować 3,29 mln osób – wynika z szacunków Tax Care na podstawie danych ZUS. W stosunku do IV kwartału ubiegłego roku oznacza to spadek o ponad 24 tys. Ale to spadek sezonowy i wkrótce dojdzie do znacznego wzrostu liczby pracujących w mikrofirmach.
Jak wynika z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w I kwartale 2016 r. mieliśmy w Polsce 2,071 mln płatników składek zdrowotnych, będących osobami fizycznymi. W stosunku do ostatnich trzech miesięcy roku oznacza to spadek o blisko 2 tysiące.
Są przypadki, w których przedsiębiorca nie musi płacić składki emerytalnej (dzieje się tak, kiedy jednocześnie pracuje na etacie), ale w każdym przypadku musi płacić składkę emerytalną. Skoro więc mieliśmy na koniec marca 2,071 mln płatników składki zdrowotnej, to można uznać, że tyle właśnie było aktywnych mikroprzedsiębiorców w tamtym momencie.
Firmy przekształcają się na wiosnę
Ten spadek w I kwartale nie jest niczym niebezpiecznym. Taki efekt widać od kilku lat. Może on wynikać z faktu, że część przedsiębiorców decyduje się na zamknięcie działalności w I kwartale (po opłaceniu podatków i złożeniu rozliczeń za rok poprzedni), ale może też byś skutkiem przekształceń prawnych.
Wielu przedsiębiorców bowiem decyduje się na zmianę formy prawnej firmy, kiedy osiągnie ona pewien poziom rozwoju. Oczywiście, są i takie przypadki, że firma jest prowadzona jako jednoosobowa działalność osobowa nawet wtedy, kiedy zatrudnia już kilkaset osób. W I kwartale 2016 r mieliśmy 144 osób fizycznych, które opłacały składki za 250 i więcej pracowników.
Właśnie zmiana liczby największych firm może być dowodem, że spadek liczby ubezpieczonych przez osoby fizyczne jest skutkiem zmian prawnych. Na koniec 2015 r. było 165 osób fizycznych, które zatrudniały ponad 250 osób. W ciągu kwartału ubyło 21 takich podmiotów. Oczywiście, mogli oni zmniejszyć zatrudnienie, ale całkiem prawdopodobne, że po prostu jednoosobowe działalności zostały przekształcone w spółki kapitałowe.
660,5 tys. pracodawców
Łącznie osób, które płacą składkę zdrowotną za siebie i za innych, było na koniec I kwartału 660,5 tys. To o 3,5 tys. mniej niż w trzy miesiące wcześniej.
Wzrosła za to liczba osób, które płacą składki za siebie. Na koniec I kwartału było ich 1,41 mln, czyli o nieco ponad 1,5 tys. więcej niż na koniec 2015 r.
ZUS podaje nie tylko dane o liczbie płatników opłacających składki za siebie i za ubezpieczonych, ale także dzieli je na przedziały pod względem liczby ubezpieczonych. Na tej podstawie można oszacować, ile osób pracuje w jednoosobowych działalnościach gospodarczych. Na koniec I kwartału takich pracowników mogło być niespełna 3,29 mln w stosunku do 3,31 mln trzy miesiące wcześniej.
Ten spadek – podobnie jak zmniejszenie liczby płacących składkę zdrowotną – jest sezonowy. W kolejnym kwartale można spodziewać się sporego wzrostu liczby pracowników. Tak było przed rokiem i dwa lata temu. Inaczej sytuacja wyglądała w roku 2013, kiedy przybyło pracowników w jednoosobowych działalnościach gospodarczych dopiero w II kwartale. Ale wtedy powodem mogło być spowolnienie gospodarcze – wzrost PKB spadł w okolice 0% – oraz długa zima (śnieg leżał jeszcze w kwietniu, więc część branż, np. budownictwo, zaczęło przyjmować pracowników z opóźnieniem).
W tym roku zima była lekka, a wiosna okazała się ciepła, więc nie będzie takiego opóźnienia. Wprawdzie wzrost PKB okazał się mniejszy od oczekiwanego w I kwartale, ale mimo wszystko był on znacznie większy niż w 2013 r. (wyniósł 3%). A na dodatek pojawia się coraz więcej informacji o zwiększonej konsumpcji oraz podwyżkach płac, wynikających z uruchomienia programu Rodzina 500+. To oznacza, że nie tylko nie należy obawiać się opóźnienie we wzroście liczby pracowników, ale ten wzrost może być w tym roku bardzo wyraźny. Inna rzecz, że zatrudniający muszą się liczyć z koniecznością zapłacenia pracownikowi wyższej pensji niż dotychczas. Ale ekonomiści już od dawna wieszczyli, że wkrótce będziemy mieli do czynienia z rynkiem pracownika, więc z podwyżkami pensji trzeba by się liczyć nawet bez programu 500+.
Marek Siudaj, Tax Care
Wojciech Boczoń