W przypadku zaciągnięcia kredytu hipotecznego w większości banków klient musi wystawić weksel in blanco. Jest to dodatkowe zabezpieczenie kredytu, poza hipoteką. Dzięki wekslowi banki mogą szybciej wyegzekwować część zobowiązania od klienta. Proces odzyskiwania długu z nieruchomości, szczególnie z uwagi na ograniczenia co do eksmisji lokatorów, jest w Polsce bardzo czasochłonny i kosztowny. W przypadku gdy klient przestaje płacić raty, bank uruchamia egzekucję z nieruchomości i weksla. Egzekucja z weksla następuje szybciej, a w jej ramach bank może zaspokoić się z całego majątku dłużnika. W ten sposób odzyskuje część długu, a resztę może otrzymać po późniejszej sprzedaży mieszkania przez komornika.
Wystawienie weksla dotychczas było obciążone opłatą skarbową. Opłata wynosiła 0,1% i była wnoszona w formie urzędowych blankietów wekslowych. Oznacza to, że w przypadku kredytu na kwotę 300 000 zł klient musiał wykupić weksel za 300 zł. W wielu przypadkach kredytobiorca nie miał możliwości zakupu blankietu o odpowiednim nominale – blankietów wekslowych zwyczajnie brakowało w niektórych bankach. W takiej sytuacji możliwe było doklejenie dodatkowych znaczków skarbowych jednak nie więcej niż za 100 zł. Wyższą dopłatę można było zrealizować gotówką w urzędzie właściwym dla swojego miejsca zameldowania. Taka procedura często przewlekała proces uzyskania kredytu hipotecznego.
Sytuacja ulegnie zmianie 1 stycznia 2007 kiedy w życie wejdą zmiany w funkcjonowaniu opłaty skarbowej. Opłata będzie pobierana tylko w formie gotówkowej w kasie lub bezgotówkowo – znikają znaczki skarbowe a co za tym idzie także urzędowe blankiety wekslowe. Dzięki temu każdy kto zaciąga kredyt hipoteczny zaoszczędzi kilkaset złotych. Konieczność zakupu odpowiedniego blankietu nie będzie też opóźniała procesu składania wniosku o kredyt.
Weksel nie zawsze konieczny
Zdecydowana większość banków żąda od klientów dodatkowego zabezpieczenia w postaci weksla in blanco. Są jednak wyjątki. Kilka miesięcy temu weksle „darował” swoim klientom mBank. Zastąpiły je ubezpieczenia – na życie oraz od ryzyka utraty pracy (można z nich zrezygnować jednak oznacza to podwyższone oprocentowanie). Polisa na życie, jako dodatkowe zabezpieczenie, wystarcza także bankowi Millennium, który nigdy nie chciał weksli od swoich klientów. GE Money Bank do niedawna wymagał tzw. weksli kaucyjnych w cenie 15 zł. Dziś nawet one nie są potrzebne.
Co bank może wpisać na wekslu?
Na wekslu in blanco – jak sama nazwa wskazuje – nie wpisano sumy jaką kredytobiorca ma oddać bankowi. Część klientów obawia się, że może tam zostać wstawiona dowolna kwota. Tak nie jest. Zasady na jakich bank może dochodzić swoich praw z tytułu posiadania weksla opisane są w tzw. deklaracji wekslowej, którą podpisuje kredytobiorca. Zgodnie z nią bank może wypełnić weksel na sumę równą zadłużeniu klienta powiększonemu o odsetki i ewentualne opłaty i prowizje wynikające z umowy kredytu. Po spłacie zadłużenia bank ma obowiązek zwrócić weskel kredytobiorcy, a jeśli dokument nie zostanie odebrany wówczas bank zobowiązuje się go zniszczyć.
Weksel to papier wartościowy, w którym wystawca weksla zobowiązuje się bezwarunkowo, że inna osoba (trasat) dokona na rzecz odbiorcy weksla (remitenta) zapłaty określonej sumy pieniężnej (tzw. weksel trasowany). Weksel to inaczej polecenie zapłaty pochodzące od wystawcy i skierowane do trasata. Zasady wystawiania i obrotu wekslami reguluje ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. „Prawo wekslowe”.
Aby weksel był ważny musi zawierać następujące elementy:
• nazwę „weksel” w samym tekście dokumentu, w języku, w jakim go wystawiono;
• polecenie bezwarunkowe zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej;
• nazwisko osoby, która ma zapłacić (trasata);
• oznaczenie terminu płatności;
• oznaczenie miejsca płatności;
• nazwisko osoby, na której rzecz lub na której zlecenie zapłata ma być dokonana;
• oznaczenie daty i miejsca wystawienia weksla;
• podpis wystawcy weksla.
Dla ważności weksla nie jest konieczne użycie urzędowego blankietu – weksel może zostać wystawiony na zwykłej kartce papieru. Weksel in blanco to weksel niezupełny w chwili wystawienia, a więc taki, który nie został wypełniony całkowicie lub nie posiada niektórych cech, jakie prawo wekslowe wymaga dla ważności weksla. Weksel taki służy najczęściej jako zabezpieczenie równego rodzaju kredytów i pożyczek. Elementem, który najczęściej jest nie określony w chwili wystawienia weksla jest suma wekslowa. Zobowiązanie z weksla in blanco jest związane z dodatkową umową między wystawcą weksla a remitentem. Jest to tzw. deklaracja wekslowa, w której strony uzgadniają w jaki sposób weksel in blanco powinien być wypełniony w brakujące elementy w momencie realizacji weksla.
