W momencie wystrzału korków od szampana weszły w życie postanowienia ustawy z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o usługach płatniczych dotyczących kwestii opłat interchange. W założeniach ustawodawcy, nowelizacja ustawy miała przyczynić się do rozwoju obrotu bezgotówkowego poprzez wyeliminowanie mechanizmów ograniczających konkurencję na rynku usług obsługi transakcji przy pomocy kart płatniczych. Jednak forma i skala ingerencji ustawodawczej nie dość, że nie spełniła zakładanego celu, to per saldopogorszyła sytuację konsumentów.
Banki już od pewnego czasu reorganizowały swoje linie biznesowe próbując zrekompensować sobie obniżone wpływy z tytułu opłat interchange. Wydawało się, że podpisanie w październiku 2013 r. przez prezydenta Bronisława Komorowskiego nowelizacji ustawy o usługach płatniczych zamknęło kwestię obniżenia opłat interchange. Jednak za sprawą wypowiedzi przewodniczącego senackiej komisji budżetu i finansów publicznych – Kazimierza Kleina (PO), temat rozpalił na nowo wszystkie strony.
W jednym z wywiadów przewodniczący zaznaczył, że „jeżeli w związku z ustawową obniżką opłat interchange banki będą obciążać klientów innymi kosztami, ustawodawca może wprowadzić zmiany, które temu zapobiegną„. Teoretycznie kolejna (regulacyjna) obniżka w cieniu zbliżających się wyborów samorządowych (2014) i parlamentarnych (2015) wydaje się wielce prawdopodobna. Czy w sytuacji zmaterializowania się następnej nowelizacji ustawy banki będą miały możliwość „zasypania” kolejnych zmniejszonych przychodów? Poniżej przedstawiamy wybrane obszary na podstawie analiz i obserwacji PBC Consulting, które banki mogą próbować zmodyfikować w celu zrekompensowania sobie kolejnej obniżki stawki interchange:
1. obszar rachunków:
a) podwyższenie miesięcznej opłaty za prowadzenie ROR (w przypadku klientów indywidualnych) lub rachunku bieżącego/pomocniczego (w przypadku klientów biznesowych),
b) podwyższenie opłaty za przelew/wypłatę zrealizowany z ROR lub rachunku bieżącego /pomocniczego,
c) wprowadzenie/podwyższenie miesięcznej opłaty za prowadzenie konta oszczędnościowego
(w przypadku klientów indywidualnych) lub rachunku lokacyjnego (w przypadku klientów biznesowych).
2.obszar kart:
a) wprowadzenie/podwyższenie opłat za użytkowanie kart,
b) wprowadzenie mechanizmów zachęcających do regularnego/częstszego płacenia kartą poprzez zwiększanie kwot transakcji bezgotówkowych skutkujących nienaliczeniem opłaty miesięcznej za korzystanie z karty,
c) wprowadzenie opłat za korzystanie (wypłatę/wpłatę) z bankomatów,
d) wprowadzenie/podwyższenie opłat związanych z użytkowaniem karty m.in.:
-zastrzeżeniem karty w przypadku zagubienia/kradzieży,
-zmianą PIN-u do karty,
-przekroczeniem dozwolonego limitu karty,
-Ubezpieczeniem opcjonalnym karty.
3.obszar pozostałych czynności bankowych związanych z rachunkami i kartami:
a) podwyższenie opłaty za przelew/wypłatę zrealizowaną z konta oszczędnościowego lub rachunku lokacyjnego,
b) zniesienie/zmniejszenie liczby nieobciążonych opłatą przelewów/wypłat zrealizowanych z konta oszczędnościowego lub rachunku lokacyjnego,
c) zmiana sposobu kształtowania oprocentowania dla środków zdeponowanych na kontach oszczędnościowych lub rachunkach lokacyjnych, poprzez premiowanie nowych środków,
d) zwiększenie skali miesięcznych wpływów na rachunek, od których oferowane jest zwolnienie z opłaty za konto,
e) podwyższenie opłaty za zlecenie stałe, polecenie zapłaty etc.
W ocenie PBC banki w pierwszej kolejności będą starały się ruszyć opłaty związane z kartami (zwłaszcza za użytkowanie karty) oraz opłaty związane z obrotem gotówkowym. Za ruszeniem opłat tych pozycji przemawia ich stosunkowo jeszcze niska cena (wprowadzenie lub podwyżka nie będą aż tak odczuwalne). W ramach potencjalnych obszarów do modyfikacji celowo nie została zamieszczona propozycja okrojenia moneybacku, bowiem w projektowanej nowelizacji ustawy o CIT i PIT Ministerstwo Finansów zaproponowało opodatkowanie zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych świadczeń otrzymywanych przez klientów banku. W przypadku implementacji do porządku prawnego proponowanego rozwiązania przesądzona jest likwidacja usługi moneybackuprzez banki.
Rok 2014 będzie drugim rokiem z rzędu, w którym banki będą musiały przez większość czasu prowadzić działalność w otoczeniu niskich stóp procentowych (szacunki PBC wskazują na listopad, jako potencjalny moment zaostrzania polityki monetarnej). W tych niesprzyjających warunkach banki będą zmuszone dodatkowo prowadzić „walkę cenową” na depozyty i lokaty. Wynik jaki banki osiągną będzie w dużej mierze zależał od sposobu modyfikacji polityk cenowych – z jednej strony zapewniających pokrycie strat z interchangei niskich stóp, z drugiej zaś strony „nieodstraszających” klientów.
Professional Benchmark Consulting
Wojciech Boczoń