Michał Kisiel
-
08.09.2016 (12:58) Podczas panelu dyskusyjnego na Forum w Krynicy wiceminister Tadeusz Kościński wspomniał o konieczności uruchomienia w Polsce tzw. „regulacyjnej piaskownicy”. Taka inicjatywa miałaby wspomóc rozwój sektora fintech. Pierwsze doświadczenia w tej dziedzinie mają już Brytyjczycy, a pomysł kopiowany jest w kolejnych krajach.
Termin „regulacyjna piaskownica” (ang. regulatory sandbox) brzmi dość tajemniczo. Kryje się za nim jednak dość prosta idea – stworzenia wydzielonego, bezpiecznego środowiska, w którym można eksperymentować bez ponoszenia prawnych konsekwencji. Takie rozwiązanie będzie przydatne wszędzie tam, gdzie nowe przedsięwzięcia napotykają na wysokie bariery wejścia związane z koniecznością posiadania licencji. Przykładem mogą być finanse, gdzie dziś konkurują ze sobą innowacyjne biznesy (wrzucane do worka z etykietką „fintech”) i broniące swojego terytorium instytucje o dłuższej historii działania.
iStock / ThiknStock
Wyobraźmy sobie, że mamy doskonały pomysł na zrewolucjonizowanie płatności w internecie. Tworzymy z kilkoma specjalistami startup i przygotowujemy produkt. Zanim trafi on jednak na rynek, musimy uzyskać licencję instytucji płatniczej, a więc zgromadzić spory kapitał i spełnić szereg wymogów formalnych. Proces jest długotrwały, ale zanim go nie zakończymy, nie mamy szansy sprawdzić, jak na ideę zareagują użytkownicy-płatnicy i sklepy-akceptanci. Pomysł może być też na tyle nietypowy (np. opierać się na nieuregulowanych wirtualnych walutach), że nadzór finansowy będzie miał problemy z jego zakwalifikowaniem i rozpatrzeniem wniosku.
Bariery licencyjne hamują innowacyjność, ale jednocześnie pełnią bardzo ważną rolę – stoją na straży stabilności sektora ważnego dla całej gospodarki i chronią konsumentów. Regulacyjna piaskownica to pomysł opierający się na zniesieniu barier, ale w bardzo małej skali – ograniczonej „murkiem piaskownicy”.
Jak to robią Brytyjczycy?
Brytyjski nadzór FCA w lipcu zakończył nabór do pierwszej grupy, która skorzysta z tamtejszej wersji, pierwszej na świecie, regulacyjnej piaskownicy. Startupy, które nie posiadają jeszcze licencji, ale także firmy już licencjonowane mogą dołączyć do programu po wypełnieniu aplikacji i otrzymaniu pozytywnej decyzji.
Wymogi stawiane przez FCA są jasne. Firma ma być gotowa do rynkowych testów swoich produktów, a w aplikacji ma przedstawić cele eksperymentu, ewentualne zagrożenia i „plan wyjścia”, jeśli test okaże się porażką. Brytyjczycy w pierwszej kolejności stawiają na przedsięwzięcia, które mogą przynieść namacalne korzyści konsumentom – to jeden z kluczowych elementów wypełnianego przez fintechy wniosku.
Po zakwalifikowaniu do programu startup może zatem np. rozpocząć pozyskiwanie klientów-testerów po uprzednim poinformowaniu ich o ograniczonym charakterze prowadzonej działalności.
Nadzór zapewnia:
-
Ograniczone zezwolenie na prowadzenie działalności normalnie podlegającej licencjonowaniu (np. prowadzenie systemu płatności), z wyjątkiem działalności bankowej.
-
Indywidualne doradztwo – jasne wskazanie granic, co jest dozwolone, a co nie.
-
Możliwość uchylenia niektórych wymogów nadzorczych (ale nie wynikających z prawa lokalnego lub międzynarodowego).
-
Brak interwencji nadzorczych tak długo, jak firma otwarcie informuje o swoich postępach i trzyma się reguł „piaskownicy”.
Czy srogi KNF można będzie do tego przekonać?
Nadzór finansowy w Polsce ma opinię bardzo konserwatywnego i zachowawczego. Warto przypomnieć, że w ciągu ostatnich lat za jego sprawą zniknęły z rynku m.in. anonimowe karty przedpłacone emitowane przez banki czy screen scraping używany np. w procesach oceny zdolności kredytowej. Podmioty, które nie podlegają KNF mogą pozwolić sobie na więcej, co widać w ofertach zagranicznych emitentów kart czy firm pożyczkowych.
Sprzyjanie innowacjom nie mieści się w DNA nadzoru i nic w tym dziwnego – jego najważniejszym celem jest ochrona stabilności sektora. Czasem oznacza to prewencyjne „utrącenie” jakiegoś pomysłu zanim na dobre się rozpowszechni. Trudno jednak oczekiwać, że w takich okolicznościach Polska miałaby się stać ziemią obiecaną dla sektora fintech, niepewność co do zachowania regulatora będzie odstraszać i przedsiębiorców i inwestorów. „Regulacyjna piaskownica” mogłaby być szansą na wsparcie finansowych startupów, zwłaszcza jeśli towarzyszyłaby jej jasna wizja drogi wyjścia na „szeroki rynek”. Wypada trzymać kciuki za jak najszybsze wdrożenie tego pomysłu.
Wojciech Boczoń