Od 1 stycznia 2013 roku weszła w życie „III REKOMENDACJA dobrych praktyk na polskim rynku bancassurance w zakresie ubezpieczeń z elementem inwestycyjnym lub oszczędnościowym”, zatwierdzona przez Zarząd Związku Banków Polskich w dniu 10 lipca 2012 roku.
Prace nad przygotowaniem finalnego tekstu prowadzone były we współpracy Zespołów ekspertów powołanych przez Związek Banków Polskich oraz Polską Izbę Ubezpieczeń. Przy tworzeniu Rekomendacji Zespół ekspercki uwzględnił uwagi zgłaszane przez Komisję Nadzoru Finansowego, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Ministerstwo Finansów oraz Rzecznika Ubezpieczonych. Wynika więc z tego, iż treść rekomendacji jest wynikiem szczegółowych konsultacji nie tylko z organami nadzoru finansowego, ale jest także połączeniem doświadczeń sektora ubezpieczeniowego i bankowego.
Postanowienia III Rekomendacji Banksurance wskazują zasady postępowania banków i ubezpieczycieli w zakresie oferowania ubezpieczeń z elementem inwestycyjnym lub oszczędnościowym oraz obsługi klientów w ramach tych ubezpieczeń, jedynakże robią to na wyjątkowo wysokim poziomie ogólności. Główna część dokumentu opracowana przez Związek Banków Polskich we współpracy z Polską Izbą Ubezpieczeń podkreśla znaczenie informacji przekazywanej przed złożeniem przez Klienta oświadczenia woli o objęciu Ochroną oraz wskazuje obowiązki banku jako dystrybutora w tym zakresie. Autorzy wskazują minimalny zakres informacji, które winny być przekazane klientowi przed objęciem go Ochroną Ubezpieczeniową, do których zaliczyć możemy m.in. informacje o:
-
kosztach ponoszonych przez klienta i sposobie ich obliczania,
-
zasadach ustalania wysokości świadczeń należnych konsumentowi,
-
możliwości wystąpienia ryzyka związanego z daną inwestycją.
W Rekomendacji uwzględniono także specyfikę ubezpieczeń na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym poprzez zobowiązanie banków i ubezpieczycieli do podawania dodatkowych informacji, odpowiadających specyfice tej grupy ubezpieczeń. Istotną cechą III Rekomendacji jest wyraźne wskazanie, że dokumenty przekazywane klientowi winny być napisane w sposób rzetelny, przejrzysty, nie budzący wątpliwości i nie wprowadzający czytelnika w błąd, a dostęp do nich winien być zapewniony przed podjęciem przez Klienta decyzji o objęciu Ochroną Ubezpieczeniową.
Warto także zwrócić uwagę, iż Związek Banków Polskich oraz Polska Izba Ubezpieczeń w dobrych praktykach na polskim rynku bancassurance w zakresie ubezpieczeń z elementem inwestycyjnym lub oszczędnościowym uwzględniły także kwestie dotyczące sprawdzania warunków objęcia klienta ochroną ubezpieczeniową. Zapisy III Rekomendacji wskazują, iż banki powinny dołożyć należytej staranności przy oferowaniu danego rodzaju ubezpieczenia, kierując się potrzebami, wiedzą i doświadczeniem klientów. Banki zobowiązały się także do sprawdzania, czy dany klient spełnia wymogi objęcia ochroną, przewidziane w warunkach ubezpieczenia. Takie zapisy de facto oznaczają wprowadzenie zasad dyrektywy MIFID do produktów ubezpieczeniowych, co powinno niewątpliwe wpłynąć na zwiększenie ochrony zapewnianej klientom w procesie oferowania produktów inwestycyjnych w postaci ubezpieczeń na życie.
Inne istotne postanowienia III Rekomendacji stanowią, iż w przypadku skorzystania przez klienta z prawa do rezygnacji z ochrony ubezpieczeniowej, banki mają obowiązek poinformowania Klienta o wszelkich konsekwencjach tej rezygnacji, w tym o ewentualnych kosztach związanych z taka decyzją. W III Rekomendacji znalazły się także zalecenia o charakterze generalnym, dotyczącym jakości obsługi klientów, na przykład dotyczące organizacji odpowiednich szkoleń dla pracowników we współpracy z ubezpieczycielami. Biorąc pod uwagę, że opinie konsumentów na temat banków kształtowane są głównie przez kontakty z ich pracownikami, autorzy Rekomendacji wyraźnie wskazują, że banki powinny także opracować i wdrożyć procesy monitoringu praktyk w zakresie objętym Rekomendacją, które pozwolą na wykrywanie oraz identyfikację ewentualnych nieprawidłowości. Odniesiono się także do kwestii jakości obsługi, a w szczególności prowadzenia procesu reklamacyjnego. Postanowiono, że odpowiedzi na zapytania i reklamacje – bez względu na formę komunikacji – powinny być udzielane terminowo i zawierać rzetelne, kompletne i zrozumiałe dla klienta informacje.
Wszystkie wskazane wcześniej postanowienia, wprawdzie stanowią drogowskaz informujący, w którym kierunku banki i zakłady ubezpieczeń powinny podążać podczas przygotowywania produktów ubezpieczeniowych z elementem inwestycyjnym lub oszczędnościowym, to jednak są one na tyle ogólne, iż nie stanowią jasnych i klarownych wytycznych, jakiego typu produkty są przez nadzór akceptowalne. Bo przecież, dla przykładu przejrzystość dokumentacji to pojęcie względne i różnie interpretowane przez zakłady ubezpieczeń.
Wielu specjalistów uważa, iż najlepsza dla rynku jest samoregulacja, co oznacza, że słabe, drogie i nieprzejrzyste produkty znikną z rynku same. Z drugiej jednak strony istnieje również duża grupa zwolenników ustawowych regulacji, gdyż wskazanie przez ustawodawcę akceptowalnych norm dokonałoby pewnego rodzaju katharsis tego typu produktów w oczach klientów. Nie ma bowiem alternatywny dla długoterminowych produktów oszczędnościowych ze składką regularną, które odpowiadałaby na potrzebę długoterminowego gromadzenia środków (np. na cel przyszłej emerytury), ograniczając możliwość skorzystania z nich w przypadku chwilowej potrzeby konsumpcyjnej.
Norbert Duczkowski
Dyrektor Biura Produktów Inwestycyjnych
Getin Noble Bank S.A.
