Reklamy pożyczek: ukryta prawda i niedopowiedzenia

Reklama w telewizji, radiu, prasie, internecie, słupach czy powierzchniach afiszowych w komunikacji miejskiej to częste sposoby informowania o kredytach i pożyczkach konsumenckich. Problem w tym, że wiele z nich zawiera niepełne informacje wprowadzające potencjalnego klienta w błąd – wynika z badania UOKiK.

Instytucje zajmujące się udzielaniem kredytów – banki (w tym spółdzielcze), spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe i inni przedsiębiorcy udzielający pożyczek (m.in. tzw. parabanki) – prześcigają się w hasłach promujących swoje oferty. Niestety część z nich narusza przepisy prawa i działa na niekorzyść klienta.

Co klient wiedzieć musi

Zgodnie z przepisami prawa (art. 7 u.k.k.) reklama, która zawiera informację o kosztach kredytu, powinna również informować o stopie oprocentowania kredytu wraz z wyodrębnieniem opłat uwzględnianych w całkowitym koszcie kredytu, całkowitej kwocie kredytu i rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania ( RRSO). Dodatkowo – w stosownych przypadkach – klient powinien zostać poinformowany o czasie obowiązywania umowy, całkowitej kwocie do zapłaty oraz wysokości rat. Jeżeli do zawarcia umowy o kredyt konsumencki, na warunkach określonych w reklamie, niezbędne jest zawarcie umowy dodatkowej, w szczególności umowy ubezpieczenia, a kosztu takiej umowy nie można z góry określić, kredytodawca lub pośrednik kredytowy powinien zawsze podawać konsumentowi informację o tym obowiązku (wraz z rzeczywistą roczną stopą oprocentowania) w sposób jednoznaczny, zrozumiały i widoczny.

W tych reklamach pojawiły się niedopowiedzenia

Praktyka pokazuje, że liczne reklamy kredytów i pożyczek konsumenckich zawierają niepełne informacje o kosztach kredytu. Instytucje kredytowe podają tylko pojedyncze elementy składowych pożyczki czy kredytu, np. wysokość RRSO, raty czy koszty w skali miesiąca. Jak czytamy w raporcie UOKiK-u, przykładowo Polbank, reklamując Kredyt bezpieczny, wspomina o kosztach miesięcznych opłat: „Jest tani – bo płacisz tylko 10 zł opłat miesięcznie, a jeśli w danym miesiącu nie korzystasz z kredytu, nie płacisz wcale – sprawdź szczegóły.”

Informacja podawana w reklamie zawierającej dane dotyczące kosztu kredytu musi spełniać wszystkie, a nie tylko niektóre wymogi określone w przepisach prawa. Nie spełniła tego warunku przytaczana przez UOKIK reklama pożyczki o treści: „20 lat – rata 387,60 zł, RRSO: 8,10%; 10 lat – rata 580,50 zł, RRSO: 8,75%”. Zawierała co prawda informacje dotyczące okresu kredytowania, wysokości raty oraz RRSO, nie pojawiły się jednak: stopa oprocentowania kredytu wraz z wyodrębnieniem opłat uwzględnianych w całkowitym koszcie kredytu, całkowita kwota kredytu, całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta. W efekcie tak skonstruowana reklama wprowadza klienta w błąd.

Bywa, że w reklamach pożyczek pojawia się skrót RRSP – Rzeczywista Roczna Stopa Procentowa. Należy mieć na uwadze, że nie jest to pojęcie tożsame z RRSO, której sposób wyliczania określony jest w ustawie o kredycie konsumenckim. Przykładowo Biuro Informacji Pożyczkowej w reklamie „Prostej pożyczki dla Ciebie” RRSP wynosi 7,62%, oprocentowanie nominalne – 3,49%, a przed wypłatą pobierana jest opłata 8% wartości pożyczki. W tej sytuacji klient nie jest informowany o wszystkich kosztach kredytu.

Nieścisłości nie tylko w reklamach

Niedopowiedzenia pojawiają się nie tylko w reklamach, ale także w zapisach dotyczących warunków zmian oprocentowania i opłat pobieranych przez kredytodawcę oraz w formularzach informacyjnych, które przed zawarciem umowy kredytowej instytucje przedstawiają konsumentom.

Instytucje udzielający kredytów mają możliwość zmiany kosztów według własnego uznania i w dowolnym momencie trwania umowy. W praktyce jednak nie określają konkretnych przyczyn, częstotliwości i wysokości podwyżki. Na podstawie warunku zastrzeżonego przez jedną z instytucji, w sytuacji obniżenia stóp kredytu lombardowego NBP konsument musiał sam wystąpić do banku o zmniejszenie oprocentowania. W przeciwnym wypadku kredytodawca pobierał je w normalnej wysokości, czyli wyższe od maksymalnych. Zgodnie z prawem, zmiana wskaźników ekonomicznych powinna automatycznie wpływać na wysokość oprocentowania.

Formularze informacyjne przedstawiane klientom bywają niekompletne. Niektóre rubryki są niewłaściwie wypełniane, inne nie są wypełniane wcale, a w jeszcze innych nie zostały wykreślone pola, które są zbędne w przypadku danego rodzaju kredytu. Ponadto, niektóre instytucje stosują krótkie terminy ważności formularza. Przykładowo:

• SKOK Nike: Niniejsza informacja zachowuje ważność od 05/04/2012 do 05/04/2012.
• PKO BP: Niniejsza informacja obowiązuje w dniu 2012-05-07, o ile dane podane przez Klienta w celu wystawienia formularza są zgodne ze stanem faktycznym.
• Jednodniowy termin obowiązywania formularza stosują SKOK Stefczyka, Sygma Banku, Kredyt Banku, BZ WBK oraz Getin Banku, dwudniowy – SKOK Piast.

Jedno- czy dwudniowy termin ważności formularza jest zbyt krótki dla konsumenta, który otrzymuje go, aby spokojnie zapoznać się z jego szczegółami, porównać do ofert innych banków i podjąć decyzję w konkretnie określonym okresie. W ocenie Prezesa UOKiK termin ważności formularza nie powinien być krótszy niż 3 dni robocze.

W okresie świątecznym, kiedy to sporo osób zamierza sfinansować wydatki środkami z kredytu czy pożyczki, należy szczególnie dokładnie przyjrzeć się ofertom i zapisom umów. Decyzja podjęta pod wpływem impulsu czy reklamy może być kosztowna.