Rzecznik Finansowy stanął po stronie kobiety, która zaciągnęła zobowiązanie w firmie pożyczkowej na kwotę 25 tys. złotych. Oprocentowanie pożyczki wynosiło 9,95%, do tego pożyczkodawca doliczył aż 22 tys. zł kosztów prowizji oraz niemal 3 tys. zł innych kosztów. Łącznie do spłaty kobieta miała ponad 54 tys. złotych – dwukrotnie więcej niż kwota, jaką otrzymała. Zabezpieczeniem pożyczki był weksel in blanco, do którego została sporządzona deklaracja wekslowa. Gdy u kobiety pojawiły się problemy ze spłatą rat, firma pożyczkowa wezwała klientkę do natychmiastowego wykupu weksla. Ponieważ kobieta nie dysponowała żądaną kwotą, pożyczkodawca skierował sprawę do sądu.
Sąd Rejonowy w Wejherowie wyrokiem zaocznym zasądził kwotę, na którą opiewał wypełniony przez firmę pożyczkową weksel wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Dodatkowo kobieta została obciążona kosztami procesu – ponad 8 tys. złotych. W związku z brakiem spłaty zadłużenia, komornik wszczął egzekucję należności z nieruchomości należącej do kobiety – jej mieszkania.
Sąd wydał wyrok bez analizy umowy pożyczki
W toku egzekucji komorniczej pełnomocnik klientki zwrócił się po pomoc do Rzecznika Finansowego. Po zapoznaniu się z aktami sprawy pracownicy urzędu odkryli, że w dokumentacji brakuje umowy pożyczki gotówkowej. To oznacza, że sąd przyjął za prawdziwe twierdzenia przedsiębiorcy co do okoliczności faktycznych całej sytuacji, a postępowanie dowodowe ograniczył do badania poprawności formalnej weksla. Sprawdził jedynie, czy został podpisany oraz czy został wypełniony zgodnie z deklaracją wekslową, a także czy kobieta została wezwana do wykupienia tego weksla. Brak w aktach umowy pożyczki oznaczał, że sąd nie sprawdził, czy umowa ta nie narusza prawa, w tym czy koszty pożyczki, jakie firma pożyczkowa doliczyła do całości zobowiązania, nie były zbyt wygórowane i czy mieściły się w maksymalnym limicie kosztów pozaodsetkowych ściśle określonym w ustawie o kredycie konsumenckim.
– Niezbadanie przez sąd z urzędu treści umowy zawartej pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem na wzorcu wykorzystywanym w ramach prowadzonej działalności przez ten podmiot, stanowi rażące naruszenie przepisów prawa procesowego. Sąd ma obowiązek przeanalizować postanowienia umowne pod kątem ich ewentualnej abuzywności oraz zgodności z przepisami krajowymi i unijnymi – komentuje mec. Tomasz Kęska-Leszyński, który reprezentował Rzecznika Finansowego w omawianej sprawie.
Rzecznik Finansowy ze skargą nadzwyczajną
Rzecznik Finansowy postanowił wnieść skargę nadzwyczajną. W uzasadnieniu skargi Rzecznik wskazał, że przyjęcie przez Sąd Rejonowy w Wejherowie za prawdziwe twierdzeń powoda o okolicznościach faktycznych, mimo że budziły one uzasadnione wątpliwości, a także całkowite pominięcie konstytucyjnych gwarancji ochrony konsumenta oraz nakazu badania z urzędu czy umowa, której stroną jest konsument, zawiera klauzule abuzywne, narusza prawa obywatelskie zagwarantowane Konstytucją.
Zdaniem Rzecznika Finansowego sąd w ramach spornego postępowania był zobowiązany zapewnić pozwanej ochronę jako słabszej stronie stosunku prawnego.
Sąd Najwyższy przychylił się do argumentacji Rzecznika Finansowego i w dniu 18.03.2026 r. wyrokiem o sygn. akt II NSNc 317/24 uchylił wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w Wejherowie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Klientka ma szansę uchronić mieszkanie przed licytacją komorniczą.
Opisana sprawa to kolejny przypadek, w którym Rzecznik Finansowy chroni klientów podmiotów rynku finansowego w sytuacji, gdy sąd zaniechał obowiązku działania z urzędu.
Ważne! Kiedy z wnioskiem o skargę nadzwyczajną do Rzecznika Finansowego?
Wnioski o złożenie skargi nadzwyczajnej przez Rzecznika Finansowego mogą dotyczyć orzeczeń kończących postępowanie w sprawie, które uprawomocniły się po 3 kwietnia 2018 r.
Warto podkreślić, że skarga nadzwyczajna w swoim zamyśle ma dotyczyć rzeczywiście wyjątkowych sytuacji. Musi wystąpić jedna z trzech przesłanek:
- orzeczenie narusza zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji;
- orzeczenie w sposób rażący narusza prawo przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- zachodzi oczywista sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Skargę nadzwyczajną wnosi się w terminie 5 lat od dnia uprawomocnienia się zaskarżonego orzeczenia, a jeżeli od orzeczenia została wniesiona skarga kasacyjna – w terminie roku od dnia jej rozpoznania.
Dodatkowo wniesienie Skargi Nadzwyczajnej będzie również dopuszczalne wyłącznie wtedy, kiedy zaskarżonego orzeczenia nie będzie można zmienić bądź uchylić poprzez inne środki zaskarżenia. Co więcej Skarga Nadzwyczajna nie może być oparta na zarzutach, które były przedmiotem rozpoznania Skargi kasacyjnej bądź Kasacji przez Sąd Najwyższy. Dodatkowo od tego samego orzeczenia, w interesie tej samej strony Skarga Nadzwyczajna może być wniesiona tylko raz.
Aby Rzecznik Finansowy mógł przygotować skargę nadzwyczajną, rekomenduje się przedstawienie możliwie pełnej dokumentacji dotyczącej sprawy. To znaczy, trzeba opisać zastrzeżenia do orzeczenia, przedstawić pisma procesowe, orzeczenia sądów obydwu instancji oraz wskazać, czy zainteresowany zwracał się do innego uprawnionego podmiotu o wniesienie skargi nadzwyczajnej i z jakim skutkiem. W oparciu o tak udzielone informacje Rzecznik Finansowy zwróci się o nadesłanie akt postępowania sądowego w celu ich weryfikacji i dopiero po gruntownej analizie sprawy Rzecznik Finansowy może podjąć decyzję o wystąpieniu do Sądu Najwyższego ze skargą nadzwyczajną.
Wojciech Boczoń
