Najnowsza edycja badania „Kobiety w finansach” pokazuje, że rozwój sztucznej inteligencji istotnie zmienia sposób pracy w sektorze i rodzi obawy o przyszłość zawodową kobiet. Z raportu wynika, że 60% pań pracujących w finansach dostrzega konieczność przekwalifikowania się i zdobywania nowych umiejętności, podczas gdy wśród mężczyzn taką potrzebę wskazuje 42%.
Sztuczna inteligencja z impetem weszła do biznesu i stanowi element codziennego funkcjonowania wielu branż. Liderzy coraz częściej powtarzają, że to ogromna szansa na niższe koszty i większą efektywność, ale wśród pracowników pojawiają się głosy niepewności i widmo zwolnień.
AI w finansach – więcej obaw niż entuzjazmu
Sztuczna inteligencja i automatyzacja procesów finansowych stają się jednym z największych wyzwań dla sektora. Jak pokazują wyniki raportu „Kobiety w finansach” przygotowanego przez Antal i CFA Society Poland we współpracy z Bankiem BPH oraz Izbą Zarządzających Funduszami i Aktywami (IZFiA), aż 60% kobiet pracujących w finansach dostrzega konieczność przekwalifikowania się i zdobywania nowych umiejętności, podczas gdy wśród mężczyzn taką potrzebę wskazuje 42%. Mężczyźni z kolei częściej deklarują, że nie zauważają istotnych zmian związanych z automatyzacją i AI – taką opinię wyraziło 27% z nich, podczas gdy wśród kobiet tylko 6%.
Podobnie więcej kobiet niż mężczyzn dostrzega ryzyko redukcji zatrudnienia na skutek automatyzacji rutynowych procesów (51% vs 43%) oraz zmniejszenia liczby stanowisk związane z rozwojem AI (36% vs 32%). Dodatkowo co trzecia respondentka (33%) obawia się, że algorytmy mogą utrwalać nierówności płci, podczas gdy podobne obawy wyraża zaledwie 8% mężczyzn.
Wpływ sztucznej inteligencji na rynek pracy w finansach jest nieunikniony. Dla kobiet, które przeważają w obszarach operacyjnych, administracyjnych i obsługi klienta – najbardziej podatnych na automatyzację – zmiany te oznaczają konieczność nabycia nowych kompetencji cyfrowych i strategicznych. Tymczasem mężczyźni, częściej zatrudnieni w działach technologicznych, są mniej narażeni na natychmiastowe skutki tych procesów. Zmiany mogą wystąpić w odleglejszej perspektywie czasu, nie wywołując jeszcze nadmiernego niepokoju, a raczej na tym etapie zaciekawienie – mówi Monika Godzińska, Wiceprezeska Zarządu Banku BPH, Pion Finansów.
AI może pogłębiać nierówności, ale też je niwelować
Jednym z kluczowych wyzwań związanych z uprzedzeniami w sztucznej inteligencji są dane, które mogą być zniekształcone wskutek błędów w ich zbieraniu lub braku reprezentatywności. Takie dane prowadzą do nieprawidłowych rezultatów i utrwalania stereotypów, co szczególnie dotyka grupy marginalizowane. Aby skutecznie stawić czoła tym problemom, niezbędna jest współpraca na wszystkich szczeblach organizacji. Kluczowe jest wdrażanie algorytmów, które eliminują uprzedzenia i promują sprawiedliwość. Regularne audyty oraz monitoring systemów AI pomagają szybko identyfikować i korygować wszelkie przejawy stronniczości.
Badania pokazują, że systemy oparte na AI często odzwierciedlają społeczne schematy związane z płcią – na przykład narzędzia rozpoznawania twarzy częściej identyfikują mężczyzn jako domyślny punkt odniesienia, a kobiety są niedoreprezentowane. Jednocześnie taka stronniczość wynika zwykle z błędów systemowych, a nie z intencji – w przeciwieństwie do ludzkich uprzedzeń, które mogą być świadome i celowe. Dlatego dobrze zaprojektowane algorytmy mogą nie tylko unikać dyskryminacji, ale wręcz aktywnie niwelować nierówności – podkreśla Artur Skiba, Prezes Antal.
Nowe kompetencje i etyka AI kluczowe dla przyszłości finansów
Wraz z rozwojem sztucznej inteligencji rośnie znaczenie umiejętności miękkich i strategicznych. Zdaniem ekspertów w erze AI wzrasta rola kompetencji takich jak zarządzanie zmianą, etyka technologiczna czy myślenie krytyczne, które będą niezbędne dla liderek w branży finansowej.
Sztuczna inteligencja wchodzi w kluczowe procesy biznesowe, ale sukces firm w dużej mierze zależy od ludzi – ich świadomości, wiedzy i umiejętności współpracy z technologią. Dla kobiet może to być szansa na wzmocnienie pozycji w branży, jeśli zostaną odpowiednio przygotowane do pełnienia nowych ról – komentuje Małgorzata Rusewicz, prezes IZFiA.
Przyszłość finansów to współpraca ludzi i technologii
Sztuczna inteligencja jest narzędziem wywołującym obawy o własne miejsce pracy. Wzmacnia je fakt, że dla przedstawicieli zarządów AI coraz częściej jest symbolem niższych kosztów i większej produktywności. Ten rozdźwięk u pracowników, otwartość na AI, ale i strach przed utratą własnej sprawczości, definiuje dzisiejszą rolę lidera. Przed instytucjami finansowymi stoi dziś wyzwanie nie tylko technologiczne, ale i społeczne – stworzenie środowiska pracy, które pozwoli wszystkim pracownikom rozwijać się w nowej rzeczywistości zawodowej.
Potrzebujemy równych szans w adaptacji do ery sztucznej inteligencji. Kobiety w finansach już dziś wykazują większą gotowość niż mężczyźni do nauki i zdobywania nowych kompetencji. Rolą organizacji jest wykorzystanie tej energii i zapewnienie im wsparcia w procesie zmian. Istotna jest teraz rola lidera. Umiejętność tłumaczenia, jak technologia wspiera, a nie odbiera sens pracy, staje się dziś równie ważna, jak znajomość procesów. Lider, który łączy innowacje z empatią, ma szansę nie tylko uspokoić nastroje, ale też zmotywować ludzi, by stali się aktywnymi uczestnikami zmian, a nie ich biernymi obserwatorami – podsumowuje Magda Oleksiuk, FCCA, Managing Director, CFA Society Poland.
Wojciech Boczoń