Jest to odpowiedź na narastający problem pożarów i kradzieży w zabytkowych obiektach sakralnych. W ramach programu, w drewnianych kościołach zlokalizowanych na terenie całego kraju, instalowane będą zabezpieczenia przeciwpożarowe i antywłamaniowe. Jest to inicjatywa o charakterze długofalowym – w następnych latach ochroną będą obejmowane kolejne zabytkowe obiekty. Program jest elementem szerszych działań związanych z mecenatem kultury, realizowanych pod hasłem „PZU dla kultury i sztuki”.
Polska architektura sakralna to ważny element kulturowego dziedzictwa Europy. Na terenie naszego kraju znajduje się ponad 2 700 obiektów tego rodzaju, w tym 1729 drewnianych kościołów. Zabytkowe świątynie stanowią ogromną wartość kulturową i historyczną. Świadczy o tym fakt, iż sześć z nich (położonych w miejscowościach Sękowa, Binarowa, Haczów, Blizne, Dębno i Lipnica Murowana) znajduje się na liście Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO[1].
Niestety drewniane kościoły, z uwagi na fakt zgromadzonych w nich wartościowych zbiorów sztuki sakralnej, bardzo często są obiektem włamań i kradzieży. Dodatkowo co roku liczba obiektów drewnianej architektury sakralnej maleje z powodu pożarów.
W ostatnim dziesięcioleciu XX w. spłonęło w Polsce ponad 50 świątyń (m.in. kościoły w Tarnowie (XVI w.), Witkowie (XVII w.), Rożnowicach (XVIII w.). Tylko w 2004r. zanotowano w Polsce 137 pożarów w obiektach kultu religijnego[2]. Z analizy pożarów obiektów zabytkowych wynika, że w blisko 60% przypadków przyczyną pożarów są podpalenia, które często są sposobem na zatarcie śladów kradzieży.
Jak wynika z danych zebranych przez Ośrodek Ochrony Zbiorów Publicznych od kilku lat liczba kradzieży w obiektach sakralnych nie spada poniżej 1000 rocznie. Z policyjnych statystyk wynika, że w 2004r. okradzionych zostało ponad 1250 obiektów sakralnych[3]. Do głównych przyczyn wysokiej liczby kradzieży należy zaliczyć fakt, że drewniane kościoły położone są z reguły na uboczu, z dala od skupisk ludzi. Dodatkowym zjawiskiem, które przyczynia się do utrzymywania się wysokiej liczby kradzieży w obiektach sakralnych jest rozwój czarnego rynku handlu dziełami sztuki i aktualnie panująca moda na określone rodzaje dóbr kultury. Najważniejszą przyczyną pozostaje jednak brak odpowiednich zabezpieczeń przeciwpożarowych i antywłamaniowych lub ich zły stan w przeważającej ilości drewnianych kościołów.
Aby przeciwdziałać tym zagrożeniom, PZU SA stworzył we współpracy z Sekretariatem Episkopatu Polski oraz Ośrodkiem Ochrony Zbiorów Publicznych, program prewencyjny, którego celem jest objęcie drewnianych kościołów ochroną przeciwpożarową i antywłamaniową. Program jest częścią szerszych działań na rzecz kultury narodowej, realizowanych przez PZU SA pod hasłem „PZU dla kultury i sztuki”.
„Jako wieloletni mecenas kultury narodowej zdecydowaliśmy się objąć ochroną drewniane kościoły. Są to obiekty o olbrzymim znaczeniu kulturowym i historycznym, w sposób szczególny narażone na straty związane z pożarami i kradzieżami. Drewniane kościoły z reguły nie posiadają żadnych zabezpieczeń, które mogłyby je chronić przed zagrożeniami. Mamy nadzieję, że nasz program przyczyni się do zachowania bogactwa drewnianej architektury sakralnej w Polsce, tak ważnej także dla kulturowego dziedzictwa Europy” – powiedział Tomasz Fill, rzecznik prasowy PZU SA.
W ramach programu, ochroną będą obejmowane kolejne obiekty zlokalizowane na terenie całego kraju. Program będzie realizowany poprzez wyposażanie drewnianych kościołów w indywidualnie zaprojektowane systemy przeciwpożarowe i antywłamaniowe. Dodatkowo PZU SA będzie wspierał Ośrodek Ochrony Zbiorów Publicznych w działaniach mających na celu edukację administratorów zabytkowych obiektów sakralnych. W ramach programu wydany zostanie specjalny poradnik na temat prawidłowego zabezpieczania zabytkowych drewnianych kościołów.
Program ochrony drewnianych kościołów został sfinansowany z funduszu prewencyjnego spółki. PZU SA jest jednym z nielicznych towarzystw ubezpieczeniowych, które stworzyły taki fundusz. Środki z tego funduszu są przeznaczane na likwidację zagrożeń dla zdrowia i życia ludzi, a także ich mienia.
[1] Dane Ośrodka Ochrony Zbiorów Publicznych
[2] Dane Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej
[3] Dane Komendy Głównej Policji, 733 kradzieże i 521 kradzieży z włamaniem.
