73 proc. rodziców dzieci w wieku 3-7 lat deklaruje zainteresowanie zajęciami z edukacji finansowej – wskazuje badanie przeprowadzone na zlecenie Fundacji Banku Millennium. W praktyce w takich zajęciach uczestniczy jednak tylko co ósme dziecko. Z analizy wynika, że od 2020 roku zainteresowanie rodziców edukacją finansową przedszkolaków rośnie szybciej niż dostępność i udział najmłodszych w takich zajęciach.
Obecnie już 21 proc. rodziców wskazuje edukację finansową jako jedno z najważniejszych zajęć dla dzieci w wieku 3-7 lat (w 2020 r. było to 13 proc.). Aż 3 na 4 badanych deklaruje, że byłoby zainteresowanych bezpłatnymi zajęciami z zakresu finansów dla swojego dziecka (wzrost o 6 p. p. względem 2020 r.). Jednocześnie realnie w takich zajęciach uczestniczy zaledwie ok. 12-13 proc. przedszkolaków (wzrost o ok. 4 p. p. w porównaniu z 2020 r.). W średnich i dużych miastach odsetek ten jest wyższy i sięga 15-16 proc., natomiast na terenach wiejskich to zaledwie 7-8 proc.
– Edukacja finansowa staje się coraz bardziej naturalnym elementem wychowania. Rodzice dostrzegają jej wpływ na przyszłą samodzielność dzieci, deklarują też większą niż kiedykolwiek gotowość do podejmowania takich tematów w domu. Równocześnie są obszary, które wymagają dalszego wsparcia: potrzeba praktycznych narzędzi oraz rosnące oczekiwanie wobec instytucji publicznych i organizacji społecznych, by aktywnie włączały się w rozwój kompetencji finansowych najmłodszych – wskazuje Iwona Jarzębska, Prezeska Zarządu Fundacji Banku Millennium.
Rodzice stawiają na pewność siebie i kompetencje miękkie
Z badania wynika, że rodzice często utożsamiają edukację finansową głównie z wiedzą teoretyczną, a rzadziej z kształtowaniem nawyków i postaw. W rankingu cech, które według ankietowanych powinny być rozwijane w pierwszej kolejności u dzieci w wieku 3-7 lat dominują wiara w siebie (42 proc.), kreatywność (31 proc.) i radzenie sobie ze stresem (29 proc.). Umiejętność planowania i zaradność wskazało 22 proc., a podstawową wiedzę finansową i nawyk oszczędzania – około 10 proc. Wyniki te pokazują, że edukacja finansowa wciąż bywa postrzegana jako odrębny obszar, podczas gdy w praktyce ściśle łączy się z rozwojem takich kompetencji jak samodzielność, odpowiedzialność czy umiejętność planowania.
– Wprowadzanie dzieci w zagadnienia związane z wartością pieniądza na wczesnym etapie rozwoju zwiększa prawdopodobieństwo, że wykształcą one trwałe, prawidłowe nawyki finansowe w dorosłym życiu. Nauka oszczędzania od najmłodszych lat sprzyja również rozwojowi odpowiedzialności, samodzielności oraz umiejętności odraczania gratyfikacji – podkreśla Paulina Wołosz-Sitarek, Członkini Zarządu Fundacji Banku Millennium. – Rodzice coraz częściej dostrzegają konieczność rozwijania świadomości finansowej swoich dzieci i oczekują systemowego wsparcia ze strony instytucji edukacyjnych. Główną motywacją pozostaje chęć przygotowania dziecka do świadomego i racjonalnego zarządzania środkami finansowymi w przyszłości.
Rodzice nadal na pierwszej linii, ale rośnie rola instytucji
56 proc. rodziców uważa, że to przede wszystkim oni sami powinni zajmować się edukacją finansową dzieci. 40 proc. wskazuje przedszkola, a 22 proc. – instytucje finansowe. W porównaniu z 2020 rokiem rośnie gotowość do akceptacji wsparcia zewnętrznego, zwłaszcza ze strony banków i organizacji pozarządowych. Świadomość systemowych działań pozostaje jednak ograniczona – tylko 19 proc. rodziców słyszało o Krajowej Strategii Edukacji Finansowej, a połowa nie kojarzy żadnego programu edukacji finansowej dla najmłodszych.
Największa zmiana w ostatnich pięciu latach dotyczy codziennej praktyki w rodzinach. Aż 88 proc. rodziców deklaruje obecnie, że uczy dziecko rozsądnego wydawania pieniędzy. 86 proc. dzieci ma skarbonkę, a 48 proc. własne konto w banku – to wzrost o 15 punktów procentowych względem 2020 roku. Wyraźnie wzrósł także odsetek rodziców dających dzieciom kieszonkowe (o 21 p. p.). Ponad 70 proc. rodziców rozmawia z dzieckiem o pieniądzach i budżecie domowym, a ponad połowa (59 proc.) angażuje je w decyzje zakupowe.
– Można przypuszczać, że rodzice posiadają stosunkowo niewielką wiedzę dotyczącą metod i sposobów wspierania edukacji finansowej u dzieci w wieku przedszkolnym. W tym okresie bardziej adekwatne byłyby działania o charakterze zabawowym, takie jak bajki, gry czy układanki tematyczne. Wskazywane przez rodziców przykłady odnoszą się częściej do starszych dzieci i dopiero w ich przypadku mogą być skuteczne. W odniesieniu do młodszych dzieci mogą natomiast przynieść efekt odwrotny do zamierzonego – wskazuje dr Małgorzata Chojak, Kierownik Laboratorium Badań nad Neuroedukacją na UMCS w Lublinie.
Jak wskazuje raport Fundacji Banku Millennium, rodzice częściej niż jeszcze przed pięcioma laty rozmawiają dziś z dziećmi o pieniądzach, częściej dają kieszonkowe i zakładają konta bankowe. Rosnąca obecność ekranów i cyfrowych płatności sprawia, że odkładanie tej rozmowy może być coraz trudniejsze – dzieci dorastają w świecie, w którym pieniądz jest coraz mniej widoczny, a decyzje finansowe dostępne na jedno kliknięcie. Największym wyzwaniem nie jest dziś przekonanie rodziców, że warto, ale odpowiedź na pytanie, jak robić to mądrze. Jak wskazują eksperci, najwcześniejsza edukacja finansowa nie polega na uczeniu rachunków, ale uczeniu dokonywania wyboru, cierpliwości i konsekwencji. A te kształtują się na długo przed szkolną ławką.
O badaniu
Badanie na zlecenie Fundacji Banku Millennium zrealizowane zostało przez niezależną agencję badawczą IBRiS z wykorzystaniem metody CAWI (Computer-Assisted Web Interview), polegającej na przeprowadzaniu ankiet online. W badaniu wzięło udział 1000 respondentów – rodziców dzieci w wieku przedszkolnym, tj. od 3 do 7 lat.
Zbieranie danych odbyło się na przełomie grudnia 2025 roku oraz stycznia 2026 roku. Próba badawcza została dobrana w sposób umożliwiający uzyskanie wyników reprezentatywnych dla populacji rodziców dzieci w tym wieku.
Uzyskane wyniki zostały zestawione z rezultatami analogicznego badania przeprowadzonego w 2020 roku, co pozwoliło na analizę zmian zachodzących w okresie pięciu lat. Warto podkreślić, że analizowany okres obejmował czas istotnych i nieprzewidywalnych wydarzeń społecznych oraz gospodarczych, które mogły mieć wpływ na postawy i opinie badanych.
O Fundacji Banku Millennium
Fundacja Banku Millennium, działając pod hasłem „Pomnażamy kapitał społeczny” od 35 lat wspiera projekty, które angażują do działania na rzecz społeczności lokalnych. W podejmowanych aktywnościach koncentruje się na trzech obszarach działań: edukacji finansowej, edukacji kulturalnej oraz promocji wolontariatu.
Fundacja od dekady prowadzi działania edukacyjne, których celem jest oswajanie najmłodszych z podstawami finansów w sposób prosty, angażujący i dostosowany do wieku przedszkolnego. Warsztaty „Finansowego Elementarza” prowadzone są w całej Polsce, a ich scenariusze zostały opracowane tak, aby dzieci uczyły się poprzez zabawę. Od 2016 roku do końca 2025 roku Fundacja Banku Millennium przeszkoliła prawie 100 000 dzieci, w ramach 4012 warsztatów edukacyjnych w 1194 placówkach przedszkolnych w całej Polsce.
Więcej informacji można znaleźć na stronie: https://www.bankmillennium.pl/o-banku/fundacja
Wojciech Boczoń
