W lutym 2021 Sąd Apelacyjny w Warszawie wyda prawomocny wyrok w sprawie roszczenia banku o wynagrodzenie za korzystanie kapitału. Wyrokiem z dnia 5 lutego 2020 roku Sąd Okręgowy w Warszawie stwierdził nieważność umowy kredytu indeksowanego do waluty CHF oraz oddalił powództwo Getin Noble Bank o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału (sygn. XXV C 1669/16). W I instancji orzekał SSR del. Kamil Gołaszewski, którzy rozstrzygał także sprawę Państwa Dziubak po wydaniu orzeczenia TSUE C-260/18.
W sprawie, w której zapadło orzeczenie, Sąd Okręgowy w Warszawie rozpoznawał powództwo banku przeciwko klientowi z tytułu niespłaconego kredytu. Ostatecznie uznając umowę za nieważną i rozpoznając roszczenie banku z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia obejmujące żądanie zwrotu kapitału i wynagrodzenia za korzystanie z niego, oddalił roszczenie banku ponad wypłacony kapitał.
Sąd wskazał, że uznanie roszczeń banku o zwrot wynagrodzenia za korzystanie z kapitału powodowałoby w istocie kreowanie nowej czynności prawnej, która miałaby zastąpić nieważną umowę – co stanowiłoby obejście przepisów o rygorystycznej sankcji nieważności, która skutkuje obowiązkiem zwrotu jedynie tego, co strony wzajemnie sobie świadczyły.
Sąd podkreślił także, że dopuszczenie takich roszczeń banków wypaczałoby długofalowy efekt odstraszający, który zgodnie z art. 7 dyrektywy 93/13 powinno wywołać usunięcie z umowy postanowień nieuczciwych z konsekwencją w postaci nieważności umowy –. W podobnym duchu wypowiedziała się Komisja Europejska w sprawie C-19/20, w której TSUE ma wydać wyrok odpowiadając m.in. na pytanie nr 5 Sądu Okręgowego w Gdańsku dotyczące tego, czy sądy krajowe powinny informować konsumentów o wszelkich możliwych skutkach nieważności – w tym możliwych roszczeniach banku i to także tych dotyczących wynagrodzenia za korzystanie z kapitału.
„Orzecznictwo dotyczące roszczeń banków o wynagrodzenie za korzystanie zkapitału dopiero zaczyna się pojawiać. Przygotowaliśmy już kontrargumentację, ale obecnie prowadzimy zaledwie kilka takich spraw. Stanowisko TSUE w sprawie C-19/20 w tym zakresie będzie najprawdopodobniej korzystne dla kredytobiorców – dlatego oceniam, że pozwy banków o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału – o ile w ogóle będą składane na masową skalę, a nie będą miały charakteru pokazowego – to zakończą się porażką banków. Teraz straszenie tymi pozwami ma na celu jedynie przygotowanie lepszego pola do potencjalnych ugód” – komentuje mec. Barbara Garlacz, która reprezentuje kredytobiorców przed TSUE w sprawie C-19/20 i w sprawie, w której zapadł wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie oddalający roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału.
W sprawie C-19/20 TSUE uznał, że przed wydaniem wyroku nie będzie się posiłkował opinią Rzecznika Generalnego, ani też nie będzie rozprawy. Może to sugerować, że TSUE nie odstąpi od swojej korzystnej dla konsumentów linii orzeczniczej. Wyrok jest spodziewany w 2021 roku i jeśli TSUE potwierdzi brak uprawnienia banków do wynagrodzenia za korzystanie z kapitału – to z jednej strony może to wywołać kolejną lawinę pozwów, a z drugiej skłonić banki do lepszych propozycji ugodowych, aby otrzymać więcej niż sam kapitał po zakończeniu sprawy sądowej.
Wojciech Boczoń