PKO Bank Polski opublikował raport „Siła prostego języka”, który analizuje, jak osoby neuroatypowe odbierają teksty użytkowe – sposób naliczania odsetek, informację o awarii, wezwanie do złożenia wyjaśnień i fragment regulaminu. Badanie na reprezentatywnej próbie 1053 osób przygotował zespół Jacka Wasilewskiego, dr. hab. nauk społecznych, profesora Uniwersytetu Warszawskiego.
Proste treści, mniejsze ryzyko
Wyniki pokazują, że uproszczone teksty, akapity, wyróżnienia i grafiki podnoszą zrozumiałość treści nawet o kilkanaście punktów procentowych, szczególnie u osób z cechami neuroatypowymi. Największe różnice wystąpiły w przypadku regulaminu i tekstów informacyjnych, gdzie wersje w prostym języku okazały się znacznie bardziej przyjazne i intuicyjne.
– Nasze badanie wykazało, że nawet 20% społeczeństwa może mieć cechy związane ze spektrum autyzmu, ADHD, dysleksją czy wysoką wrażliwością. Proste rozwiązania – krótkie zdania, jasny ton i grafiki – pomagają osobom neuroatypowym, a jednocześnie poprawiają odbiór treści u wszystkich odbiorców. To dowód, że dostępna komunikacja opłaca się wszystkim i powinna stać się normą – podkreśla dr hab. Jacek Wasilewski.
– Od lat upraszczamy naszą komunikację i dokumenty. Badanie potwierdza, że jasny język realnie pomaga ludziom o różnych sposobach przetwarzania informacji i zwiększa dostępność usług. Jeśli instytucja finansowa mówi jasno i precyzyjnie, klienci szybciej i pewniej podejmują decyzje. A to bezpośrednio przekłada się na ich bezpieczeństwo i zaufanie do banku – zaznacza Justyna Białowąs, dyrektorka Biura Wsparcia Komunikacji i Prostego Języka PKO Banku Polskiego i przewodnicząca grupy roboczej ds. zrozumiałej komunikacji bankowej przy Związku Banków Polskich.
Zyskują wszyscy
Połowa badanych nie zna znaczenia pojęcia „neuroróżnorodność”. To oznacza, że wiele osób może nie łączyć swoich doświadczeń z odmiennym sposobem przetwarzania informacji. Mogą więc nie mieć świadomości, że przejrzyste komunikaty znacząco ułatwiłyby im rozumienie tekstów. Ma to szczególne znaczenie w finansach, gdzie brak jasności może prowadzić do stresu i błędów.
Raport uzupełniają komentarze ekspertek i ekspertów zajmujących się neuroróżnorodnością, w tym osób z cechami neuroatypowymi. Ich perspektywa pokazuje, jak ważna jest jasna komunikacja dla wszystkich odbiorców.
– Neuroróżnorodność oznacza, że różnimy się sposobem przetwarzania informacji, dlatego teksty urzędowe, prawne, czy pisane specjalistycznym żargonem, mogą być realnym wyzwaniem dla osób z ADHD, w spektrum autyzmu czy z dysleksją. Jeśli takie informacje będą uproszczone, z myślą o osobach neuroatypowych, to wszyscy skorzystają na lepszej czytelności i prawidłowym zrozumieniu – podkreśla Wojciech Tylski, prezes Fundacji ADHD.
O badaniu
Badanie zrealizował zespół dr. hab. Jacka Wasilewskiego, badacza języka, profesora Uniwersytetu Warszawskiego. Reprezentatywna grupa 1053 dorosłych osób oceniała różne wersje użytkowych tekstów informacyjnych.
Na potrzeby analizy uczestników podzielono na dwie grupy: 835 osób deklarujących mniej cech neuroatypowych oraz 218 osób deklarujących ich więcej, co pozwoliło porównać wyniki w zależności od miejsca na spektrum neuroróżnorodności. Podział ma charakter wyłącznie badawczy i nie stanowi narzędzia diagnostycznego.
Prosty język w PKO Banku Polskim
PKO Bank Polski konsekwentnie upraszcza komunikację i dokumenty kierowane do klientów. Bank jako pierwsza instytucja w kraju zdobył komplet Językowych Znaków Jakości Fundacji Języka Polskiego – za organizację, ludzi i teksty. Zespół 80 certyfikowanych ambasadorek i ambasadorów prostego języka wspiera stosowanie prostego języka w codziennej pracy. Eksperci banku angażują się także w rozwój rynkowych standardów dostępności i prostego języka.
Wojciech Boczoń
