Do 2030 r. około 300 mln konsumentów na świecie może regularnie korzystać z agentów AI podczas zakupów — od wyszukiwania ofert po płatność. 85 proc. polskich nastolatków korzystało w ostatnim roku z AI do wyszukiwania informacji o produktach. Wśród rodziców odsetek ten wynosi 72 proc.
Mastercard opublikował raport „Krótka historia przyszłości zakupów i płatności”, który analizuje, jak do końca dekady agenci AI mogą zmienić zakupy, handel detaliczny i płatności. Według jednej z prognoz przedstawionych w raporcie, do 2030 r. około 300 mln konsumentów na świecie może regularnie korzystać z agentów AI podczas zakupów, od wyszukiwania i porównywania ofert, po wybór produktu i płatność.
Raport oparto na badaniach Mastercard oraz opiniach czterech futurologów ze Stanów Zjednoczonych, Europy i Azji (Magnus Lindkvist, Patrick Dixon, Katja Forbes, Theodora Lau). Oczekuje się, że codzienne zakupy produktów takich jak artykuły spożywcze, leki i subskrypcje będą pierwszymi kategoriami, które konsumenci powierzą agentom AI.
„(…) Dziś stoimy u progu być może największej zmiany w handlu od czasu wynalezienia pieniądza. Sztuczna inteligencja już pomaga konsumentom wybierać, co kupić, a wkrótce będzie mogła także dokonywać zakupów w ich imieniu. Rozwiązania takie jak Agent Pay przybliżają nas do świata, w którym technologia będzie realizować transakcje za nas” — mówi Marta Życińska, dyrektorka generalna polskiego oddziału Mastercard Europe.
Polscy nastolatkowie w czołówce
Badanie przeprowadzone dla Mastercard w czerwcu i lipcu 2026 r. wśród 26 tys. rodziców i nastolatków w wieku 13–18 lat na 13 rynkach, w tym w Polsce, pokazuje, że młodzi Polacy korzystają z AI podczas zakupów częściej i intensywniej niż ich rodzice. W ciągu ostatnich 12 miesięcy 85 proc. polskich nastolatków wykorzystywało AI do wyszukiwania informacji o produktach, wobec 72 proc. rodziców. Co najmniej raz w miesiącu robiło to odpowiednio 64 proc. i 47 proc. badanych.
Na tle analizowanych rynków europejskich Polska należy do krajów z jednym z najwyższych poziomów wykorzystania AI przez młodych do wyszukiwania produktów online, podobny poziom wyróżnia Niemcy, Włochy i Hiszpanię. Najrzadziej z AI w tym celu korzystają nastolatkowie w Szwecji, Francji i Holandii.
Różnicę między pokoleniami widać też na etapie poszukiwania okazji. 17 proc. ankietowanych polskich nastolatków korzysta z AI co najmniej raz w tygodniu, aby znaleźć najlepszą cenę lub rabat, to ponad dwa razy więcej niż wśród rodziców (8 proc.). Pod tym względem Polska plasuje się mniej więcej w środku analizowanych rynków. Częściej z AI do szukania okazji korzystają młodzi m.in. w Izraelu (25 proc.), Bułgarii (21 proc.) i Rumunii (20 proc.), a rzadziej nastolatkowie w Szwecji (12 proc.) i Norwegii (13 proc.).
60 proc. polskich nastolatków, którzy wzięli udział w badaniu, uważa, że sztuczna inteligencja zmieni sposób, w jaki ich pokolenie robi zakupy. 35 proc. deklaruje, że w ciągu najbliższych kilku lat sztuczna inteligencja stanie się jednym z głównych sposobów robienia zakupów, a 32 proc. uważa, że pomoc asystentów AI zwiększyłaby ich pewność przy podejmowaniu decyzji zakupowych. Jednocześnie 60 proc. młodych konsumentów obawia się, że wykorzystanie AI może sprawić, że zakupy staną się mniej osobiste.
30 proc. nastolatków deklaruje, że byłoby skłonnych korzystać z asystenta zakupowego opartego na AI, który może rekomendować produkty, wybierać spośród dostępnych opcji i finalizować zakupy według ustalonych wcześniej zasad. Wśród ankietowanych rodziców odsetek ten wynosi 18 proc.
W Polsce 34 proc. nastolatków bardziej zaufałoby rekomendacji AI niż opinii znajomego, a 22 proc. wybrałoby AI zamiast rekomendacji rodzica lub opiekuna.
Zaufanie jako warunek rozwoju
Raport Mastercard pokazuje, że o tempie rozwoju handlu opartego na agentach AI zdecydują nie tylko możliwości technologii, ale przede wszystkim zaufanie, poczucie kontroli i bezpieczeństwo. Każda historyczna zmiana w sposobie robienia zakupów wymagała od konsumentów zbudowania zaufania do nowych rozwiązań. W przypadku agentów AI stawka jest jednak większa, technologia ma nie tylko pomagać w wyborze, ale coraz częściej także działać i dokonywać transakcji w imieniu użytkownika.
Wyniki badania Mastercard wśród polskich konsumentów pokazują, że to właśnie w momencie przekazania AI większej autonomii pojawia się wyraźna granica zaufania. Tylko 6 proc. rodziców pozwoliłoby AI dokonać zakupu bez ich ostatecznego potwierdzenia. 61 proc. nie zgodziłoby się na to w ogóle, a 33 proc. uzależnia swoją zgodę od wartości zakupu. Wśród największych obaw rodziców są utrata kontroli nad tym, co kupuje AI (43 proc.) oraz ryzyko oszustwa lub włamania (41 proc.).
Theodora Lau przewiduje, że do 2030 r. co najmniej trzech regulatorów finansowych z krajów G20 może wprowadzić formalne wytyczne dotyczące rejestrowania, autoryzowania i monitorowania agentów AI oraz przypisywania odpowiedzialności za ich działania.
„Do 2030 roku zmieni się sposób, w jaki myślimy o robieniu zakupów. Codzienne, rutynowe zakupy coraz częściej będą za nas robić agenci AI, a my sami będziemy chodzić do sklepów i e-sklepów przede wszystkim po to, by odkrywać nowe produkty, szukać inspiracji i czerpać z tego przyjemność” — komentuje Magnus Lindkvist, główny futurolog współtworzący raport.
Pierwsze wdrożenia
Choć raport koncentruje się na perspektywie do 2030 r., pierwsze zastosowania handlu agentowego są widoczne już dziś. Na początku tego roku Mastercard wraz z partnerami przeprowadził pierwszą w Europie rzeczywistą, kompleksową transakcję płatniczą end-to-end z wykorzystaniem agenta AI.
W maju Mastercard przeprowadził również pierwsze w Polsce uwierzytelnione transakcje z udziałem agenta AI, we współpracy z mBankiem, Bankiem Pekao oraz UniCredit Polska, wykorzystując rozwiązanie Mastercard Agent Pay.
Badanie zrealizowała firma Opinium w czerwcu i lipcu 2026 r. Próba objęła 13 000 par rodzic–nastolatek w wieku 13–18 lat (łącznie 26 000 respondentów) na 13 rynkach: w Bułgarii, Czechach, Francji, Niemczech, Izraelu, Włoszech, Holandii, Norwegii, Polsce, Rumunii, Szwecji, Hiszpanii i Wielkiej Brytanii.
Pełny raport dostępny jest na stronie mastercard.com.
