Utrzymująca się w ostatnich miesiącach wyjątkowo niestabilna sytuacja na giełdach sprawia, że inwestorzy coraz częściej szukają rozwiązań finansowych, które pozwalają czerpać zyski także z instrumentów nienotowanych na rynkach regulowanych, takich jak udziały w spółkach z o.o. czy wierzytelności. Szczególnie dobre warunki ku temu oferują fundusze zamknięte, tzw. FIZ-y, będące alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. W ostatnim czasie cieszą się one coraz większą popularnością, zwłaszcza w porównaniu z funduszami otwartymi (FIO) i specjalistycznymi funduszami otwartymi (SFIO).
W ciągu ostatnich dwóch lat fundusze zamknięte zwiększyły swoje aktywa o 52 mld zł, a więc ośmiokrotnie więcej niż w tym samym czasie – FIO i SFIO. Łączna wartość aktywów zgromadzonych w FIZ-ach na koniec czerwca 2016 r. przekroczyła kwotę 132,6 mld zł, co stanowi już przeszło 50% wartości środków zarządzanych przez wszystkie TFI w Polsce. Tymczasem jeszcze dziesięć lat temu inwestorzy podchodzili do oferty funduszy zamkniętych z dużą ostrożnością, lokując w nich niespełna 10 mld zł, co stanowiło zaledwie 15% ogółu aktywów w funduszach. Skąd zatem tak duży sukces
FIZ-ów w ostatnim czasie?
Stabilne wyniki
Jednym z czynników decydujących o dużym zainteresowaniu inwestorów funduszami alternatywnymi jest możliwość osiągania przez nie stabilnych wyników niezależnie od koniunktury panującej na GPW oraz na innych giełdach światowych. Jest to możliwe dzięki lokatom, w które inwestuje dany fundusz, a które w dużym stopniu obejmują aktywa nienotowane na rynku publicznym. Mogą to być np. portfele wierzytelności, jak w przypadku funduszy sekurytyzacyjnych, udziały spółek działających na rynku nieruchomości czy inwestycje w branży turystyczno-restauracyjnej. Profesjonalni i doświadczeni zarządzający stojący za takimi funduszami zwiększają prawdopodobieństwo osiągnięcia stabilnych stóp zwrotu z inwestycji.
Przykład funduszy alternatywnych Forum TFI pokazuje, że stopy zwrotu mogą się kształtować nawet na poziomie od 7 do 13 proc. w skali roku, co w perspektywie kilkuletniej inwestycji przekłada się na wysokie, dwucyfrowe zyski inwestorów. Jeden z funduszy sekurytyzacyjnych zebrawszy od inwestorów 35 mln zł w ciągu trzech lat wygenerował dla nich zysk w wysokości 10 mln zł.
Oczywiście nikt nie może zapewnić, że wyniki z przeszłości się powtórzą, ale takiej gwarancji nie może dać żaden fundusz inwestycyjny, nie tylko alternatywny. Z drugiej strony – jeżeli dany rodzaj funduszu przynosił do tej pory dobre wyniki, to z większą dozą prawdopodobieństwa można stwierdzić, że trend ten będzie kontynuowany, niż że diametralnie się zmieni.
Fundusze często stosują także dodatkowe rozwiązania mające na celu ochronę interesów inwestorów, np. poprzez emisję certyfikatów inwestycyjnych podporządkowanych obejmowanych przez zarządzającego portfelem funduszu, które są wykupywane dopiero po wykupieniu wszystkich certyfikatów inwestorów zewnętrznych. Tak to działa w przypadku wspomnianych już funduszy Forum TFI.
Nie tylko dla milionerów
Certyfikaty funduszy zamkniętych dystrybuowane w ramach oferty niepublicznej adresowane są raczej do zamożnych inwestorów. Minimalny próg wejścia wynosi bowiem, zgodnie z ustawą o funduszach inwestycyjnych, równowartość 40 tys. euro, a więc kwotę rzędu 200 tys. zł. Nie jest to więc produkt masowy jak fundusz otwarty, niemniej skala wzrostu tego rynku świadczy o tym, że istnieje na niego znaczny popyt.
Zwłaszcza, że inwestycja w FIZ-y nie wiąże się z koniecznością całkowitego „zamrożenia” kapitału. Zakupione certyfikaty mogą bowiem w trakcie funkcjonowania funduszu podlegać częściowym i cyklicznym wykupom. Dzięki temu ich właściciele, np. co kwartał otrzymują część zainwestowanych przez siebie środków powiększaną każdorazowo o przynależny jej zysk. Uzyskaną w ten sposób kwotę mogą więc ponownie zainwestować, redukując przy tym ryzyko poprzez zmniejszenie ekspozycji w danym instrumencie finansowym.
Rozwiązania „szyte na miarę”
Fundusze zamknięte oferują także sporo możliwości inwestorom oczekującym od nich czegoś więcej niż tylko zysku. Tak zwane fundusze dedykowane, będące w ofercie wyspecjalizowanych TFI, takich jak Forum, są przygotowywane indywidualnie, stosownie do potrzeb określonego inwestora. Ich zadaniem jest bowiem przede wszystkim realizacja precyzyjnie określonych celów biznesowych, związanych m.in. z uporządkowaniem struktury aktywów, stworzeniem uniwersalnej platformy dla dalszych inwestycji, umożliwieniem bezpiecznego transferu międzypokoleniowego czy w przypadku spółek publicznych – dywersyfikacją struktury właścicielskiej.
Ze względu na fakt, że są to rozwiązania „szyte na miarę”, kierowane są one do wyjątkowo majętnych inwestorów i firm, gdyż tylko im są one w stanie przynieść wymierne korzyści. Zazwyczaj, aby fundusz dedykowany spełnił swe zadanie, portfel aktywów wnoszonych do niego powinien mieć wartość co najmniej kilku milionów złotych.
Perspektywy
Przyszłość funduszy alternatywnych w postaci FIZ-ów, zarówno oferowanych szeroko na rynku, jak i kierowanych indywidualnie do inwestorów, maluje się w wyjątkowo jasnych barwach. Biorąc pod uwagę dalszą niestabilność rynków finansowych, wszelkie rozwiązania, które pozwolą zarządzającym korzystać ze strategii nieskorelowanych z rynkiem publicznym, a przez to zaoferują inwestorom większe szanse na wypracowanie stabilnych i ponadprzeciętnych stóp zwrotu, będą siłą rzeczy coraz bardziej popularne. Dodając do tego rosnące wymagania coraz liczniejszej grupy zamożnych inwestorów, oczekujących rozwiązań finansowych przystających do ich potrzeb, należy spodziewać się dalszego dynamicznego rozwoju rynku alternatywnych funduszy inwestycyjnych.
