Największym problemem podczas budowania działającego rynku pożyczek między ludźmi jest zapewnienie inwestorom narządzi do precyzyjnego obliczenia ryzyka inwestycyjnego i uwzględnienia go w swojej strategii inwestycyjnej. Bez tego mechanizmu jakakolwiek inwestycja finansowa przypomina grę w kasynie – mówi w rozmowie z Bankier.pl Przemysław Mościcki, Prezes Zarządu portalu smava.pl.
Ile osób korzysta z tak zwanych „pożyczek między ludźmi” w Polsce?
Pożyczki miedzy ludźmi to nowa i atrakcyjna forma pożyczania i inwestowania pieniędzy bez pośrednictwa banków, gdzie ludzie pożyczają bezpośrednio ludziom. Jest to niezwykle korzystne m.in. dlatego, że w Polsce spread (marża banków) pomiędzy oprocentowaniem lokat, a kredytów i pożyczek jest najwyższy w Europie i wynosi średnio 18 procent. Pożyczki społecznościowe, dzięki swoim niewątpliwym atutom – szybkość ich otrzymania, niskie oprocentowanie – szybko znalazły zwolenników w Europie; mają także co raz większe grono sympatyków w naszym kraju. Wartość europejskiego rynku w 2008 roku wyniosła 55 mln euro, a amerykańskiego 179 mln dolarów (źródło: www.netbanker.com). W Europie dominują dwaj pionierzy: niemiecka smava i angielska zopa. W Polsce pożyczki społecznościowe dostępne są dopiero od półtora roku, stąd też liczba transakcji i użytkowników nie jest jeszcze precyzyjnie zmierzona. Analizy mówią, że cały krajowy rynek w 2008 roku wyniósł 15 mln zł i rozwija się w tempie 20% miesięcznie!
Jakiej wysokości są pożyczki?
smava.pl, która jest odpowiednikiem największego niemieckiego gracza smava.de, obecna na polskim rynku od stycznia 2009 roku oferuje pożyczki od 100 pln do 100 000 pln, na okres do 3 lat. Platforma smava.pl umożliwia zawieranie umów pożyczek pomiędzy internautami na zasadzie aukcji. Jest zatem przeniesieniem biznesowego modelu aukcji internetowych w sektor pożyczek i inwestycji. Średnia wysokość pożyczki w serwisie smava.pl odpowiada średniej wysokości kredytów konsumenckich i wynosi około 4000zł. Reszta Polskich graczy udziela pożyczek znacznie niższych.
Kto udziela pożyczek?
Pożyczki społecznościowe to bezpośrednie transakcje między ludźmi – inwestorami i pożyczkobiorcami, w których platforma internetowa – smava.pl – jest pośrednikiem łączącym obydwie strony, dbając jednocześnie o weryfikacje użytkowników i bezpieczeństwo transakcji. Każdy internauta może zostać inwestorem; wystarczy rejestracja online oraz weryfikacja tożsamości i już bez przeszkód można inwestować w interesujące nas osoby (zazwyczaj inwestorzy dywersyfikują ryzyko poprzez pożyczenie mniejszych kwot kilku osobom. )
Gdzie można znaleźć taką ofertę?
Najwięksi Europejscy gracze platform pożyczek społecznościowych to angielska zopa i niemiecka smava, którzy skupiają 20% ogólnoświatowego kapitału branży social lending. W USA dominuje firma Prosper.
Na polskim rynku działają aktualnie 2 platformy – jedną z nich jest smava.pl (spółka córka europejskiego potentata smava.de, założonego przez twórców eBaya i serwisów aukcyjnych z grupy QXL Ricardo), działająca od stycznia 2009 roku. Platformy pomimo podobnego produktu – pożyczek społecznościowych – charakteryzują się różnym poziomem bezpieczeństwa, zarządzania ryzykiem inwestycyjnym i różnym poziomem skali działania. Koszt stworzenia i uruchomienia projektu smava przekroczył 8 milionów złotych.
Jakie należy przedstawić zabezpieczenie?
Zabezpieczenie, w przypadku pożyczek społecznościowych, jest wymagane od pożyczkobiorcy. Na polskim rynku platformy prowadzą różną politykę bezpieczeństwa. Od minimalnych zabezpieczeń – skutkujących wysokim poziomem ryzyka inwestycyjnego, po weryfikację tożsamości, zaświadczenia o zarobkach i ekspercki model scoringowy wykonany przez BIK (Biuro Informacji Kredytowej), jak to jest w przypadku firmy smava.pl.
Zabezpieczenia, które są narzucane na pożyczkobiorców minimalizują ryzyko nieudanej inwestycji, w postaci braku spłaty zaciągniętej pożyczki przez pożyczkobiorcę.
Na polskim rynku smava.pl jest pierwszym serwisem, który oferuje tak wysokie bezpieczeństwo transakcji. Zasadniczą przewagą smavy nad polskimi portalami jest fakt, że do oceny ryzyka kredytowego klientów serwisu wykorzystywany jest ekspercki model scoringowy wykonany przez BIK (Biuro Informacji Kredytowej), zbudowany na zamówienie smava. Dzięki niemu klienci starający się o pożyczkę otrzymują rating, a inwestorzy są w stanie ocenić ryzyko inwestycyjne związane z konkretnym projektem pożyczkowym i uwzględnić to ryzyko w swojej strategii inwestowania.
Poza tym pożyczkobiorcy przed otrzymaniem pożyczki sprawdzani są w bazie danych Krajowego Rejestru Długów, Biura Informacji Gospodarczej BIG Infomonitor, Biurze Informacji Kredytowej (BIK) i Związku Banków Polskich. Platforma smava dodatkowo weryfikuje tożsamość osoby ubiegającej się o pożyczkę oraz zaświadczenie o zarobkach bezpośrednio u pracodawców. Profesjonalna i sprawdzona platforma informatyczna (która posiada model zarządzania ryzykiem analogiczny do systemów bankowych i której koszt zbudowania wyniósł ponad 1,5 mln euro) oraz obiektywny system oceny ryzyka kredytowego sprawia, że smava Poland jest jedynym z najbezpieczniejszych serwisów na świecie, także w Polsce.
Po części dzięki bardzo wysokiemu poziomowi bezpieczeństwa (bardzo wysoki stopień spłacalności – nieco wyższy niż średnia bankowa w Polsce) smava.pl może zaoferować tak atrakcyjne (nisko oprocentowane) pożyczki gotówkowe – już od 4% w skali rocznej.
Jaka jest rzeczywista roczna stopa oprocentowania w przypadku pożyczek społecznościowych?
W Polsce rzeczywista roczna stopa oprocentowania kredytów gotówkowych przekracza około 30%. W przypadku smava.pl oprocentowanie to waha się w zależności od ratingu pożyczkobiorcy, między 4% a 20%; średnie oprocentowanie wynosi 14%. Taka oferta daje nam przewagę nad bankami, jako że bez względu na akcje marketingowe bankowców, pożyczki w smavie są bez cienia wątpliwości znacznie tańsze, niż pożyczki gotówkowe w jakimkolwiek banku lub innej instytucji finansowej w Polsce.
Czy upadek monetto to przykład nieumiejętnego zarządzania czy jednak model pożyczek społecznościowych nie sprawdził się w Polsce?
Największym problemem podczas budowania działającego rynku pożyczek między ludźmi jest zapewnienie inwestorom narządzi do precyzyjnego obliczenia ryzyka inwestycyjnego i uwzględnienia go w swojej strategii inwestycyjnej. Bez tego mechanizmu jakakolwiek inwestycja finansowa przypomina grę w kasynie. Smava jest jedyną platformą w Polsce, która oferuje takie narzędzia.
Proces budowania rynku pożyczek między ludźmi to proces wieloletni, który wymaga dużych nakładów pracy oraz finansowych. Aby cały system działał, potrzebni są pożyczkobiorcy, inwestorzy oraz co najważniejsze sprawdzony system bezpieczeństwa, który pozwoli inwestorom na oszacowanie ryzyka inwestycyjnego i uwzględnienie go w swojej strategii inwestycyjnej. Bez tych trzech elementów nie jest możliwe zbudowanie biznesu internetowego, który jest w stanie działać w perspektywie długofalowej. Dopiero gdy te trzy wymagania są spełnione i marka jest rozpoznawalna podobnie jak allegro, nasza klasa i bankier.pl, wtedy można zarobić na pożyczkach między ludźmi. W smava.pl jesteśmy przygotowani na taki okres oczekiwania, zarówno pod względem nakładu pracy i pieniędzy jak i mając na uwadze nasze dotychczasowe doświadczenie w budowaniu podobnych systemów na świecie, zarówno smavy w Niemczech jak i innych portali pożyczek społecznościowych w Danii i Kanadzie.
Warto wspomnieć, że do wejścia na Polski rynek przygotowywaliśmy się aż 18 miesięcy, ponieważ postawiliśmy na bezpieczeństwo w nie na szybkość startu w Polsce. Tyle czasu potrzebowaliśmy aby zbudować działający oraz co najważniejsze bezpieczny rynek pożyczek między ludźmi.
Tego naszym zdaniem zabrakło w innych projektach platform pożyczek społecznościowych w Polsce, co jako pierwsze ujawniło się w działalności portalu monetto.
Jakie są Wasze prognozy dla social-lendingu w Polsce, gdzie wciąż znikoma grupa osób wie na czym polega idea prywatnych pożyczek w sieci?
Chcemy dotrzeć do odbiorców nie tylko dzięki strategii marketingowej ale głównie oferując produkt, który jest tańszy i korzystniejszy, niż każdy inny na Polskim rynku finansowym. Bez względu na cel, pożyczki i kredyty w smava.pl są tańsze niż gdziekolwiek indziej. Jest to tylko i wyłącznie efektem możliwości jakie daje nasz serwis. System smava.pl pomaga inwestorom w oszacowaniu ryzyka inwestycyjnego w poszczególne projekty inwestycyjne. Tak więc oprocentowanie projektów –aby przyciągnąć inwestorów – musi zawierać pokrycie ryzyka inwestycyjnego oraz atrakcyjny zysk dla inwestorów. System ten pozwala obniżyć koszty korporacyjne prowadzenia instytucji finansowej i jej prowizje, które dochodzą w Poslce nawet do 18%. Ta kwota jest do podziału pomiędzy pożyczkobiorcę oraz inwestorów, tak więc jest to bardzo dobry przykład, w którym każdy użytkownik rynku odnosi korzyści. Rynek smava.pl to wspaniały przykład, jak uczestnicy rynku wspólnie mogą osiągnąć efekt synergii. Dzięki temu idea pożyczek społecznościowych posiada potencjał dotarcia do wszystkich użytkowników internetu.
Platformy pożyczkowe w USA mają spore problemy ze strony nadzorcy. Uderzył w nie również kryzys finansowy. Czy podobne problemy nie czekają polskich serwisów? Czy może być tak, że KNF zacznie kontrolować takie serwisy?
Po przejściowych problemach firm prosper i lending club, serwisy działają już pełną parą. Zarówno uwarunkowania prawne i modele biznesowe podmiotów amerykańskich i polskich różnią się znacznie. Polskie serwisy pożyczek społecznościowych działają jak seriwisy aukcyjne, nie są stronami umów pożyczkowych i według przedstawicieli Komisji Nadzoru Finansowego nie podlegają pod jej nadzór.
Czy przyjęty modeli biznesowy Smava.pl sprawdza się w praktyce? Kiedy osiągniecie break-event point? Jakie musicie mieć miesięczne obroty, żeby mówić o sukcesie?
Rozwój serwisu smava.pl przebiega według naszych założeń i realizujemy stabilny miesięczny wzrost na poziomie około 20% – to podobne wyniki jakie osiągamy na rynku niemieckim. Break-event point planujemy osiągnąć pod koniec 2011 roku.
Źródło: Przegląd Finansowy Bankier.pl
Wojciech Boczoń
