Wybierz emerytalną strategię

Otwarty Fundusz Emerytalny to nic innego jak fundusz stabilnego wzrostu (akcje stanowią średnio ok 30 proc. portfeli OFE), który wyróżnia się niskimi kosztami zarządzania i dość wysokimi prowizjami. Koszty zarządzania funduszem są ograniczone i wynoszą ok. 0,6 proc. aktywów w skali roku. To znacznie mniej niż pobierają komercyjne fundusze stabilnego wzrostu (średnio 2,75 proc.). Niestety prowizje, a więc opłaty potrącane z naszych składek emerytalnych, są dla odmiany wysokie. Do końca 2010 roku nie mogą przekraczać 7 proc., a potem stopniowo spadną aż do 3,5 proc. w roku 2014. Tymczasem fundusze stabilnego wzrostu pobierają przeciętnie 2,3 proc. od każdej wpłaty przy czym prowizje można na wiele sposobów zredukować (np. w ramach planów systematycznego oszczędzania czy w ramach promocji).

W efekcie mamy mechanizm inwestycyjny dobry, lecz nie doskonały. Wadą OFE jest także ich zbyt małe zaangażowanie na rynku akcji. Osoba, której do emerytury pozostało np. 30 lat powinna w większym stopniu zaangażować się w inwestycje giełdowe. Sensowne byłoby więc wprowadzenie różnych funduszy emerytalnych (lub typów jednostek uczestnictwa w ramach tego samego funduszu) – bardziej agresywnych dla osób „na starcie” i bardziej bezpiecznych dla osób zbliżających się do wypłaty emerytury. Trzeba jednak pamiętać, że OFE kupując obligacje skarbu państwa są ważnym dostawcą kapitału dla budżetu (w rzeczywistości sami ubezpieczeni finansują więc aktualne wydatki państwa) stąd zmiany systemu polegające na skierowaniu większej części emerytalnych pieniędzy na giełdę mają małe szanse powodzenia. Mógłby się także pojawić problem z sensowym zainwestowaniem tak ogromnych kwot. OFE mają bardzo ograniczone możliwości inwestowania poza Polską, a nasza giełda mogłaby im wówczas nie wystarczyć.

* Założenia: stopa zwrotu w OFE 6 proc. rocznie, opłata od składki 3,5 proc., stopa indeksacji w ZUS 2 proc., stopa zwrotu w funduszu akcji 8 proc. Emerytura wyliczona przy założeniu, że będzie wypłacana przez 25 lat przy stopie zwrotu w okresie wypłaty 3 proc. Obliczenia nie uwzględniają podatku od zysków kapitałowych ani ewentualnych kosztów wypłaty świadczeń emerytalnych.

Jasno widać więc, że samodzielne inwestowanie przyniosłoby znacznie lepsze rezultaty. Niestety dwa pierwsze filary systemu emerytalnego dla większości z nas są obowiązkowe. Konieczne jest więc oszczędzanie we własnym zakresie. Pan X, zdając się na dwa filary, osiągnąłby stopę zastąpienia (relacja ostatniej pensji do emerytury) na poziomie 68 proc. To i tak sporo. Poniższa tabela pokazuje jaką kwotę miesięcznie musiałby oszczędzać Pan X, by uzyskać 100 proc. stopę zastąpienia, a więc emeryturę na poziomie ostatniej pensji:

Widzimy więc, że Pan X nie będzie w stanie „zasypać” emerytalnego deficytu jeśli zacznie oszczędzać zbyt późno i wybierze zbyt mało zyskowną strategię.

Michał Kowalski, doradca finansowy w firmie Expander

Większa część naszej emerytalnej składki trafia do ZUS gdzie nie jest efektywnie pomnażana. To dlatego musimy samodzielnie inwestować dodatkowe pieniądze na emeryturę. Tym bardziej, że mamy do dyspozycji skuteczniejsze narzędzia niż np. otwarty fundusz emerytalny nie mówiąc już o pasywnym koncie w ZUS. Takimi narzędziami są fundusze inwestycyjne, w których sami możemy kształtować strategię inwestycyjną zależnie od tego na jakim etapie życia jesteśmy. Konieczne jest skierowanie naszych długoterminowych oszczędności na rynek akcji. Szczególnie dlatego, że OFE angażują w giełdę tylko 1/3 aktywów, a ZUS zapewnia symboliczną stopę zwrotu. Mając mnóstwo czasu do emerytury możemy uzupełnić emerytalny niedobór kosztem niewielkich wyrzeczeń – oszczędzając nawet kilkadziesiąt złotych miesięcznie. Te rekomendacje dotyczą w szczególności kobiet, które pracują krócej i przeciętnie żyją dłużej niż mężczyźni, a dodatkowo częściej przebywają na urlopach wychowawczych. W efekcie mogą doświadczyć drastycznego spadku dochodów po przejściu na emeryturę.