Społeczeństwa innowacyjne coraz częściej dążą w kierunku skrócenia czasu pracy, by w dłuższej perspektywie zapewnić sobie wzrost, zrównoważony rozwój oraz poprawę jakości życia. To tylko jeden z trendów szczegółowo omówionych w najnowszym raporcie „Monitoring trendów w innowacyjności” Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Jakie jeszcze kierunki zmian mają szansę wytyczyć drogę do naszej przyszłości?
Trendy i ich kierunki rozwoju innowacyjności to zagadnienia istotne z punktu widzenia instytucji wspierających innowacje. Znajomość i orientacja w nowych zjawiskach, wpływających na funkcjonowanie przedsiębiorstw i społeczeństw, pozwala na lepsze, a przez to bardziej efektywne działanie tychże instytucji. Właśnie dlatego Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) już po raz trzynasty prezentuje opracowanie pt. „Monitoring trendów w innowacyjności”. Raport stanowi przekrój światowych trendów w innowacjach w 2022 roku i jest istotną wskazówką dla podmiotów zorientowanych na rozwój poprzez nowe rozwiązania.
Innowacyjne inspiracje ze świata
Przegląd najciekawszych rozwiązań w dziedzinie innowacyjności, stosowanych przez kraje o wysokorozwiniętych Narodowych Systemach Innowacji (NSI), potwierdza, że prym wiodą obecnie projekty zorientowane na szeroko rozumiane wzmacnianie przedsiębiorczości i badań, wspierające zrównoważoną gospodarkę i ochronę klimatu, a także skoncentrowane na nowych technologiach cyfrowych. W raporcie PARP znaleźć można liczne przykłady systemowych innowacji z aż 27 krajów świata, a każda z nich oprócz hasłowego omówienia zawiera także link do materiałów źródłowych. Dzięki temu opracowanie stanowi obszerne źródło wiedzy i inspiracji dla polskich przedsiębiorców oraz podmiotów krajowych.
Państwa takie jak Australia, Austria, Finlandia, Izrael czy Korea Południowa wspierają w ostatnim czasie zaawansowaną dziedzinę nauki, jaką są badania kwantowe. Liczne kraje stawiają także na rozwój innowacji poprzez zachęcanie dzieci i młodzieży do udziału w programach naukowo-badawczych oraz umożliwianie im pilotażowych testów ich rozwiązań biznesowych. Nacisk coraz częściej kładzie się także na wsparcie sektora MŚP, kreując politykę gospodarczą wspierającą rozwój technologii oraz stosowanie i wdrażanie innowacji.
Niezwykle istotną i często występującą kwestią podejmowaną przez światowe gospodarki jest szeroko rozumiana ochrona środowiska. Na polu tym dominują programy wspierające rozwój technologii wodorowych, projekty związane z oszczędnym gospodarowaniem energią, zrównoważoną gospodarką odpadową – w tym z bioodpadami, problemem mikroplastiku czy nawet śmieciami kosmicznymi oraz wspierające dekarbonizację. Co ciekawe, w czeskiej Pradze powstaje neutralna dla klimatu dzielnica miejska, całkowicie uniezależniona od gazu oraz węgla.
W aspekcie nowych technologii, świat zmierza w kierunku szerokiego wykorzystywania sztucznej inteligencji i robotów. Coraz więcej państw decyduje się kłaść nacisk na poprawę dostępności usług cyfrowych i cyfryzację, nowoczesne systemy płatności czy wspiera rozwój usług w chmurze, dbając jednocześnie o poprawę cyberbezpieczeństwa.
Krótszy tydzień pracy i cyfrowe bliźniaki
Jak podkreśla PARP, jednym z wiodących trendów obserwowanym w innowacyjnych gospodarkach jest skrócony czas pracy. Koncepcja ta, choć nie jest już nowa, coraz chętniej stosowana jest nie tylko w firmach, ale także testowana na szeroką skalę. W 2021 roku rządowy, pilotażowy program wprowadziła Hiszpania, zaś w drugiej połowie 2022 roku – Wielka Brytania. Rozwiązanie to wspiera dążenie do zrównoważonego rozwoju – w założeniu ma ono bilansować potrzeby ludzi, środowiska i samej gospodarki. Jak dowodzą liczne obserwacje, krótszy wymiar pracy sprzyja zmniejszeniu bezrobocia, zmniejszeniu śladu węglowego oraz zwiększeniu równowagi między życiem prywatnym a zawodowym, co prowadzi do budowania silniejszych więzi międzyludzkich, a także utrzymania lepszego zdrowia fizycznego i psychicznego. Jak podkreślają specjaliści, rozwiązanie to w dłuższej perspektywie wydaje się być nieuchronne, a obecnie największym wyzwaniem pozostaje dostosowanie gospodarek do tej przyszłej rzeczywistości.
Drugim kluczowym zjawiskiem w zakresie innowacyjności jest stosowanie przez firmy cyfrowego bliźniaka, czyli wirtualnej reprezentacji procesu, obiektu lub usługi, która pozwala na testowanie rozwiązań w oparciu o rzeczywiste modele. Cyfrowy bliźniak to innymi słowy złożony model komputerowy, odpowiednik fizycznego obiektu. Pozwala na sprawdzenie – w oparciu o zaprogramowane dane – „co by było, gdyby”, a więc na podejmowanie decyzji strategicznych dla funkcjonowania firmy lub produkcji w oparciu o komputerowe symulacje, bez konieczności przeprowadzania rzeczywistych testów. Technologia cyfrowego bliźniaka coraz częściej stosowana jest przy projektowaniu budynków, procesów technologicznych czy zaawansowanych urządzeń. Wykorzystują ją także polskie firmy.
– Przyszłość cyfrowych bliźniaków jest niemal nieograniczona ze względu na fakt, że na ich wykorzystanie stale przeznaczane są coraz większe ilości mocy obliczeniowej komputerów. Cyfrowe bliźniaki stale uczą się nowych umiejętności i możliwości – mogą więc nadal generować informacje potrzebne do ulepszania produktów i zwiększania wydajności procesów. International Data Corporation, jedna z największych firm zajmujących się badaniami rynku i doradztwem w zakresie informatyki, przewidywała, że do końca roku 2022 aż 40% dostawców platform internetu rzeczy zintegruje swoje platformy symulacyjne, systemy i możliwości w celu stworzenia cyfrowych bliźniaków. Rewolucja w tym zakresie właśnie nabiera tempa, a cyfrowe modele danych to szansa na znaczne korzyści dla wielu firm z praktycznie wszystkich branż. Dlatego tak ważne jest, by już dziś polskie podmioty dostrzegały na tym polu istotny kierunek gwarantujący dalszy rozwój innowacyjności – powiedział Paweł Chaber z Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.
O raporcie
„Monitoring trendów w innowacyjności” to cykliczne opracowanie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, podsumowujące w sposób przekrojowy aktualne warunki, jakie mają wpływ na rozwój innowacji w poszczególnych krajach. Rynki objęte raportem to z reguły te, których Narodowe Systemy Innowacji (NSI) uznawane są za wysokorozwinięte, a tym samym mogące stanowić inspirację dla działań w Polsce.
Obserwacja i analiza trendów w innowacyjności prowadzona jest w sposób ciągły. Zorientowana jest ona na systematyczne wyszukiwanie i analizowanie zjawisk technologicznych, społecznych, politycznych czy gospodarczych, które wpływają na rozwój innowacyjnych rozwiązań, wzrost przedsiębiorstw, a także poprawę jakości życia społeczeństw. Opiera się w głównej mierze na analizie najnowszej literatury z zakresu innowacyjności, informacji prasowych i naukowych, treści internetowych (w tym także tych publikowanych przez instytucje stanowiące system wspierania innowacyjności w wybranych krajach), a także udziale w wydarzeniach (seminariach, konferencjach, debatach) poświęconych temu tematowi.
Monitoring NSI stanowi część szerszych działań realizowanych przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości oraz Ministerstwo Rozwoju i Technologii w ramach projektu Centrum analiz i pilotaży nowych instrumentów – inno_LAB. Jego głównym celem jest wypracowanie nowego, efektywnego sposobu rozwoju innowacji w Polsce przy wsparciu środków publicznych.
Pełna wersja raportu dostępna jest na stronie PARP.
Źródło: PARP
Wojciech Boczoń