Dla przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w Polsce, rok 2025 był lepszy niż poprzedni. Choć wciąż zmagali się z utrzymaniem płynności finansowej, wysokimi kosztami operacyjnymi i presją płacową, to funkcjonowali już w warunkach stabilnego wzrostu PKB, obniżającej się inflacji i stóp procentowych, co równocześnie sprzyjało zwiększonemu popytowi na konsumpcję. W roku 2025 wartość portfela kredytowego przedsiębiorstw ogółem wzrosła o 7,8% r/r do poziomu 548 mld zł. Przedsiębiorcy zaciągnęli kredyty na kwotę 238,5 mld zł w 2025 r. wobec 220 mld zł w 2024 roku (+8,4% r/r). – Rok 2026 będzie dla przedsiębiorstw mikro i MŚP okresem umiarkowanej, zwyżkowej dynamiki finansowania kredytem – prognozuje Prezes BIK.
Obecne otoczenie makroekonomiczne wydaje się bardziej sprzyjające działalności gospodarczej niż rok wcześniej. Inflacja konsumencka obniżyła się ze szczytowego wyniku 18% (w 2023 r.) do poziomu ok. 2–3%, a stopy procentowe NBP spadły z 6,75% do 4%, zmniejszając koszty finansowania. PKB rośnie stabilnie o 3–4%, a poprawa sprzedaży detalicznej wspiera popyt. Rynek pracy dla firm oznacza większe obciążenia – stopa bezrobocia utrzymuje się na poziomie 5 – 6%, a płace rosną o 8 – 10%. Jednocześnie w przemyśle widać osłabienie: wskaźnik PMI spadł poniżej 50 pkt, co oznacza mniejszą liczbę zamówień, a ceny producentów obniżają się (PPI ok. -2,5%). Takie otoczenie rynkowe sprzyja stabilnemu rozwijaniu biznesu, niemniej przedsiębiorstwa planujące inwestycje zdają się ostrożniej budżetować wydatki i częściej szukać oszczędności z uwagi na zmienną koniunkturę oraz ryzyko geopolityczne.
Zróżnicowane potrzeby kredytowe w poszczególnych segmentach przedsiębiorstw
BIK w swojej analizie wykorzystuje podział przedsiębiorców na pięć segmentów: mikroprzedsiębiorców, czyli osoby prowadzące własną działalność, wolne zawody oraz spółki cywilne; rolników indywidualnych i podmioty działające w ramach działalności rolniczej; firmy z sektora MŚP – spółki KRS o przychodach do 60 mln zł; duże przedsiębiorstwa osiągające przychody powyżej tego progu; oraz pozostałe podmioty, obejmujące m.in. jednostki samorządu terytorialnego i wspólnoty mieszkaniowe. Taki podział pozwala uchwycić zróżnicowane potrzeby kredytowe, skalę działania oraz odmienną specyfikę finansowania poszczególnych grup.
Portfel kredytowy przedsiębiorstw w 2025 r.
W 2025 r. portfel kredytowy przedsiębiorstw w sektorze bankowym osiągnął 548 mld zł, co oznacza wzrost o prawie 40 mld zł względem 2024 r. (7,8% r/r). Największą część portfela (48%) stanowiły duże przedsiębiorstwa o wartości 261,1 mld zł. Segment mikro i MŚP, mimo bardziej rozproszonego charakteru, pozostawał kluczowy, odpowiadając łącznie za 36% wartości portfela: odpowiednio 126,6 mld zł wśród firm małych i średnich oraz 74,3 mld zł wśród mikroprzedsiębiorstw. Rolnicy utrzymali stabilny udział na poziomie 6% (33,1 mld zł). Taka struktura pokazuje, że choć największe firmy dominują pod względem wartości zadłużenia, to udział MŚP w portfelu pozostaje kluczowy dla zrównoważonego rozwoju sektora bankowego.
Wzrost o 8,4% r/r akcji kredytowej polskich przedsiębiorstw w 2025 r.
Łączna wartość nowo udzielonych kredytów dla firm wzrosła z ok. 220 mld zł w 2024 roku do 238,5 mld zł w 2025 roku. Dynamika była jednak różna między segmentami. Najszybciej rosły kredyty dla małych i średnich firm – aż o 17,2% – osiągając wzrost ponad dwukrotnie wyższy niż cały sektor. Wskazuje to na zwiększoną gotowość przedsiębiorstw do inwestycji wspieraną przez korzystne trendy w otoczeniu makroekonomicznym.
Duże firmy odpowiadały za największą wartość nowo udzielonych kredytów, 122,3 mld zł, przy wzroście 8,8%, wynikającym m.in. z finansowania projektów infrastrukturalnych i inwestycji kapitałowych.
Mikroprzedsiębiorstwa zwiększyły zapotrzebowanie na finansowanie o 5,5% (23,5 mld zł), co odzwierciedla ostrożny, ale dodatni trend w segmencie najmniejszych firm.
W rolnictwie wzrost był minimalny (2,1%), co świadczy o zachowawczej postawie wynikającej z niepewności kosztowo – produkcyjnej.
Przyspieszone tempo wzrostu kredytów dla Małych i Średnich firm – kierunek na inwestycje
Portfel kredytowy MŚP wzrósł w 2025 r. o 11,5% do 126,6 mld zł. To wyraźne ożywienie finansowania odzwierciedla akcja kredytowa na poziomie 64,7 mld zł (+17,2% r/r), z mocnym akcentem na inwestycje: kredyty inwestycyjne osiągnęły poziom 28,9 mld zł (+34,4% r/r). Może to wskazywać na większą gotowość przedsiębiorców do inwestycji w rozwój.
– Wzrost dynamiki udzielonych kredytów inwestycyjnych w 2025 roku dla MŚP to wyraźny sygnał, że sektor reaguje pozytywnie na stabilizację inflacji oraz obniżenie stóp procentowych. Szczególnie widoczne jest to w branży usług i budownictwa, gdzie obserwujemy powrót do inwestycji i wzmożoną aktywność w zakresie projektów modernizacyjnych. MŚP z sektora usług nadal pozostają filarem portfela kredytowego – ich stabilność jest godna podkreślenia, mimo że dynamika sprzedaży nowo przyznanych kredytów w 2025 roku odnotowała niewielki spadek (-1,7%). Te dane pokazują, że przedsiębiorcy potrafią dostosować się do zmieniających się warunków makroekonomicznych, a branża usług, pomimo wyzwań, zachowuje kluczową rolę w strukturze finansowania – podsumowuje dr Mariusz Cholewa, prezes Zarządu BIK.
Im większa firma MŚP, tym częściej korzysta z kredytów i lepiej je spłaca
O firmie MŚP można powiedzieć, że jest dojrzała, gdy wraz z rozwojem działalności potrafi dobrze zarządzać swoimi finansami. Dane BIK pokazują, że największe podmioty znacząco częściej korzystają z finansowania bankowego i jednocześnie obsługują je wyraźnie lepiej niż firmy o niższych przychodach. Udział kredytowanych przedsiębiorstw rośnie wraz z przedziałem przychodowym, od zaledwie 6,4% w najmniejszych firmach do ponad 55% w podmiotach osiągających 30–60 mln zł przychodów. Jednocześnie większe przedsiębiorstwa cechują się wyraźnie niższym poziomem opóźnień powyżej 90 dni, co potwierdza ich stabilniejszy model biznesowy, lepszą płynność i większą odporność na wahania koniunktury. Ta strukturalna różnica potwierdza, że rozwój firm nie tylko zwiększa ich dostęp do finansowania, ale także poprawia jakość portfela kredytowego w całym segmencie MŚP.
Mikrofirmy – dominacja kredytu na działalność bieżącą
W 2025 roku, w segmencie mikroprzedsiębiorstw (tj. własna działalność, wolny zawód lub spółka cywilna), wyraźnie dominowało finansowanie bieżącej działalności. Odzwierciedla to struktura portfela kredytowego oraz dynamika zapotrzebowania na nowe finansowania.
Z danych BIK wynika, że kluczową rolę dla właścicieli małego biznesu, odgrywa kredyt obrotowy, którego wartość systematycznie rośnie i pozostaje najwyższa wśród wszystkich spłacanych zobowiązań bankowych. W 2025 roku kredyty obrotowe stanowiły 33 mld zł w portfelu (wobec 17 mld zł kredytów inwestycyjnych), a w 2025 roku udzielono ich na 13,1 mld zł. Potwierdza to, że mikrofirmy w największym stopniu wspierają się finansowaniem na pokrycie codziennych kosztów funkcjonowania, a nie inwestycji rozwojowych.
– Mikroprzedsiębiorstwa, z przewagą sektora usług i handlu, niezmiennie stanowią trzon tej grupy firm, a ich aktywność w zakresie krótkoterminowych form finansowania pozostaje na najwyższym poziomie. W szczególności branża usługowa wyraźnie dominuje pod względem zapotrzebowania na finansowanie bieżących operacji, co jest bezpośrednią konsekwencją aktualnych uwarunkowań rynkowych. Wysokie ceny energii elektrycznej i gazu mają istotny wpływ na rentowność przedsiębiorstw usługowych. Szczególnie branże takie jak gastronomia, hotelarstwo czy salony kosmetyczne mierzą się z presją kosztową – zarówno ze strony podstawowych kosztów działalności, jak i wynagrodzeń, które stanowią znaczną część ich wydatków operacyjnych – podkreśla dr Mariusz Cholewa, prezes Zarządu BIK.
Ryzyko kredytowe a dojrzałość firmy
W segmencie mikroprzedsiębiorstw wyraźnie widać, że młode firmy rzadko korzystają z kredytów, głównie dlatego, że na starcie nie mają jeszcze stabilnych przychodów, historii działalności ani wystarczającej zdolności kredytowej. W efekcie pierwsze lata to zazwyczaj okres budowania pozycji rynkowej i testowania modelu biznesowego przy minimalnym zadłużeniu. Dopiero dojrzałe mikrofirmy częściej sięgają po kredyt jako naturalne narzędzie rozwoju i finansowania bieżących potrzeb.
– Analizując dane BIK wyraźnie widzimy, że długość funkcjonowania mikroprzedsiębiorstwa ma bezpośredni wpływ na jakość spłaty jego zobowiązań kredytowych. Najmłodsze podmioty charakteryzują się najwyższym udziałem opóźnień przekraczających 90 dni, co wynika z jeszcze niewypracowanej stabilności operacyjnej oraz większej podatności przepływów finansowych na czynniki sezonowe i nieprzewidziane wydatki. Z upływem czasu, wraz z nabywaniem doświadczenia, mikrofirmy znacząco poprawiają swoją dyscyplinę płatniczą. Zauważamy, że dopiero po 2–5 latach działalności odsetek korzystających z finansowania wyraźnie rośnie, a jednocześnie poprawia się terminowość spłat. Przykładowo, wśród firm z 5–7-letnim stażem, udział opóźnień w spłacie w ciągu trzech lat od momentu udzielenia kredytu wynosi około 7%, podczas gdy w przedsiębiorstwach działających na rynku ponad dekadę – spada do około 4%. Te dane jednoznacznie pokazują, że zdobyte doświadczenie oraz wypracowany, stabilniejszy model biznesowy realnie przekładają się na niższe ryzyko kredytowe i lepszą terminowość regulowania zobowiązań – podsumowuje Prezes BIK.
3 na 4 przedsiębiorców finansuje się jednocześnie „jako firma i jako osoba prywatna”
W segmencie mikrofirm od lat obserwujemy przenikanie finansowania prywatnego i firmowego: 75% z 500 tys. klientów finansuje się także jako osoba prywatna, a tylko 25% wyłącznie jako firma. Struktura ta ma wyraźne znaczenie jakościowe: w sferze prywatnej aktywności kredytowej jakość spłat jest lepsza niż w firmowej.
– Analizy BIK, wyraźnie potwierdzają, że większość mikroprzedsiębiorców od lat korzysta jednocześnie zarówno z kredytów firmowych, jak i prywatnych. Zwraca uwagę fakt, że w sferze zobowiązań prywatnych dyscyplina płatnicza jest wyraźnie lepsza – udział opóźnień powyżej 90 dni wśród kredytów zaciąganych na cele prywatne wynosi 8,1%, podczas gdy w przypadku kredytów firmowych sięga 10,2%. Ta różnica sugeruje, że przedsiębiorcy przywiązują dużą wagę do budowania pozytywnej historii kredytowej w obszarze prywatnym, traktując ją jako ważny kapitał reputacyjny w relacjach z instytucjami finansowymi – podkreśla dr Mariusz Cholewa.
Jakość kredytów mikrofirm lepsza z leasingiem – studium przypadku
Przedsiębiorcy często łączą finansowanie leasingowe z kredytowym. Mikroprzedsiębiorcy, którzy korzystają z leasingu, poprawiają swoje przepływy finansowe i mają lepszą dyscyplinę obsługi długu. Taki wniosek wynika z przeprowadzonej przez BIK analizy dyscypliny płatniczej na przykładzie użytkowników leasingu, na koniec 2025 roku. Udział opóźnień z tytułu zobowiązań bankowych wynosił 6,2%, a w firmach leasingowych 3,6%. Dla porównania, w mikrofirmach bez leasingu wskaźniki przeterminowań były wyraźnie wyższe, sięgały 25%.
Rynek mikrofirm i MŚP w 2026 roku – pozytywne perspektywy i dodatnie prognozy
Cztery główne sektory przedsiębiorstw będą rozwijać się w różnym tempie, ponieważ każdy z nich funkcjonuje w odmiennych warunkach i mierzy się z własną, specyficzną sytuacją rynkową.
Dla firm handlowych perspektywa jest pozytywna, szczególnie dla tych, które intensywnie rozwijają sprzedaż online, inwestują w narzędzia AI oraz automatyzację marketingu, a także koncentrują się na niszach lub specjalistycznych segmentach rynku. Rosnące dochody konsumentów mogą dodatkowo wzmacniać popyt i sprzyjać wzrostowi sprzedaży.
W sektorze usług prognozy są bardzo dobre. Mikroprzedsiębiorstwa działające w tej branży wykazują dużą elastyczność, dzięki czemu szybciej dostosowują się do zmian otoczenia rynkowego i nowych oczekiwań klientów.
W budownictwie sytuacja jest bardziej zróżnicowana, lecz ogólny obraz można określić jako umiarkowanie korzystny. Najlepiej radzą sobie małe firmy wykonawcze, które specjalizują się w remontach, usługach niszowych oraz krótkoterminowych zleceniach – zapotrzebowanie na tego typu prace utrzymuje się na stabilnym poziomie.
W przypadku przedsiębiorstw produkcyjnych perspektywy zależą od charakteru działalności. Tradycyjne segmenty odczuwają presję i mogą rozwijać się wolniej, natomiast obiecująco wygląda rynek usług serwisowych, konserwacyjnych i modernizacyjnych, gdzie przewidywany jest dalszy wzrost.
– W 2025 roku otoczenie makroekonomiczne zapewniło stabilne podstawy, które umożliwiają patrzenie z optymizmem na dalszy rozwój mikroprzedsiębiorstw oraz firm z sektora MŚP w Polsce. Na taki scenariusz wpływ mają m.in. rosnąca siła nabywcza Polaków, wyższe realne wynagrodzenia oraz poprawiająca się zdolność kredytowa, co może przełożyć się na wzrost sprzedaży w branżach usługowej i handlowej. Pomimo utrzymującej się niepewności geopolitycznej, przewidujemy, że rok 2026 przyniesie mikrofirmom i przedsiębiorstwom z sektora MŚP umiarkowany wzrost zainteresowania finansowaniem kredytowym – ocenia dr Mariusz Cholewa, prezes Zarządu BIK.
Biorąc pod uwagę dzisiejsze otoczenie rynkowe i perspektywy na 2026, BIK szacuje zwiększenie zapotrzebowania mikrofirm na kredyty o około 8% r/r. Nieco silniejsza dynamika oczekiwana jest w segmencie MŚP, w którym popyt na kredyty może wzrosnąć nawet o 17% r/r.
Wojciech Boczoń
